Szacuje się bowiem, że około 35% plików pobieranych z internetu zawiera treści dla dorosłych, 4% wszystkich wyszukiwań dotyczy pornografii, a 70% ruchu w witrynach określanych po angielsku akronimem NSFW (Not Safe For Work) ma miejsce w godzinach pracy. Największymi konsumentami są Stany Zjednoczone, Wielka Brytania, Niemcy, Francja i Japonia. Serwis Pornhub odnotowuje ponad 3 miliardy odwiedzin miesięcznie. Każdego roku na główne serwisy trafia milion nowych filmów, w których występuje ponad 20 000 amerykańskich aktorów.

Pandemiczny wzrost

Trzy miliardy odwiedzin miesięcznie serwisu Pornhub dają wyobrażenie o skali przychodów z reklam, a popularność kamer na żywo wzrosła do 20% w związku z pandemicznym wzrostem o 25-40%. Szersza oferta rozrywki dla dorosłych stanowi dodatkowy element, ale podstawowym źródłem dochodu branży pornograficznej są reklamy cyfrowe i subskrypcje.

Globalny przemysł pornograficzny i rozrywki dla dorosłych generuje znaczne przychody, których szacunki na rok 2025 wahają się od 62,76 mld USD do 73,62 mld USD. Prognozy wzrostu wskazują na średnią roczną stopę wzrostu (CAGR) na poziomie 7–9% do końca lat 20. XXI wieku, napędzaną przez cyfrowe streamowanie, upowszechnianie się VR i coraz większy dostęp do Internetu we wszystkich grupach demograficznych.

W latach 2024 i 2025 głównymi źródłami przychodów globalnej branży pornograficznej będą reklamy (banery i linki partnerskie), plany subskrypcyjne (premium i kamery na żywo) oraz nowe źródła przychodów, takie jak gry online i treści VR. Reklamy stanowią 70% przychodów głównych witryn, takich jak Pornhub, dzięki wysokiemu ruchowi i promocjom krzyżowym za pośrednictwem sieci takich jak TrafficJunky.

Paywalle i mikropłatności, w tym subskrypcje, pay-per-view (PPV), napiwki/tokeny i wideo na żądanie (VOD), napędzają stały wzrost przychodów w branży pornograficznej, przekształcając bezpłatny ruch w płatne interakcje, a same subskrypcje zapewniają platformom takim jak OnlyFans ponad 174 miliony użytkowników miesięcznie.

Coraz większa personalizacja

Modele te zwiększają retencję i personalizację, generując 20-70% przychodów głównych witryn w obliczu odejścia od bezpłatnych serwisów z dużą ilością reklam, choć borykają się one z 30-40% spadkiem konwersji spowodowanym rygorystyczną weryfikacją wieku.

Mikropłatności za pośrednictwem SMS-ów i tokenów kryptograficznych cieszą się popularnością w regionach o słabo rozwiniętej sieci bankowej, obniżając opłaty do 1% w porównaniu z 19% w przypadku tradycyjnych bram płatniczych, jednocześnie zmniejszając liczbę obciążeń zwrotnych, które w sektorze dla dorosłych są 5-7 razy wyższe.

Więcej - czasem wręcz potrafi narzucić swoje wybory reszcie rynku. W latach osiemdziesiątych firma Sony opracowała format Betamax, technologicznie znacznie doskonalszy niż VHS. Firma jednak zabroniła wydawania na nim filmów pornograficznych, które na VHS były powszechnie dostępne. Między innymi z tego powodu kasety VHS uzyskały taką popularność, Betamax pozostał technologiczną ciekawostką.

Kolejne innowacje takie jak streaming, płatności internetowe, wirtualna rzeczywistość i generatywna AI są intensywnie testowane przez branżę pornograficzną, która pozostaje poligonem doświadczalnym dla nowinek technologicznych, wyprzedzając główny nurt o lata.

Innowacje przeciw ograniczeniom

Nie bez powodu. AEI (Adult Entertainment Industry) funkcjonuje pod presją barier prawnych, obyczajowych i ekonomicznych, które wymuszają strategiczną innowacyjność. Brak dostępu do tradycyjnych kanałów reklamy i płatności, wysokie ryzyko chargebacków oraz ograniczenia regulacyjne spowodowały, że już w latach 90. firmy z tej branży wdrażały pierwsze systemy wykrywania oszustw online, walczyły o bezpieczeństwo transakcji i rozwijały modele subskrypcyjne.

Dziś AEI ponownie wyznacza kierunek, tym razem w obszarze generatywnej AI. W 2024 roku wartość globalnego rynku rozrywki dla dorosłych sięgnęła 65,95 mld USD, a prognozy na 2029 mówią o wzroście do nawet 100,97 mld USD. W tym wzroście kluczową rolę odgrywają innowacje napędzane przez AI oraz subskrypcyjne modele monetyzacji.

Generatywna AI pozwala tworzyć obrazy, nagrania wideo oraz głosy na żądanie, często przy użyciu promptów tekstowych. 80,6% analizowanych witryn oferuje generowanie obrazów pornograficznych, 41,7% wideo, a 44,4% interaktywnych agentów AI.

Tego rodzaju personalizacja przekłada się na ogromne zyski. Użytkownicy gotowi są płacić setki, a nawet tysiące dolarów miesięcznie za wirtualnych partnerów AI. Znane są przypadki subskrybentów wydających po 10 tys. USD miesięcznie na utrzymanie wirtualnej dziewczyny stworzonej przez AI. Mieliśmy już nawet przypadki tak potężnego przywiązania do flirtujących chatbotów, że doprowadzały użytkowników do samobójstwa z nieszczęśliwej miłości. W kontekście głębokiej relacji romantycznej kilkaset dolarów miesięcznie dla wielu może się wydawać akceptowalną kwotą nawet jeśli obiekt westchnień jest napędzany modelami AI.

Prawdziwe ciało, sztuczna inteligencja

Równocześnie AI już zautomatyzowała komunikację twórców z fanami. Na platformach typu OnlyFans dotychczas zatrudniano chatterów do prowadzenia rozmów z subskrybentami. Teraz ich miejsce zajmują boty, które personalizują rozmowy, analizują dane i są w stanie obsługiwać dziesiątki tysięcy interakcji dziennie.

Przy tym wszystkim pojawiają się poważne zagrożenia. Aż 96-98% wszystkich deepfake’ów w sieci to “niekonseksualne (utworzone bez zgody osób zaangażowanych) treści intymne” (NCII), a 99-100% ofiar stanowią kobiety. Od 2019 do 2023 roku liczba deepfake pornograficznych wzrosła o 550%. Przypadki cyfrowego molestowania, wykorzystywania wizerunku celebrytów czy zwykłych internautek do generowania pornografii bez zgody są coraz częstsze. W odpowiedzi, regulatorzy wprowadzają nowe prawo:

USA przyjęły “Take It Down Act”, Wielka Brytania uchwaliła Online Safety Act, a Unia Europejska planuje od 2026 roku obowiązek znakowania treści wygenerowanych przez AI.

Z perspektywy ekonomicznej pojawia się kolejna kwestia: zagrożenie wyparcia ludzi z rynku pracy. Modele AI generują treści szybciej i taniej. Stawki aktorów spadają, bo każdy może stworzyć cyfrowego klona znanej aktorki, lub też od zera wygenerować jej doskonalszą (lub po prostu bardziej dopasowaną do swoich preferencji) wersję. Choć wielu widzów wciąż preferuje autentyczność, to z czasem syntetyczne obrazy stają się nieodróżnialne od prawdziwych. Albo po prostu atrakcyjniejsze, bo pozbawione rozmaitych niedoskonałości, które jako ludzie po prostu mamy i mieć będziemy.

Czy ludzie śnią o elektrycznych aktorkach?

Sektor erotyczny od dziesiątek lat udowadnia, że potrafi nie tylko zaadaptować technologię, ale wręcz definiować jej kierunki rozwoju. To tam najwcześniej testuje się nowe modele biznesowe, formy monetyzacji i granice interakcji między człowiekiem a maszyną.

Obserwacja AEI daje wgląd w przyszłość całego ekosystemu cyfrowego: pytania o prywatność, autentyczność, prawa do wizerunku i relacje z AI nie są bowiem wyłącznie domeną pornografii.

Te kwestie są zwiastunem tego, z czym wkrótce zmierzy się każda gałąź przemysłu cyfrowego na świecie. Branża porno najpewniej jako jedna z pierwszych.

Artur Kurasiński

Fajny tekst? Chcesz mnie wesprzeć w tworzeniu kolejnych?

↳ KUP SUBSKRYPCJĘ

GDZIE SZUKAĆ LIDEREK I LIDERÓW AI W TWOJEJ ORGANIZACJI?

Zdradzę Ci wielką tajemnicę: nie każda organizacja potrzebuje od razu Chief AI Officera. Ale każda, która poważnie myśli o wykorzystaniu AI, potrzebuje ludzi, którzy będą umieć zmienić ją od środka…

Liderzy (liderki) i ambasadorzy (ambasadorki) AI bardzo rzadko znajdziesz tam, gdzie wydaje Ci się to najlogiczniejsze. To nie zawsze są osoby piastujące najwyższe stanowiska w firmie, ale często po prostu osoby, które po prostu testują nowe narzędzia, usprawniają swoją pracę, zadają dobre pytania o dane, procesy i ryzyka, a potem potrafią pokazać reszcie zespołu, co naprawdę działa.

Zatem jak i gdzie ich szukać?

Szukaj ludzi, którzy nie zachwycają się samym „AI”, tylko widzą konkretne zastosowania. Takich, którzy rozumieją proces, potrafią wskazać wąskie gardła i wiedzą, gdzie automatyzacja albo asystent AI mogą dać realny zwrot.

Szukaj osób, które umieją łączyć biznes, operacje i technologię, bo prawdziwa organizacja AI-driven nie powstaje z samych promptów, tylko z połączenia danych, wiedzy, odpowiedzialności i zarządzania zmianą.

Dobry ambasador AI nie jest też „ewangelistą od slajdów”. To ktoś, kto potrafi budować standardy pracy: wie, kiedy AI przyspiesza, kiedy halucynuje, kiedy trzeba zweryfikować wynik, a kiedy włączyć prawnika albo compliance. Rozumie, że strategia AI to nie dokument „na półkę”, tylko element zarządzania ryzykiem, kulturą organizacyjną i przewagą konkurencyjną.

W praktyce warto szukać 5 typów osób:

→ tych, którzy sami z siebie eksperymentują i dowożą efekty,
→ tych, którzy naturalnie uczą innych,
→ tych, którzy znają krytyczne procesy w firmie,
→ tych, którzy potrafią przełożyć chaos na workflow,

..oraz tych, którzy zadają niewygodne, ale potrzebne pytania o bezpieczeństwo danych, odpowiedzialność i sens wdrożenia. To właśnie z nich najczęściej wyrastają przyszli liderzy AI w organizacji.

Największy błąd? Szukać ambasadorów AI wyłącznie w ramach ról technicznych (IT, CTO itd). Bo czasami prawdziwa zmiana dzieje się w marketingu, sprzedaży, HR, finansach, back-office i operacjach czyli wszędzie tam, gdzie można budować lepsze workflow, asystentów AI i powtarzalne standardy działania.

Właśnie o tym jest AI LEADERS: jak budować organizację AI-driven, jak tworzyć kodeks i strategię AI, jak wybierać właściwe osoby do prowadzenia zmiany i jak przekładać technologię na realną wartość biznesową.

Prowadzący kurs: ja, Przemek Jurgiel-Zyla i Paula Skrzypecka, wiele sesji live z ekspertami oraz 12 miesięcy dostępu do całego materiału (wraz z aktualizacjami).

PEŁNA AGENDA SZKOLENIA I ZAPISY TUTAJ 👉

RAPORT - JAK SPRZEDAJE POLSKA BRANŻA IT?

Trzy czwarte firmy IT w Polsce zdobywa klientów przez polecenia; 40% firm IT wydaje na marketing mniej niż 5 tys. PLN miesięcznie; żadna nie reklamuje się na LinkedIn.

Te oraz inne intrygujące dane udało się zebrać w raporcie "Jak sprzedaje polskie IT". Dane uzupełnione są o komentarze kilkunastu ekspertów w tym Margaret Sikora, Łukasz Kosiuniak czy Krzyszfot Pawlak.

Nowy raport Growthgency pokazuje, że sektor technologiczny rośnie, ale zdaje się być skoncentrowany na jednym kanale.

Więcej szczegółów w tym raporcie do pobrania stąd »>

Zapraszam na wywiad z Rafałem Bauerem, ex-prezesem Vistula & Wólczanka i twórcą pierwszego wrogiego przejęcia w Polsce po 1989 roku...

Rafał był pierwszym w Polsce menedżerem, który zbudował biznesowe imperium na giełdowej inżynierii finansowej, hollywoodzkim marketingu i narracji rodem z najlepszych podręczników marketingu. I przekonał się, że w czasie 6 tygodni ktoś może skutecznie to wszystko storpedować.

To jest wywiad z człowiekiem, który opowiada swoją historę stania się jednocześnie bohaterem i antybohaterem jednej z najgłośniejszych historii polskiego biznesu czyli fuzji Vistuli z Wólczanką, kampanii z Brosnanem za 300 tys. dolarów, wrogiego przejęcia W. Kruka i spektakularnego zakończenia całego procesu (nie chcę zdradzać dokładnie co się stało - będziecie musieli posłuchać sami ;).

Rozmawiamy o technologii wpływu: jak działa czarny PR, czym różni się rozmowa z dziennikarzem od rozmowy “off the record”, jak w 2008 roku ktoś “majstrował przy kursie” z komputera w biurze maklerskim i dlaczego młody CEO z czerwonym Ferrari był łatwiejszym celem niż ten sam CEO z restrukturyzacyjnym CV.

ZOBACZ albo POSŁUCHAJ! »

Kolejne spotkanie z serii #TheFoundation już 7 maja! W trakcie majowej edycji będziemy rozmawiali o AI w przemyśle kreatywnym (filmie, serialu, reklamie czy grach).

​Pojawią się i podzielą się z nami swoją wiedzą:

Karol Zbikowski (CEO Platige Image) - Platige ma na swoim koncie ponad 5000 filmów reklamowych i współpracuje z największymi agencjami reklamowymi w Polsce i na świecie: BBDO, DDB, Grey, Havas, JWT, Saatchi & Saatchi, PZL, Publicis, Young and Rubicam a także Acitivison, Ubisoft, SEGA, Creative Assembly, CD Projekt Red.

Krzysztof Hrycak (CEO NOLABEL) - Krzysiek tworzył VFXy między innymi dla netfliskowych hitów jak "Heweliusz" i "Wielka woda". NoLabel pracowało również przy tak znanych projektach, jak nominowany do Oscara Twój Vincent czy Powidoki Andrzeja Wajdy.

Max Salamonowicz (CEO Aimmersive) - Max opowie o Omea™ (interactive narrative gaming platform).

Zapisy i szczegóły tutaj: https://luma.com/21lwjry6

NEWSY WARTE TWOJEJ UWAGI:

Przeszukałem internet w poszukiwaniu najciekawszych/najważniejszych historii dotyczących technologii:

BIG TECHY ŚLEDZĄ NAS POMIMO REZYGNACJI?

Niezależny audyt sugeruje, że Google, Microsoft i Meta mogą nadal zbierać dane użytkowników nawet po wyłączeniu opcji śledzenia. Wnioski budzą poważne pytania o skuteczność narzędzi prywatności i realną kontrolę nad danymi w sieci.

LINK

INTERFEJSY MÓZG-KOMPUTER - JAK TO JEST MIEĆ IMPLANT W GŁOWIE?

Rozwój technologii BCI pokazuje, że sama precyzja odczytu sygnałów to za mało — kluczowe staje się doświadczenie użytkownika i komfort korzystania z systemu. Inżynierowie coraz częściej skupiają się na tym, jak uczynić interfejsy bardziej intuicyjnymi i mniej obciążającymi dla mózgu.

LINK

ROSJANIE PODDAJĄ SIĘ ROBOTOM NA FRONCIE

Ukraińskie siły informują, że rosyjscy żołnierze coraz częściej kapitulują przed bezzałogowymi systemami bojowymi, co pokazuje rosnącą rolę technologii w konflikcie. Zjawisko to może zmienić sposób prowadzenia działań wojennych i wpłynąć na morale obu stron.

LINK

ROSNĄCE OBAWY WOKÓŁ AI I CENTRÓW DANYCH

Opinia publiczna coraz bardziej obawia się wpływu sztucznej inteligencji i rozbudowy centrów danych na środowisko oraz społeczeństwo. Jednocześnie firmy takie jak Anthropic i OpenAI mierzą się z presją przed potencjalnymi debiutami giełdowymi.

LINK

ALLBIRDS STAWIA NA AI, BY RATOWAĆ SPRZEDAŻ

Producent butów Allbirds próbuje wykorzystać sztuczną inteligencję do poprawy wyników i odbudowy zainteresowania marką na rynku. Firma liczy, że nowe technologie pomogą jej odzyskać konkurencyjność w trudnym otoczeniu biznesowym.

LINK

META DOMINUJE NA RYNKU REKLAM SOCIAL MEDIÓW

Meta odpowiada za aż 70% przychodów z reklam w mediach społecznościowych, umacniając swoją pozycję dzięki Facebookowi i Instagramowi. Skala tej dominacji pokazuje, jak trudno konkurencji zagrozić jej modelowi biznesowemu.

LINK

AI POGORSZY GLOBALNY KRYZYS ELEKTROŚMIECI

Rosnąca ilość zużytej elektroniki na świecie obnaża brak skutecznych systemów recyklingu i pogłębia problemy środowiskowe w krajach rozwijających się. Artykuł pokazuje, jak globalne przepływy odpadów elektronicznych napędzają nierówności i narażają lokalne społeczności na poważne zagrożenia zdrowotne.

LINK

TIM COOK ODCHODZI Z APPLE

Po latach kierowania Apple Tim Cook ustępuje ze stanowiska CEO, kończąc jedną z najbardziej wpływowych er w historii firmy. Decyzja rodzi pytania o przyszłość giganta i kierunek, jaki obierze jego następca w czasach rosnącej konkurencji technologicznej.

LINK

Mydło, Miasto, Maszyna

W połowie XIX wieku amerykańska gospodarka przeżywała boom na olej wielorybi. Stosowano go do oświetlenia miast, produkcji mydeł i przemysłowych smarów. Szczególnie udana wyprawa pozwalała również uzyskać ambrę, której kilkukilogramowe bryły nawet dziś kosztują setki tysięcy dolarów.

Zorganizowanie wyprawy wielorybniczej wymagało ogromnego kapitału: statku, załogi, zapasów na kilka lat. Wysłanie pojedynczego statku byłoby głupotą, bo ryzyko było ekstremalne. Około dwóch trzecich ekspedycji kończyło się stratami lub mizernym zyskiem. Jednak te nieliczne udane wracały z ładowniami pełnymi cennego surowca, generując zwroty rzędu kilkudziesięciu, a nawet kilkuset procent.

Załoga nie dostawała pensji, lecz tzw. “lays” – ułamkowe udziały w przyszłym zysku, np. 1/175 czy 1/300. Model ten przypomina dzisiejsze opcje na udziały w startupach. Centralną rolę odgrywali „whaling agents” czyli organizatorzy i dystrybutorzy kapitału, którzy dzielili ryzyko pomiędzy wielu inwestorów i pobierali prowizję (średnio aż 39% zysków).

Ich praca polegała na selekcji kapitanów, logistyce i maksymalizowaniu szans sukcesu tak jak współczesne fundusze VC wspierają swoje portfelowe spółki. Jeśli spośród setki wysłanych statków tylko kilka przywoziło ładownie pełne oleju, (niemal) wszyscy odchodzili od stołu zadowoleni. Inwestorzy, bo dzięki rozłożeniu ich wkładu na wiele statków i tak wychodzili na swoje. Załogi, bo wracali bardzo bogaci. Agenci, bo ich prowizje były niemal tak tłuste jak olej wielorybi.

Najmniej zadowolone były załogi wypraw, które nie odniosły sukcesu.

Od wielorybów do jednorożców

Ten archaiczny system opierał się na fundamentalnej zasadzie, którą dziś nazywamy Power Law (prawie potęgi). To zjawisko, w którym zdecydowaną większość wartości generuje niewielki odsetek przypadków.

W kontekście VC oznacza to, że 1–2 inwestycje z portfela pokrywają straty poniesione na pozostałych 8–9. Dane z branży pokazują, że 65–70% startupów finansowanych przez VC nie przynosi zysku, lub też zysk ten jest niewystarczający. Natomiast pojedyncze “jednorożce” (firmy warte ponad 1 mld USD) generują 10–100x zwrot na zainwestowanym kapitale (Cambridge Associates, 2023).

VC nie działa więc jak tradycyjny bank czy fundusz inwestycyjny – to gra o wysoką stawkę, w której średnia nie ma znaczenia, a cała strategia opiera się na rozłożeniu ryzyka na wiele ekstremalnie nieprzewidywalnych projektów. Dlatego tak ważna jest dywersyfikacja: fundusze zazwyczaj inwestują w 20–30 firm w jednym cyklu, licząc, że choć jedna lub dwie “upolują wieloryba”. Albo okażą się jednorożcem.

Rok po wojnie

Za narodziny współczesnego venture capital uznaje się rok 1946, kiedy Georges Doriot (profesor Harvardu i były oficer wojskowy) założył ARDC (American Research and Development Corporation).

Fundusz ten jako pierwszy zebrał publiczne środki i zainwestował w spółki oparte na technologii i badaniach naukowych. Najsłynniejszym sukcesem ARDC była inwestycja w Digital Equipment Corporation (DEC), która przyniosła ponad 70-krotny zwrot!

Lata 70. i 80. przyniosły eksplozję VC w Kalifornii. Fundusze takie jak Sequoia Capital czy Kleiner Perkins Caufield & Byers sfinansowały rozwój Apple, Intel, Genentech czy Cisco - firm, które zdefiniowały nowoczesną gospodarkę. Kluczową innowacją było nie tylko dostarczanie pieniędzy, ale też aktywna pomoc w rekrutacji, strategii i skalowaniu firm.

W chwili założenia Apple Steve Jobs miał 21 lat. Z pewnością był wizjonerem, być może geniuszem, jednak musiało mu zwyczajnie brakować doświadczenia związanego z codziennym prowadzeniem rosnącej firmy, czy rozwiązywaniem problemów z urzędami. To podejście określono mianem smart money - zanim fundusz wysyłał statek w pogoni za wielorybami, doglądał czy kadłub nie przecieka oraz czy kapitan nie kłamał o swoich umiejętnościach.

Podstawowe parametry typowego VC

Współczesny fundusz VC działa zazwyczaj według kilku standardowych zasad:

• Model 2/20: 2% rocznej opłaty za zarządzanie + 20% „carried interest” od zysków ponad próg zwrotu.

• Horyzont inwestycyjny: 7–10 lat – z czego 3–5 lat to aktywne inwestowanie, reszta to okres wychodzenia z inwestycji.

• Rozmiar portfela: od 10 do 50 spółek, w zależności od wielkości funduszu.

• Etap inwestycji: seed, early stage (Series A–B), later stage – każdy poziom wiąże się z innym profilem ryzyka i oczekiwanym zwrotem.

• Zwroty: tylko top 25% funduszy osiąga średni roczny zwrot powyżej 20% – większość plasuje się poniżej tego progu.

Fundusz VC nie inwestuje po to, żeby zarobić „trochę” na każdej spółce. VC inwestuje wiedząc, że wiele startupów upadnie albo odda słaby zwrot. Dlatego pojedynci zwycięzcy muszą zarobić tak dużo, żeby pokryć straty na reszcie portfela i jeszcze dać dobry wynik całemu funduszowi.

Najprościej wygląda to tak:

Fundusz VC inwestuje w 20 startupów. I teraz załóżmy, że:

• 10 z nich upada i daje zerowy zwrot

• 5 zwraca tylko kapitał włożony albo niewiele więcej

• 3 daje umiarkowany zwrot z inwestycji

• tylko 1–2 inwestycje robią naprawdę dobry wynik (zwrot typu x10)

To oznacza, że fundusz nie może szukać firm, które „może kiedyś zarobią 2x albo 3x”. To za mało. On potrzebuje spółek, które mają szansę urosnąć bardzo szybko i bardzo mocno.

Globalnie rok 2025 był dla branży VC raczej rokiem ostrożnego odbicia niż pełnego boomu. Inwestycje rosły kwartalnie, ale rynek pozostawał bardzo selektywny, a kapitał koncentrował się głównie wokół AI i kilku dużych rund. W III kwartale 2025 globalne inwestycje VC osiągnęły 120,7 mld USD w 7 579 transakcjach, a aktywność rosła czwarty kwartał z rzędu. Jednocześnie liczba transakcji lekko spadła, co sugeruje mniejszą liczbę, ale większy rozmiar finansowań.

Rynek był mocno skoncentrowany na AI: niemal połowa globalnych inwestycji VC w 2025 r. trafiła do firm AI, około 211 mld USD.

Europa też poprawiała wyniki, choć wolniej niż USA, a kilka dużych rund w AI napędzało cały rynek. Największe transakcje w regionie obejmowały m.in. Mistral i Nscale po 1,5 mld USD każda.

Mimo rosnącej konkurencji, podstawy pozostają te same: odwaga w podejmowaniu ryzyka, zaufanie do nieoczywistych wizji i cierpliwość w oczekiwaniu na “wieloryba”.

Być może dlatego historia venture capital tak dobrze wpisuje się w analogię z XIX-wiecznymi ekspedycjami a branża startupowa wciąż opiera się na tym samym archetypie: małej grupie śmiałków, być może szaleńców, która stawia wszystko na jedną kartę.

Artur Kurasiński

Jeśli szukasz wiedzy związanej z rynkiem VC to polecam rozważyć lekturę następujących książek:

Tajemnice Sand Hill Road Zasady venture capital

Venture Deals

Mastering the VC Game

The Hard Thing about Hard Things

Fajny tekst? Chcesz mnie wesprzeć w tworzeniu kolejnych?

↳ KUP SUBSKRYPCJĘ

AI W ORGANIZACJI: PRZYJACIEL CZY REALNE ZAGROŻENIE?

Większość firm wrzuca dziś wszystko do jednego worka z napisem „AI”:
asystent, workflow, agent, agentic AI.

Bo to wszystko brzmi bardzo podobnie, prawda? Ale biznesowo i prawnie to są zupełnie różne poziomy dojrzałości organizacji, odpowiedzialności i ryzyka.

Asystent pomaga wykonać zadanie. Workflow porządkuje sekwencję działań. Agent podejmuje decyzje w ramach określonego celu a agentic AI zaczyna działać bardziej autonomicznie, często łącząc wiele kroków, narzędzi i źródeł wiedzy.

I właśnie tutaj zaczyna się problem.

Bo jeśli organizacja nie rozumie, z czym naprawdę ma do czynienia, to bardzo łatwo pomylić „sprytne narzędzie” z systemem, który realnie wpływa na procesy, dane, odpowiedzialność i bezpieczeństwo. Dlatego dojrzałość AI w firmie nie zaczyna się od kolejnej subskrypcji.

Zacznijmy się od nazwania rzeczy po imieniu (bo najpierw trzeba wiedzieć):
co budujemy, po co to budujemy, na jakich danych to działa, kto odpowiada za wynik, i gdzie kończy się wygoda, a zaczyna ryzyko.

Najgorsze, co można dziś zrobić, to zachwycić się „agentami”, nie mając poukładanych podstaw: kontekstu, zasad pracy, repozytorium wiedzy i kontroli nad tym, co AI wie, czego nie wie i czego robić nie powinna.
Firmy nie potrzebują więcej chaosu pod hasłem AI.

Twoja organizacja potrzebuje lepszych definicji, lepszych procesów i lepszych decyzji - nie dlatego, że to jest modne tylko dlatego, że to oznacza lepsze określenie czego brakuje w Twojej organizacji i co musisz poprawić (dlatego tak ważne jest rozróżnienie: asystent vs workflow vs agent vs agentic AI).

Właśnie dlatego stworzyliśmy nasz kurs kohortowy - w pięć tygodni poznasz wszystko co jest niezbędne aby w twojej organizacji poukładać procesy, stworzyć kodeks praktyk AI i co najważniejsze: znaleźć i wyszkolić liderki i liderów, którzy sami będą szkolili kolejne osoby.

Prowadzący kurs: ja, Przemek Jurgiel-Zyla i Paula Skrzypecka, wiele sesji live z ekspertami oraz 12 miesięcy dostępu do całego materiału (wraz z aktualizacjami).

Pełna agenda i zapisy tutaj 👉

SZUKAMY STARTUPÓW AI-FIRST!

Zapraszam na kolejną serię spotkań otwartych w ramach #AIStartupsHunt przed nami! Już 16 kwietnia zapraszamy na panel dyskusyjny poświęcony przyszłości sektora technologii finansowych.

Zaproszeni eksperci przeanalizują kluczowe trendy, szanse oraz ryzyka strukturalne, przed którymi stoją założyciele w perspektywie 2030 roku. Porozmawiamy o tym, jak pozycjonować startupy w obliczu dynamicznych zmian regulacyjnych, rosnących wymagań w zakresie rezyliencji AI oraz ewoluujących oczekiwań cyfrowego konsumenta.

W pierwszym spotkaniu udział wezmą:

👉 Artur ✨ Kurasiński - Prowadzący i współtwórca cyklu spotkań #AIStartupsHunt,
👉 Bartosz Narzelski - Ekspert Fintech Poland / FFvLab
👉 Michal Miszulowiczł - Dyrektor ds. Współpracy ze Startupami i Scaleupami w BNP Paribas Polska
👉 Adam Bartkiewicz - Partner Zarządzający w hasztag#DOVStarter
👉 Jakub Derulski – Counsel w zespole Regulatory w PwC Legal, z 10-letnim doświadczeniem w doradztwie regulacyjnym dla sektora finansowego
👉 Aneta Girdwoyń (Kmoch) – Founderka regAlly, ekspertka w obszarze RegTech

ZAPISZ SIĘ NA EVENT TUTAJ »

ANATOMIA STARTUPOWEGO EXITU

Zapraszam na wywiad z Anna Lankauf, współzałożycielką i wieloletnią CEO Callstack, a dziś inwestorką i aktywną business angel…

Rozmawiamy o budowaniu globalnej firmy technologicznej z Polski, skalowaniu biznesu bez klasycznego technicznego backgroundu, szukaniu klientów na zagranicznych rynkach i tworzeniu organizacji, która rośnie szybko, ale nie traci swojego kręgosłupa. Pytam też o to jak wyglądała droga Callstack od specjalistycznej spółki technologicznej do jednej z najbardziej rozpoznawalnych firm na świecie w obszarze React Native.

Rozmawiamy o pieniądzach, motywacji, dywidendach, inwestowaniu w startupy na etapie pre-seed i seed, a także o tym, czy po zbudowaniu jednej dużej firmy chce się jeszcze raz wejść do tej samej rzeki. Zapraszam!

ZOBACZ

POSŁUCHAJ

NEWSY WARTE TWOJEJ UWAGI:

Przeszukałem internet w poszukiwaniu najciekawszych/najważniejszych historii dotyczących technologii:

MUSK CHCE USUNIĘCIA ALTMANA Z OPENAI

Elon Musk domaga się usunięcia Sam Altman ze stanowiska szefa OpenAI w ramach pozwu sądowego, co zaostrza konflikt wokół kierunku rozwoju organizacji. Spór ujawnia głębokie napięcia dotyczące kontroli nad jedną z najważniejszych firm AI na świecie.

LINK

ICE PRZYZNAŁA SIĘ, ŻE KORZYSTA ZE SZPIEGOWSKICH NARZĘDZI

Amerykańska agencja U.S. Immigration and Customs Enforcement wykorzystuje zaawansowane technologie inwigilacyjne do śledzenia osób, co budzi poważne obawy o prywatność. Eksperci ostrzegają, że skala i sposób użycia tych narzędzi mogą wykraczać poza dotychczasowe standardy kontroli.

LINK

GRECJA ZABLOKUJE SOCIAL MEDIA DLA DZIECI

Greece planuje wprowadzić zakaz korzystania z mediów społecznościowych dla osób poniżej 15. roku życia od 2027 roku, aby chronić młodszych użytkowników przed negatywnym wpływem platform. Propozycja może wywołać debatę o granicach regulacji internetu i skuteczności egzekwowania takich przepisów.

LINK

KLIENCI CHCĄ KUPOWAĆ ZA POMOCĄ CZATBOTÓW

Badanie Kantar pokazuje, że już co trzeci konsument jest otwarty na kupowanie produktów bezpośrednio przez narzędzia AI, choć większość nadal traktuje je raczej jako pomoc w wyszukiwaniu i porównywaniu ofert niż finalizacji transakcji.

LINK

GEN Z UFNIEJSZE WOBEC AI NIŻ INNE GENERACJE

Młodsze pokolenie znacznie częściej niż starsi użytkownicy deklaruje pozytywne nastawienie do sztucznej inteligencji i widzi w niej realne wsparcie w codziennym życiu oraz pracy. Jednocześnie badanie pokazuje wyraźny podział pokoleniowy – starsi pozostają bardziej sceptyczni i ostrożni wobec rosnącej roli AI.

LINK

HUAWEI WCHODZI DO GRY O USŁUGI CLOUD

Chiński gigant technologiczny wykorzystuje napięcia geopolityczne i ograniczenia wobec zachodnich firm, by rozwijać swoje usługi chmurowe na rynkach Zatoki Perskiej. W obliczu problemów takich graczy jak AWS, Huawei stawia się jako alternatywa, budując cyfrową niezależność regionu.

LINK

CLAUDE DLA FIRM ZYSKUJE AUTONOMIĘ

Anthropic wprowadza nową funkcję: agenty Claude, które mogą wykonywać złożone zadania biznesowe w imieniu użytkowników, wykraczając poza zwykłe generowanie treści. To krok w stronę bardziej autonomicznych systemów AI, które realnie wspierają operacje firm.

LINK

AI ZAMIAST ZUCKERBERGA?

Mark Zuckerberg i Meta rozwijają realistycznego awatara AI, który może rozmawiać z pracownikami i przekazywać im wskazówki, odtwarzając styl i sposób myślenia założyciela. Projekt wpisuje się w ogromne inwestycje firmy w sztuczną inteligencję, choć budzi pytania o granice wykorzystania takich technologii i ich wpływ na kulturę pracy.

LINK

FRANCJA PORZUCA WINDOWS NA RZECZ LINUXA

Francuski rząd planuje stopniowe odejście od systemu Windows, stawiając na rozwiązania open source, by uniezależnić się od amerykańskich gigantów technologicznych. Decyzja wpisuje się w szerszą strategię cyfrowej suwerenności i może wpłynąć na inne kraje UE.

LINK

AI REWOLUCJONIZUJE MATEMATYKĘ

Sztuczna inteligencja przestaje być tylko pomocą do rozwiązywania łamigłówek i coraz częściej wspiera matematyków w formułowaniu przypuszczeń oraz dowodzeniu nowych wyników. Tekst dobrze pokazuje, że przełom już się zaczął, ale równie mocno wybrzmiewa w nim pytanie o to, jak ta zmiana przekształci samą kulturę uprawiania matematyki.

LINK

W roku 1983 Prezydenta Ronald Reagan roku ogłosił powstanie “Inicjatywy Obrony Strategicznej” (“Strategic Defense Initiative” w skrócie SDI), zwanej potocznie „Gwiezdnymi Wojnami”. Był to bardzo ciekawy jak na tamte czasy i niesamowicie ambitny program obrony przeciwrakietowej USA, który zakładał użycie naziemnych i kosmicznych laserów oraz systemów satelitarnych do niszczenia radzieckich rakiet uniemożliwiając im dotarcie na teren USA. Pomimo wydania ~30 mld dolarów na rozwój programu nigdy nie został zrealizowany, ale pozwoliły rozwinąć technologie pocisków antybalistycznych (ang. Anti Ballistic Missile, ABM) używanych współcześnie.

Poza chwytliwą nazwą nikt w Pentagonie nie wierzył w ten program ani też nie widział sensu w wydawaniu pieniędzy podatnika na walkę w kosmosie. ZSRR i cały blok komunistyczny powoli kładł się do grobu, Chiny nie aspirowały jeszcze jako światowy gracz a wizja starć w przestrzeni kosmicznej była domeną filmowców a nie wojskowych.

I z takim nastawieniem w zasadzie doszliśmy do naszych czasów bo jeszcze dekadę temu wojna w kosmosie była domeną science fiction. Dziś stała się scenariuszem operacyjnym (z którym liczą się największe mocarstwa i nie chodzi już tylko o ryzyko a o planowanie operacji, rozwijanie broni i koordynację sojuszników) a domena “space” jest kolejną (po lądzie, morzu, powietrzu, cyberprzestrzeni) z którą wojskowi muszą się liczyć

Konflikty w przestrzeni kosmicznej przestały być hipotetyczne a są realnym elementem współczesnej geopolityki. Punktem zwrotnym dla Pentagonu było ćwiczenie z końca 2024 roku, w którym amerykański i francuski satelita przeprowadziły tzw. rendezvous and proximity operation (czyli manewr bliskiego podejścia do innego obiektu w orbicie).

Co ciekawe, celem był „nieokreślony” satelita (zapewne rosyjski, biorąc pod uwagę wcześniejsze skargi Francji na jego manewry). To pierwsza taka operacja z państwem spoza sojuszu Five Eyes, przeprowadzona nie w reakcji na zagrożenie, ale z premedytacją. To stanowi bardzo jasny sygnał dla całego świata i potencjalnych wrogów: Stany Zjednoczone nie tylko umieją działać w kosmosie ale chcą pokazać, że potrafią to robić wspólnie z sojusznikami.

Znaczenie przestrzeni kosmicznej dla działań wojennych stale rośnie. W czerwcu 2025 roku USA przeprowadziły precyzyjne uderzenie na cele w Iranie, które (jak mówi jeden z urzędników) było „w większości wspierane z orbity”.

Tymczasem nie tylko Amerykanie rozwijają zdolności orbitalne. Od 2015 roku Chiny zwiększyły liczbę startów satelitarnych ośmiokrotnie, a armia tego kraju wyspecjalizowała się w wojnie elektronicznej w kosmosie. Rosja testowała uzbrojone satelity, Indie – broń anty-satelitarną. USA oskarżają Moskwę o opracowywanie broni orbitalnej z ładunkiem nuklearnym, zdolnej zniszczyć tysiące satelitów na niskiej orbicie. Zderzenie strategicznych interesów w orbicie jest nieuniknione. Jeszcze kilka lat temu Space Command unikało mówienia o ofensywnych zdolnościach w przestrzeni kosmicznej. Dziś ton jest inny.

W ramach planu „Golden Dome”, inspirowanego wizją Donalda Trumpa, USA rozwijają koncepcję kosmicznej tarczy obronnej, opartej na interceptorach gotowych niszczyć zarówno rakiety, jak i satelity.

W działaniach tych nie są osamotnieni. W ramach inicjatywy Operation Olympic Defender, USA współpracują z sześcioma państwami – Australią, Kanadą, Wielką Brytanią, Francją, Niemcami i Nową Zelandią by wspólnie odstraszać działania agresywne w kosmosie. W kwietniu 2025 wszystkie te kraje podpisały plan wspólnej kampanii, której szczegóły zostaną dopracowane latem.

Strategia techniczna opiera się na trzech filarach: zwiększeniu ilości paliwa na pokładzie satelitów, wdrożeniu technologii tankowania w orbicie której skuteczność zademonstrowały już Chiny oraz budowie rozproszonych konstelacji, składających się z tanich, wymienialnych satelitów, które trudniej zniszczyć jednocześnie.

Równocześnie rozwijane są technologie sztucznej inteligencji. W przyszłości satelity nie będą już jedynie pasywnymi narzędziami, ale autonomicznymi jednostkami zdolnymi do oceny sytuacji i samodzielnego reagowania.

Generał Whiting marzy o systemach, które automatycznie wykrywają niebezpieczne obiekty i zmieniają orbitę bez ingerencji człowieka. Na razie sztuczna inteligencja wspiera działania naziemne w postaci „SpaceBot”, dużego modelu językowego przeszkolonego na danych wywiadowczych, który pozwala planistom analizować scenariusze ataków z niespotykaną wcześniej szybkością.

Wszystkie te zmiany (od ćwiczeń RPO po plany orbitalnej tarczy) świadczą o jednym: wojna w kosmosie nie jest już potencjalną możliwością, ale elementem realnego planowania strategicznego. Mocarstwa nie pytają już „czy”, ale „jak i kiedy” zabezpieczyć swoją obecność ponad atmosferą.

Czy to wyścig, który można jeszcze zatrzymać? A może właśnie obserwujemy narodziny nowej, permanentnej sfery konfliktów, ale też niesamowicie

Z tej perspektywy nie dziwi, że planowane IPO SpaceX może dać spółce Muska astronomiczną wycenę prawie 1,5 biliona dolarów bo SpaceX jest dominującym graczem na największym rynku, jaki kiedykolwiek istniał czyli kosmosie. SpaceX kontroluje 2/3 wszystkich satelitów krążących wokół Ziemi i odpowiadało za 85% wszystkich amerykańskich startów kosmicznych w zeszłym roku i działa za jedną piątą kosztów swojego najbliższego krajowego konkurenta.

W 2025 roku SpaceX osiągnęła 8 miliardów dolarów zysku przy przychodach wynoszących około 16 miliardów dolarów, a analitycy przewidują, że w 2026 roku sprzedaż wzrośnie o 25%. Wycena na poziomie 2 bilionów dolarów oznaczałaby wskaźnik ceny do sprzedaży na poziomie 125. Dla porównania wskaźnik P/S NVIDIA to raptem 25. Kiedy Google weszła na giełdę, jej akcje były wyceniane na 10-krotność ostatnich przychodów przy wzroście przychodów wynoszącym 240%.

SpaceX wchodzi na giełdę przy wycenie na poziomie 125-krotności ostatnich przychodów, przy wzroście przychodów wynoszącym 25%. Wzrost przychodów SpaceX jest więc prawie 10 razy niższy niż w przypadku Google, a mimo to wycena tej firmy jest ponad 10 razy wyższa.

Kosmos.

Źródło

Artur Kurasiński

Fajny tekst? Chcesz mnie wesprzeć w tworzeniu kolejnych?

↳ KUP SUBSKRYPCJĘ

O AI I ROBOTYKA DUAL-USE JUŻ 20 KWIETNIA!

AI przestaje być tylko tematem prezentacji i raportów. Coraz częściej staje się narzędziem wpływającym na bezpieczeństwo, infrastrukturę, automatykę i sposób działania firm.

Już 20 kwietnia w ramach cyklu THE FOUNDATION spotkamy się, żeby porozmawiać o AI z praktykami, przedsiębiorcami i naukowcami, którzy budują realne zastosowania tej technologii. Tym razem skupimy się na AI i robotyce w zakresie dual-use i zastosowania militarnych.

Porozmawiamy o:
* Physical AI i autonomii wykraczającej poza hype na humanoidy
* projektowaniu voice agentów: od chaosu w mailach i procedurach do działających wdrożeń
* AI w ochronie infrastruktury krytycznej, systemach dronowych i obszarze defence-tech

Liczba miejsc jest ograniczona, a udział wymaga akceptacji organizatora.

Zarejestruj się tutaj:
https://luma.com/kmlogkk5

Wstęp wolny.

ZAPRASZAM DO ZAPISÓW!

OSZCZĘDZANIA MOŻNA SIĘ NAUCZYĆ

W tym odcinku TECHNOFOBII rozmawiam z Przemysławem Barankiewiczem - szefem Finax w Polsce, członkiem zarządu CFA Society Poland, byłym redaktorem naczelnym Bankier.pl i jednym z ludzi, którzy przeszli całą cyfrową rewolucję w mediach i finansach.

Czy technologia naprawdę pomaga nam lepiej zarządzać pieniędzmi — czy tylko daje złudzenie kontroli? Rozmawiamy o tym i innych tematach jak:

• pęknięciu bańki dotcomów i początkach polskiego internetu,
• cyfrowej transformacji mediów i końcu epoki papieru,
• tym, jak powstawały pierwsze biznesowe produkty mobilne,
• robodoradcach, pasywnym inwestowaniu i ETF-ach,
• przyszłości emerytur w Polsce,
• AI w dziennikarstwie i inwestowaniu,
• finansowych błędach Polaków i stanie edukacji ekonomicznej,
• tym, czy technologia realnie zwiększa nasze bezpieczeństwo finansowe.

To nie jest rozmowa o „gorących tipach inwestycyjnych”. To odcinek o tym, jak technologia przebudowuje nasze relacje z pieniędzmi, ryzykiem, pracą i przyszłością.

ZOBACZ📺

POSŁUCHAJ🎙️

NEWSY WARTE TWOJEJ UWAGI:

Przeszukałem internet w poszukiwaniu najciekawszych/najważniejszych historii dotyczących technologii:

GOOGLE OSTRZEGA PRZED KWANTOWĄ APOKALIPSĄ

Google alarmuje, że rozwój komputerów kwantowych może w przyszłości złamać obecne standardy szyfrowania, zagrażając globalnemu bezpieczeństwu danych. Firma podkreśla pilną potrzebę wdrażania kryptografii odpornej na ataki kwantowe, zanim technologia stanie się realnym zagrożeniem.

LINK

WYROK META VS YOUTUBE MOŻE WSTRZĄSNĄĆ SOCIAL MEDIÓW

Rozstrzygnięcie sporu między gigantami może stworzyć precedens wpływający na sposób działania platform cyfrowych na całym świecie. Decyzja sądu może przełożyć się na nowe regulacje, modele biznesowe i relacje między twórcami a technologicznymi firmami.

LINK

NASA PRZYSPIESZA PLANY BAZY NA KSIĘŻYCU I LOTU NA MARSA

NASA intensyfikuje przygotowania do budowy stałej bazy na Księżycu, traktując ją jako kluczowy etap w drodze na Marsa. Nowe projekty statków kosmicznych i infrastruktury pokazują, że agencja coraz poważniej podchodzi do długoterminowej obecności człowieka poza Ziemią.

LINK

UBER STAWIA NA ROBOTAKSÓW W EUROPIE

Uber rozwija współpracę z firmami technologicznymi, by wprowadzić autonomiczne taksówki na europejskie ulice. Partnerstwa z Pony.ai i Verne pokazują, że wyścig o dominację w transporcie bez kierowców nabiera tempa także poza USA.

LINK

GOOGLE AI PROMUJE WŁASNE TREŚCI

Nowe dane pokazują, że tryb AI od Google znacznie częściej odwołuje się do własnych zasobów niż jeszcze rok temu, co może wpływać na widoczność zewnętrznych wydawców. Zmiana ta budzi pytania o konkurencyjność i neutralność wyszukiwarki w erze rosnącej roli sztucznej inteligencji.

LINK

TWÓRCA THE SIMS WRACA Z NOWĄ GRĄ

Will Wright zapowiada Proxi czyli projekt, który ma być duchowym następcą The Sims i skupi się na symulowaniu wspomnień oraz osobistych historii gracza. Ambitna koncepcja może zrewolucjonizować gatunek, ale rodzi też pytania o to, jak bardzo gra będzie angażować emocjonalnie użytkowników.

LINK

REKLAMY DAJĄ ZAROBIĆ OPENAI

Pilotowy program reklamowy OpenAI osiągnął ponad 100 mln dolarów ARR w mniej niż dwa miesiące, pokazując ogromny potencjał monetyzacji AI. Dynamiczny wzrost sugeruje, że reklamy mogą stać się jednym z kluczowych filarów biznesu firmy.

LINK

WYCIEK KODU CLAUDE UJAWNIA PLANY ANTHROPIC

Wyciek kodu narzędzia Claude Code rzuca światło na kierunek rozwoju produktów Anthropic i ich podejście do agentów AI oraz pracy programistów. Materiały sugerują większy nacisk na integrację AI z codziennymi workflowami, co może zaostrzyć rywalizację na rynku.

LINK

ANTHROPIC BLOKUJE OPENCLAW

Anthropic zaczęło blokować użytkowników korzystających z Claude w sposób naruszający zasady, szczególnie przy próbach omijania ograniczeń modeli AI. Decyzja pokazuje rosnącą presję firm na kontrolowanie wykorzystania generatywnej sztucznej inteligencji i zapobieganie jej nadużyciom.

LINK

ANTHROPIC NIE UDOSTĘPNI MYTHOS WSZYSTKIM

Anthropic rozwija projekt Glasswing, który ma wykorzystywać sztuczną inteligencję do identyfikowania i analizowania zagrożeń cybernetycznych na dużą skalę. Narzędzie może znacząco przyspieszyć reakcję na ataki, ale rodzi też pytania o potencjalne nadużycia tej technologii.

LINK

Jednocześnie aż 80% Polaków deklaruje posiadanie oszczędności, ale tylko jedna trzecia ma ich tyle, by przetrwać ponad pięć miesięcy bez dochodu. To kluczowy kontekst dla BNPL (płatności odroczonych albo BNPL czyli “Buy Now, Pay Later”): społeczeństwo, które ma podstawowe nawyki finansowe, lecz operuje przy relatywnie niskim buforze bezpieczeństwa.

W Polsce z usług BNPL skorzystało już 3,1 miliona klientów. Łączna wartość transakcji BNPL w samych pierwszych dziesięciu miesiącach 2025 roku wyniosła 11,2 miliarda złotych to wzrost o ponad 30% rok do roku. Sam PayPo obsłużył transakcje warte 6,6 miliarda złotych.

Globalnie branża generuje 12,5 miliarda dolarów przychodów rocznie. Klarna (szwedzki lider rynku) osiągnęła w 2024 roku 2,8 miliarda dolarów przychodu i po raz pierwszy od pięciu lat wyszła na zysk. Zadebiutowała na giełdzie w Nowym Jorku, otwierając się 30 procent powyżej ceny emisyjnej. Affirm urósł o 46 procent rok do roku, dobijając do 2,3 miliarda dolarów. Cały globalny rynek BNPL wycenia się na 560 miliardów dolarów w 2025 roku a do roku 2030 ma przekroczyć 900 miliardów.

Jest o co walczyć.

Zakupy w modelu BNPL zwiększają ilość transakcji online, pozwalając nabyć produkty bez natychmiastowej zapłaty, co podnosi konwersję sprzedaży i satysfakcję bo aż 70% konsumentów ufa bardziej sprzedawcom oferującym taką opcję. Jest ona wygodniejsza niż karty kredytowe (bez odsetek przy terminowej spłacie i bez wpływu na historię kredytową). W Polsce firmy jak Klarna czy PayPo umożliwiają np. 30-dniowe odroczenie, co odpowiada oczekiwaniom klientów e-commerce.

Płatności odroczone zyskały szczególną popularność po pandemii. Według badania z sierpnia 2025 r. przeprowadzonego przez firmę CRIF (Center of Research in International Finance) już co piąty Polak korzysta z płatności odroczonych.

W ciągu ostatnich 12 miesięcy 18 proc. Polaków zadeklarowało skorzystanie z tej formy finansowania zakupów online. To znacznie przewyższa średnią we Włoszech, Niemczech, Francji i Wielkiej Brytanii, która wynosi 11 proc. - takie są wnioski z raportu “Dekada transformacji w usługach finansowych”.

Usługi BNPL w Polsce obsługiwane są przez banki, ale najbardziej znanymi firmami są takie podmioty jak PayPo, Klarna, Allegro Pay czy Twisto. Według informacji Biura Informacji Kredytowej (BIK) do do końca 2025 roku skorzystało z opcji BNPL ponad 3 mln klientów w Polsce. W roku 2024 roku wartość finansowania wyniosła ~10,8 mld zł, natomiast w I kwartale 2025 roku 2,9 mld zł, co stanowiło wzrost o 24,5% rok do roku.

Co ciekawe BIK zbiera informacje o transakcjach i zadłużaniu się poprzez korzystanie z usług BNPL, ale nie uwzględnia ich w swoim scoringu.

“Przyjęto postulat czasowego nieuwzględniania transakcji BNPL w operacyjnie funkcjonujących modelach scoringowych. Rozwiązanie to zapewnia, że transakcje BNPL nie wpłyną negatywnie na ocenę wiarygodności kredytowej konsumentów.”

Co to oznacza? Jeśli skorzystamy z usług płatności odroczony, to mogą (ale nie muszą) pojawić się w raporcie BIK na nasz temat. Co więcej informacje z nimi związane nie będą miały wpływu na ocenę punktową.

Według firmy Empower, świadczącej usługi finansowe, liczba użytkowników usług typu „kup teraz, zapłać później” tylko w USA wzrosła do 91,5 mln, a według danych ankietowych opublikowanych pod koniec października przez platformę pożyczkową Lending Tree, 25% z nich korzystało z tych usług w celu sfinansowania zakupów spożywczych na początku tego roku. Co gorsze - aż 42% użytkowników BNPL w USA dokonało co najmniej jednej spłaty z opóźnieniem w 2025 roku (co jest wzrostem z 34% w 2023 roku).

Branża BNPL stosuje mechanizmy znane z aplikacji społecznościowych: dynamiczny limit kredytowy rośnie wraz z częstotliwością transakcji, co nagradza kolejne zakupy. Firmy budują systemy lojalnościowe, karty płatnicze z odroczeniem (PayPo wydało już ponad 300 tysięcy takich kart w Polsce), a DoorDash i Klarna uruchomiły w 2025 roku wspólny produkt umożliwiający wzięcie raty na... dostawę jedzenia.

Prezes UOKiK Tomasz Chróstny ostrzegał publicznie, że łatwa dostępność BNPL może być “konsumpcyjną pułapką” prowadzącą do nadmiernego zadłużenia i obniżenia zdolności kredytowej. Raport CFPB (amerykańskiego regulatora rynku finansowego) klasyfikuje teraz firmy BNPL jak wystawców kart kredytowych. A administracja Trumpa w 2025 roku te regulacje cofnęła. W efekcie mamy do czynienia z rynkiem, na którym branża intensywnie rośnie, klienci coraz częściej spóźniają się ze spłatami, a nadzoru jest mniej niż rok temu.

BNPL to nie zło absolutne. Dla kogoś, kto w październiku chce rozłożyć zakup pralki na dwie wypłaty, to rozsądne narzędzie. Problem zaczyna się tam, gdzie produkt wychodzi poza logikę zarządzania przepływem gotówki i wchodzi w rolę kreowania potrzeb. Kiedy płacisz ratą za benzynę lub kanapkę to nie zarządzasz budżetem, ale właśnie wpadłeś w spiralę zadłużenia.

Branża BNPL w Polsce jest warta dziś ponad 11 miliardów złotych rocznie i rośnie w tempie 30 procent. Dla jej akcjonariuszy (a Klarna po IPO wyceniana jest na prawie 20 miliardów dolarów) każdy nowy użytkownik to przychód.

Najlepiej taki, który nie spłaci na czas.

Dotychczas bezpieczeństwo oznaczało posiadanie zasobów. W modelu cyfrowym coraz częściej oznacza sprawne zarządzanie zobowiązaniami. Przesuwamy się od kultury kapitału do kultury przepływu. Nie chodzi już o to, ile mamy, lecz o to, czy jesteśmy w stanie obsłużyć swoje zobowiązania w najbliższych tygodniach.

BNPL jest technologią, która tę zmianę przyspiesza. Wygodną, elastyczną i często bezkosztową przy terminowej spłacie. Ale każda technologia finansowa kształtuje nawyki. A nawyki budują normy społeczne. Jeżeli kolejne pokolenia dorastają w świecie, w którym konsumpcja nie wymaga natychmiastowego pokrycia środkami, to naturalnym stanem staje się model życia “na pożyczkę”.

Dziś dane pokazują umiarkowany optymizm: konsumenci planują, porównują, ustalają limity jednak w kraju takim jak Polska, w którym oszczędzanie i inwestowanie są najsłabszym elementem finansowego portretu społeczeństwa , każda technologia ułatwiająca konsumpcję szybciej niż akumulację powinna budzić czujność.

BNPL jest narzędziem finansowym jak wiele innych. Pytanie brzmi, czy używamy go jako wsparcia stabilności, czy jako wygodnej protezy braku kapitału. Bo ostatecznie przyszłość finansowa nie zależy od tego, jak sprawnie odraczamy płatności, lecz od tego, czy potrafimy budować realne bezpieczeństwo ekonomiczne.

META TRENUJE AI NA WZÓR LUDZKIEGO MÓZGU

Meta rozwija model Tribe V2, który przewiduje aktywność mózgu i uczy się na jej podstawie, zbliżając AI do biologicznych mechanizmów poznania. Technologia może przyspieszyć badania nad inteligencją i otworzyć drogę do bardziej „ludzkich” systemów sztucznej inteligencji.

LINK

CZAS NA AI W GASTRONOMII!

W tym odcinku TECHNOFOBII moim gościem jest Fryderyk Szydłowski: przedsiębiorca, współtwórca Embargo, były zawodowy koszykarz, najmłodszy head of marketing w jednym z topowych londyńskich klubów i współtwórca marki modowej The Crack.

Rozmawiamy o nietypowej drodze od sportu i eventów premium do budowy technologii dla gastronomii oraz o tym, czego startupy mogą nauczyć się z dyscypliny, presji i odwagi do podejmowania nieoczywistych decyzji.

Rozmawiamy też o tym jak zbudować startup technologiczny bez przepalania pieniędzy? Czy AI w gastronomii naprawdę pomaga, czy zaczyna sterować klientem? I co dzieje się z człowiekiem, kiedy ambicja przez lata wygrywa z odpoczynkiem?

To rozmowa o technologii, która wchodzi do branży gastro, o lojalności klientów w epoce algorytmów, o modelu cash-efficient growth, o skalowaniu firmy na wiele rynków i o tym, czy da się rozwijać biznes szybko, nie tracąc ludzkiego czynnika. Pojawia się też temat AI, samotności, autentyczności marek, wypalenia, zdrowia psychicznego founderów i ceny, jaką czasem płaci się za sukces.

W odcinku usłyszysz między innymi:
– dlaczego sama idea nie wystarcza i kiedy produkt jest naprawdę gotowy na rynek,
– czy technologia w gastronomii wzmacnia relacje z klientem, czy je spłaszcza,
– jak zmienia się rola lidera, gdy mały startup staje się międzynarodową firmą,
– czy lojalność da się „zaprogramować”,
– i czy sukces smakuje tak, jak wyobrażamy go sobie na początku drogi.

To odcinek dla tych, którzy interesują się startupami, AI, gastronomią, biznesem, psychologią pracy i wpływem technologii na codzienne życie.

ZAPRASZAM!

OBEJRZYJ TUTAJ ALBO POSŁUCHAJ TUTAJ

NEWSY WARTE TWOJEJ UWAGI:

Przeszukałem cały Internet w poszukiwaniu najciekawszych/najważniejszych historii dotyczących technologii ;)

META TRENUJE AI NA WZÓR LUDZKIEGO MÓZGU

Meta rozwija model Tribe V2, który przewiduje aktywność mózgu i uczy się na jej podstawie, zbliżając AI do biologicznych mechanizmów poznania. Technologia może przyspieszyć badania nad inteligencją i otworzyć drogę do bardziej „ludzkich” systemów sztucznej inteligencji.

LINK

OPENAI ZAMYKA SORĘ

OpenAI niespodziewanie ogłosiło zamknięcie aplikacji Sora, generatora wideo AI, zaledwie sześć miesięcy po jej głośnym debiucie. Firma argumentuje koniecznością realokacji zasobów obliczeniowych w stronę robotyki i badań nad symulacją świata. Umowa z Disney na licencjonowanie postaci Marvela i Pixara oraz miliardowa inwestycja ze strony giganta rozrywki zostały anulowane.

LINK

META I YOUTUBE PRZEGRYWAJĄ PROCES O UZALEŻNIENIE

Ława przysięgłych w Los Angeles uznała Meta i YouTube winnymi zaniedbań w projektowaniu platform społecznościowych. Sąd orzekł, że firmy świadomie tworzyły uzależniające funkcje i nie ostrzegały użytkowników o ryzyku. To przełomowy wyrok, który może wpłynąć na ponad 2000 podobnych pozwów i być “momentem Big Tobacco” dla branży tech.

LINK

MUSK OGŁASZA TERAFAB — FABRYKĘ CHIPÓW ZA 25 MLD USD

Elon Musk zaprezentował Terafab — joint venture Tesla, SpaceX i xAI, które ma być “najbardziej epickim projektem produkcji chipów w historii”. Zakład w Austin ma produkować chipy dla robotów Optimus, pojazdów autonomicznych i satelitarnych centrów danych. Plan zakłada 1 terawat mocy obliczeniowej rocznie — 80% ma trafić w kosmos. Eksperci są sceptyczni wobec możliwości realizacji.

LINK

TOKENY AI JAKO NOWA FORMA WYNAGRODZENIA

Jensen Huang (CEO Nvidia) zaproponował na GTC 2026 rewolucyjny pomysł: tokeny AI jako część pakietu kompensacyjnego inżynierów. Według VC Tomasza Tunguz’a top inżynierowie mogą rocznie spalić 250 tys. USD w compute AI — to już 20% całkowitego wynagrodzenia. Agentowe AI typu OpenClaw napędza trend “tokens as compensation” w Dolinie Krzemowej.

LINK

ATLASSIAN ZWALNIA 1600 PRACOWNIKÓW Z POWODU AI

Australijski gigant oprogramowania Atlassian ogłosił redukcję 10% globalnej załogi (około 1600 osób) aby sfinansować inwestycje w AI i sprzedaż enterprise. CEO Mike Cannon-Brookes przyznał, że “AI zmienia mix umiejętności, których potrzebujemy”. Decyzja wpisuje się w trend “SaaSpocalypse” — masowych zwolnień w sektorze software pod pretekstem transformacji AI.

LINK

CENY ELEKTRYKÓW PODNOSI WOJNA IRAN

Nawet samochody elektryczne nie uciekły od geopolityki, bo ich produkcja w dużej mierze zależy od aluminium z Zatoki Perskiej. Tekst dobrze pokazuje, jak blokada cieśniny Hormuz podnosi koszty, zaburza łańcuchy dostaw i może odbić się na cenach aut elektrycznych.

LINK

POLACY NIE WIEDZĄ, ŻE TO ALGORYTMY DECYDUJĄ ZA NICH

Polacy wciąż mają ograniczoną świadomość tego, jak algorytmy wpływają na treści, które widzą w sieci, co ujawnia pierwsze takie badanie w kraju. Wyniki pokazują, że choć korzystamy z platform codziennie, rzadko rozumiemy mechanizmy stojące za ich działaniem.

LINK

OPENAI POZYSKUJE 122 MLD $ I WYCENIANE JEST NA 850 MLD$

OpenAI przyciąga ogromne zainteresowanie inwestorów, co może otworzyć drogę do debiutu giełdowego w niedalekiej przyszłości. Dynamiczny rozwój firmy i rosnące znaczenie AI wzmacniają spekulacje o jej potencjalnej wycenie.

LINK

Teorie spiskowe przestały być domeną niszowych for internetowych a stały się zjawiskiem społecznym, które ma realny wpływ na życie rodzin, firm i wspólnot. Często rodzą się w okresach niepewności (jak pandemia) a rozwijają w izolacji informacyjnej, napędzanej przez media społecznościowe, które skutecznie podsycają „alternatywne” narracje. Napędzają je algorytmy, balansujące między utrzymywaniem użytkownika w komforcie, a podsycaniu u niego emocji.

Co robić, gdy bliska nam osoba zaczyna wierzyć w coraz bardziej radykalne teorie? Jak pomóc, nie pogarszając sytuacji?

Profilaktyka i leczenie

Wydostanie kogoś z pułapki myślenia spiskowego to proces długotrwały, oparty na empatii, zrozumieniu psychologii dezinformacji i zastosowaniu konkretnych strategii komunikacyjnych. MIT Technology Review, we współpracy z psychologiem społecznym Sanderem van der Lindenem, opisało pięć kluczowych podejść, które rzeczywiście działają.

Pre-bunking: szczepionka przeciw manipulacji

Zamiast czekać, aż ktoś wpadnie w sidła teorii, warto stosować metodę prewencji – tzw. pre-bunking. Polega ona na uświadamianiu, jak działają mechanizmy manipulacyjne zanim ktoś stanie się ich ofiarą. Badania pokazują, że osoby uprzednio zaznajomione z technikami manipulacji (np. fałszywe dychotomie, emocjonalne narracje, granie na strachu) są znacznie mniej podatne na dezinformację.

Wersje praktyczne tej metody są już wdrażane: m.in. Google Jigsaw wypuścił grę „Bad Vaxx”, uczącą rozpoznawania technik dezinformacyjnych w tematach antyszczepionkowych. Skuteczność tej gry potwierdziło badanie opublikowane w Nature Scientific Reports.

Walidacja przekonań a nie walka z faktami

Zaskakujące? Tylko pozornie. Osoby wierzące w teorie spiskowe często odrzucają fakty jako „część spisku”. Zamiast prostować informacje, warto najpierw zaakceptować część ich światopoglądu, np. uznać, że niektóre spiski istniały (jak Watergate czy zmowy firm farmaceutycznych).

To tworzy tzw. „bramę poznawczą” czyli miejsce, w którym możemy powiedzieć: „tak, istnieją spiski, ale ta konkretna teoria nie trzyma się faktów”. Wzbudza to większe zaufanie niż frontalna krytyka.

Pokazuj, gdzie leży konsensus naukowy

Ludzie rzadko chcą być outsiderami. Dlatego jednym ze skutecznych narzędzi jest pokazanie, jak bardzo dana teoria odbiega od naukowego konsensusu. Przykład: 99% klimatologów uznaje zmiany klimatyczne za efekt działalności człowieka. Uświadomienie komuś, że jego pogląd jest skrajny, może, choć nie zawsze, skłonić go do refleksji.

Uwaga: ten krok działa głównie na osoby jeszcze niecałkowicie „wciągnięte” w teorię. Twardzi wyznawcy często czują dumę z bycia „innym niż reszta”, z czego zresztą wzięła się używana w memach fraza “włącz myślenie”.

Historie „nawróconych” są bardziej przekonujące niż fakty

Silne działanie mają przykłady osób, które wyszły ze świata teorii spiskowych. Brent Lee, były „poszukiwacz prawdy o spisku 9/11”, dziś pomaga innym zrozumieć, jak wygląda manipulacja w takich środowiskach. Cytaty byłych wyznawców są często bardziej skuteczne niż argumenty naukowców. Dlaczego? Bo niosą autentyczność i emocje, a nie tylko dane. A to, o ironio, bardzo skuteczna metoda wpływu, przed którą ostrzega punkt pierwszy tego wyliczenia.

Utrzymuj kontakt i przeciwdziałaj izolacji

Ludzie podatni na teorie spiskowe często się izolują – najpierw mentalnie, potem fizycznie. Tracą zaufanie do oficjalnych źródeł, mediów, bliskich. W takiej sytuacji relacja staje się jedyną nicią, która może ich trzymać przy rzeczywistości.

Van der Linden podkreśla: samo regularne utrzymywanie kontaktu, rozmowy niezwiązane z teorią, wspólne aktywności offline to potężne narzędzia profilaktyczne. Pokazują, że istnieje świat poza ekranem, a w nim są ludzie, którzy nadal się troszczą. Wyznawcy teorii płaskiej ziemi mogą być wspaniałymi partnerami do rozmowy o ogrodnictwie. Dla krzewów róży kształt ziemi ma mniejsze znaczenie niż jej kwasowość. Zachowanie kontaktu jest szczególnie istotne, jeśli teorie spiskowe łapią w swoje macki kogoś bliskiego, na przykład starzejącego się rodzica lub burzliwie dorastające dziecko.

Nie ma cudów, są spiski

Nie istnieje jedno zdanie, które „otworzy oczy” osobie wierzącej w spiski. Nie pomogą memy z demaskacjami ani agresywna irytacja. Pomaga za to cierpliwość, zrozumienie mechanizmów poznawczych i strategia komunikacyjna, która łączy empatię z edukacją.

W erze cyfrowych baniek informacyjnych, każdy z nas może odegrać rolę „cyfrowego immunologa” czyli kogoś, kto zamiast walczyć z ofiarą dezinformacji, próbuje uodpornić bliskich na manipulację.

A może znasz kogoś, komu możesz zaproponować: „Porozmawiajmy. Nie o tym, czy to prawda, ale jak o tym myślisz”?

Źródło

Źródło

JAK WYBRAĆ IDEALNEGO PARTNERA OD SPRZĘTU FIRMOWEGO?

W wielu małych i średnich firmach problemem nie jest dziś brak dostępu do sprzętu czy budżet na jego zakup, ale brak strategii. I wbrew pozorom to jest naprawdę poważny problem…

Sprzęt kupowany ad hoc (bo komuś spodoba się kolor obudowy), bez ustalanego standardu (potem w biurze pałętają się kable i ładowarki). Bardzo często w organizacji nie ma wyznaczonej osoby, która spina temat serwisu, pomaga w instalacji softu albo rozbudowy (nie mówiąc o sytuacji, w której sprzęt się psuje i pracownik nie ma na czym działać).

Generowany jest chaos, rosną koszta, trudno pilnować co i gdzie jest leasingowane. A najgorsze okazuje się wtedy, kiedy sprzęt został kupiony z uwagi na niską cenę, a ty potrzebujesz “na już” odpowiedzialnego i szybkiego serwisu.

No dobra, a jak to wszystko uporządkować, żeby zespół mógł po prostu pracować, a nie myśleć: „gdzie mam dokumenty?” czy „kto zawiezie laptopa do odległego punktu napraw?”

Potrzebujesz partnera, który pomoże ogarnąć cały proces: dobrać sprzęt, wybrać model finansowania, wdrożyć urządzenia, zadbać o serwis, bezpieczeństwo i dalsze zarządzanie urządzeniami w twojej organizacji. Tak właśnie do firm podchodzi iMad – Apple Business Partner and Authorized Service Provider.

To nie tylko miejsce, w którym można dobrać wymarzonego MacBooka, ale przede wszystkim partner, który szybko pomoże rozwiązać problemy w krytycznym momencie. Do wyboru są różne modele finansowania: najem, leasing albo zakup, w ramach którego otrzymujesz 3-letnią gwarancję w cenie.

Do tego wsparcie we wdrożeniu, serwisie i uporządkowaniu środowiska pracy.

Jeśli prowadzisz firmę i chcesz mieć sprzęt, która po prostu działa (zamiast generować kolejne problemy) to kliknij i sprawdź.

Organizacje nie potrzebują dziś kolejnej subskrypcji do narzędzia AI, ale. ludzi, którzy potrafią przełożyć AI na procesy, decyzje i realne korzyści.

Dlatego stworzyliśmy AI LEADERs czyli kohortowe szkolenie dla osób, które chcą stać się liderami AI w swoich organizacjach. W ciągu 5 tygodni uczestnicy przechodzą przez całość: od fundamentów, prawa i cyberbezpieczeństwa, przez strategię AI i budowę kodeksu korzystania z AI, po prompt engineering, context engineering, tworzenie własnych asystentów, wykorzystanie AI w marketingu, sprzedaży, produkcie, HR i L&D oraz budowę bezpiecznego, minimalistycznego stosu narzędzi.

To nie jest kurs o „sztuczkach z AI” i tworzeniu promptów. Jeśli szukasz przepisów jak za pomocą prostych instrukcji napisać posta czy stworzyć obrazek to nie jest to szkolenie dla Ciebie (zapraszamy do konkurencji).

Z naszego kursu dowiesz się realnie jak:

→podejmować lepsze decyzje wdrożeniowe w swojej organizacji,
→ograniczać ryzyka prawne i jakościowe,
→budować workflow i asystentów AI,
→pracować na danych, wiedzy i procesach,
→prowadzić organizację przez realną zmianę.

Na końcu uczestnik nie zostaje tylko z wiedzą, ale kończy kurs z własnym systemem pracy: draftem zasad korzystania z AI, personalnym systemem zarządzania wiedzą i własnym asystentem AI, którego można rozwijać długo po zakończeniu kursu.

Jeśli chcesz nie tylko używać AI, ale naprawdę umieć wdrażać ją w organizacji i inspirować do tego innych to nasz kurs jest właśnie dla Ciebie.

Program całego kursu

NIE DAJMY SIĘ OSZUKAĆ AI!

Czy prywatność już się skończyła? A może oddaliśmy ją platformom społecznościowym i firmom technologicznym znacznie wcześniej, niż byliśmy gotowi to zauważyć? C W tym odcinku rozmawiam z Michałem Kosińskim — psychologiem społecznym, badaczem psychometrii i analizy osobowości w sieci, związanym m.in. z Cambridge i Stanfordem…

Punktem wyjścia do naszej rozmowy są jego głośne badania pokazujące, jak wiele można wyczytać o człowieku na podstawie pozornie błahych danych: polubień, cyfrowych śladów, historii zachowań i aktywności w internecie.

Rozmawiamy o kulisach afery Cambridge Analytica, o tym, jak dane milionów użytkowników Facebooka mogły zostać wykorzystane do profilowania psychologicznego i politycznej manipulacji, a także o granicy między naukowym odkryciem a jego niebezpiecznym zastosowaniem. Pytam też, czy twórca narzędzi ujawniających skalę zagrożenia może poczuć się jak Oppenheimer cyfrowej epoki. Ale to dopiero początek.

Wspólnie zastanawiamy się, jaką wiedzę mają o nas platformy technologiczne, czy jesteśmy bardziej przewidywalni, niż chcielibyśmy wierzyć, i co dzieje się ze społeczeństwem, gdy algorytmy zaczynają rozumieć nasze emocje, preferencje, lęki i poglądy lepiej niż inni ludzie. Rozmawiamy także o autorytaryzmie wspieranym przez technologię, o Chinach jako laboratorium cyfrowej kontroli oraz o tym, czy Zachód naprawdę różni się od tych praktyk, czy tylko wdraża je wolniej i bardziej dyskretnie.

Duża część rozmowy dotyczy też sztucznej inteligencji: modeli językowych, ich wpływu na język, kulturę i sposób myślenia. Pytam Michała Kosińskiego o to, czy AI ogłupi ludzi, czy uzależni nas od siebie, czy można ufać modelom wykorzystywanym do terapii, tłumaczenia emocji i podejmowania strategicznych decyzji. Zastanawiamy się również, kto dziś naprawdę kontroluje komunikację — państwa, korporacje, a może twórcy modeli fundamentalnych.

ZAPRASZAM!

OBEJRZYJ TUTAJ ALBO POSŁUCHAJ TUTAJ

CIEKAWY WYKRES - PARADOKS SOLOWA W PRAKTYCE

Robert Solow ironicznie mówił, że „erę komputerów widać wszędzie poza statystykami produktywności” co miało odzwierciedlać problem, że "wszystkomająca" (a mówimy o pierwszej fali komputerów osobistych technologia jakoś nie wypiera ludzi z zawodów. Ten paradoks ("rozwój technologii nie idzie w parze ze wzrostem produktywności"). Mówił się nawet o tym, że przeszacowujemy wpływ rozwoju IT na postęp technologiczny.

Wystarczyło złapać większą perspektywę i okazuje się, że wszystko nagle zaczęło się zgadzać - komputeryzacja po prostu musiała się "zadomowić" a rynek nauczyć się z niej korzystać. Co ciekawe na tym poniższym wykresie widać jak coraz szybciej technologie przechodzą od momentu "to będzie mega potrzebne" do "umiemy to wdrażać i widzimy korzyści".

Pytanie - jak szybko pójdzie nam z AI?

NEWSY WARTE TWOJEJ UWAGI:

Przeszukałem cały Internet w poszukiwaniu najciekawszych/najważniejszych historii dotyczących technologii ;)

PIONIERZY KRYPTOGRAFII KWANTOWEJ Z NAGRODĄ TURINGA

Laureaci zostali docenieni za przełomowe prace nad kryptografią kwantową, która może zrewolucjonizować bezpieczeństwo komunikacji w erze komputerów kwantowych. Ich osiągnięcia stanowią fundament dla przyszłych systemów odpornych na ataki wykorzystujące potężne obliczenia kwantowe.
LINK

RZĄDOWA DOMENA DLA “OBCYCH”

Amerykańska administracja uruchomiła nietypową, rządową domenę z końcówką “gov” do rejestracji Obcych (aliens), co wywołało to spekulacje, że Trump wkrótce ujawni informacje o UFO.
LINK

OPENCLAW PODBIJA CHINY

Moda na naukę agentic AI pod nazwą OpenClaw ogarnia w Chinach zarówno uczniów, jak i emerytów, stając się nieoczekiwanym trendem edukacyjno-biznesowym. Zjawisko łączy naukę, zarabianie i pasję, pokazując, jak szybko nowe pomysły mogą zdobywać popularność.
LINK

NVIDIA PRZENOSI AI DO ŚWIATA FIZYCZNEGO

Nvidia wraz z liderami robotyki rozwija koncepcję „physical AI”, która ma umożliwić maszynom lepsze rozumienie i interakcję z rzeczywistością. Inicjatywa pokazuje rosnące znaczenie połączenia sztucznej inteligencji z robotyką w praktycznych zastosowaniach.
LINK

CHINY STAWIAJĄ NA JEDNOOSOBOWE FIRMY AI

Chiny zamieniają niewykorzystane biura i centra danych w inkubatory dla jednoosobowych startupów AI, kusząc założycieli darmową przestrzenią, tańszą mocą obliczeniową i preferencyjnymi pożyczkami. To ciekawy obraz państwowo napędzanego boomu, który jednocześnie pokazuje, jak sztuczna inteligencja staje się planem awaryjnym dla specjalistów wypychanych z rynku pracy przez zwolnienia i automatyzację.

LINK

45 PLANET DO SPRAWDZENIA POD KĄTEM ŻYCIA

Naukowcy zawęzili listę najbardziej obiecujących światów do 45 skalistych egzoplanet położonych w strefie sprzyjającej istnieniu ciekłej wody. To konkretny krok w stronę bardziej precyzyjnych obserwacji i szukania życia poza Układem Słonecznym, zamiast przeszukiwania tysięcy kandydatów na ślepo.

LINK

OPENAI ZAOSTRZA WALKĘ O KASĘ

OpenAI podnosi atrakcyjność swojej oferty dla inwestorów private equity, próbując umocnić pozycję w rywalizacji z Anthropic na rynku rozwiązań dla firm. Rosnąca konkurencja między gigantami AI pokazuje, jak kluczowy staje się segment enterprise w dalszym rozwoju branży.
LINK

Kiedy w 2006 roku Anne Wojcicki, absolwentka biologii z Yale i partnerka Sergeya Brina z Google, zakładała firmę 23andMe, kryła się za nią wspaniała obietnica. Miała spowodować aby dostęp do danych zawartych w naszych genach był powszechny (przynajmniej dla tych, których było stać za niego zapłacić).

Każdy człowiek miał poznać swoje DNA, odkryć przodków, potencjalne choroby, predyspozycje.

W szczytowym momencie popularności firmy Wojcicki sama królowa telewizji czyli Oprah Winfrey umieściła skorzystanie z usług 23andMe na swojej liście “rzeczy, które absolutnie trzeba mieć”. Media kochały historię bizneswoman, której udało się odnieść sukces i zbudować firmę wartą nawet sześć miliardów dolarów.

Dwie dekady później ta historia na pewno nie skończy się happy endem bowiem 23andMe ogłasza upadłość.

Komu geny, komu

W sądzie federalnym w Kalifornii toczy się sprawa o sprzedaż aktywów spółki, a jednym z najcenniejszych z nich jest… baza danych, bagatela 15 milionów ludzi.

Zgromadzone próbki, profile DNA, informacje o chorobach i pochodzeniu etnicznym czyli wszystko, co jeszcze niedawno miało być częścią naukowego przełomu, stało się pozycją w tabeli „assets for sale”.

Od śliny do złota danych

A jak to wszystko wyglądało na samym początku? Pierwsze lata działalności 23andMe były pasmem sukcesów. Założycielką była Anne Wojciki, córka Stanleya Wojcickiego, profesora fizyki pochodzącego z Polski, oraz dziennikarki i edukatorki rosyjsko-żydowskiego pochodzenia Esther Wojcicki.

W 2013 roku magazyn Time uznał test genetyczny firmy za „Invention of the Year”. Wynik sprzedaży był imponujący, bo opiewający na setki tysięcy zamówień miesięcznie. Każdy test nie tylko generował przychód, ale i zasilał rosnącą bazę danych.

Genetyczna kopalina

W 2018 roku firma ogłosiła, że sprzedała dostęp do zagregowanych danych genetycznych koncernowi farmaceutycznemu GlaxoSmithKline za 300 milionów dolarów.

To był moment przełomowy.

23andMe nie zarabiało już na testach, ale na danych. Jak zauważył Nature, „at-home DNA testing is no longer in high demand — and critics have raised concerns about unreliable tests and privacy”. Jednorazowy zakup testu nie gwarantował powrotu klienta, więc spółka zaczęła traktować użytkowników jako źródło surowca – genetycznej ropy XXI wieku.

W 2023 roku doszło do wycieku danych obejmującego miliony kont. Wyciek obejmował dane o pochodzeniu etnicznym i powiązaniach rodzinnych. The Guardian pisał wówczas, że „the company’s security practices were dangerously outdated”. Pieczołowicie budowana opinia bezpiecznego i zaufanego pośrednika między nauką a konsumentem runęła.

W kolejnych miesiącach spółka traciła płynność, a jej akcje na Nasdaq spadły o ponad 90 %. Wojcicki próbowała ratować sytuację, ogłaszając „restrukturyzację strategiczną” i zwolnienia. Ale było już za późno. Jak stwierdził Wired, „the market for consumer genomics dried up - and investors lost patience”.

Genetyka jak krzesło i drukarka

W tym momencie pojawił się fundamentalny problem: czyje są dane gromadzone latami przez spółkę? Czy baza stanowi własność firmy, która ją stworzyła, czy osób, które te dane przekazały?

Eksperci z Harvardu przypominają, że amerykańskie prawo zdrowotne (HIPAA) nie obejmuje firm takich jak 23andMe. „You are not covered by HIPAA when you deal with a direct-to-consumer company like 23andMe,”. W praktyce oznacza to, że dane genetyczne użytkowników mogą zostać sprzedane razem z pozostałymi aktywami, jak sprzęt biurowy czy domena internetowa.

Co raz w sieci, na zawsze w sieci

Wielu klientów próbowało w panice skasować konta i zażądać usunięcia danych. Tyle że – jak stwierdził CNN – „data already sold to research partners may not be deleted”.

To, co raz trafiło do projektów badawczych, kopii zapasowych czy współdzielonych repozytoriów, pozostanie w obiegu. Nawet jeśli próbka biologiczna zostanie zniszczona, to zsekwencjonowane dane genetyczne wciąż będą istnieć. W praktyce więc „usunięcie konta” staje się aktem symbolicznym i tak naprawdę pusttym gestem bez żadnego znaczenia.

Jeśli więc dane genetyczne zostaną wchłonięte przez innego właściciela (laboratorium, koncern farmaceutyczny, albo firmę AI) ich użycie może wykraczać poza to, na co zgodził się pierwotny użytkownik. Dane genetyczne niosą informacje także o rodzinie osoby testowanej: o jej dzieciach, kuzynach, rodzeństwie. Zgoda jednostki staje się więc zgodą zbiorową, nieświadomie udzieloną w imieniu całego rodu.

Granice etyki danych

W Europie dane genetyczne są objęte szczególną ochroną w ramach RODO, ale brak dedykowanych przepisów dotyczących komercyjnych testów DTC (direct-to-consumer) pozostawia furtki. W polskim kontekście problem jest niemal nieobecny chociaż rynek testów genetycznych rośnie dynamicznie, a próbki często wysyłane są za granicę.

Bardzo dobrze całą sytuację podsumował prof. dr hab. med. Michał Witt (członek Polskiej akademii umiejętności, przewodniczący Komitetu Genetyki Człowieka i Patologii Molekularnej PAN) “czy będziemy traktować dane genetyczne jako zwykły komercyjny towar, którym można handlować bez ograniczeń, czy jako fundamentalny aspekt naszej wyjątkowości, wymagający szczególnych zabezpieczeń prawnych, etycznych i informatycznych?”

Historia 23andMe powinna być punktem zwrotnym w dyskusji o własności danych. Nie wystarczy mówić o „zgodzie”, ale o potrzebie modelu, który gwarantuje, że dane genetyczne nie staną się towarem bez kontroli.

Artur Kurasiński

Fajny tekst? Chcesz mnie wesprzeć w tworzeniu kolejnych?

↳ KUP SUBSKRYPCJĘ

REKLAMA

Zbuduj strategię e-commerce w oparciu o rzetelne dane z Base Analytics

Sprzedajesz na wielu platformach e-commerce, zamówienia spływają, magazyn pracuje pełną parą… a mimo to trudno jednoznacznie Ci stwierdzić, które produkty generują zysk, a które tylko zajmują miejsce na półce. Marża? Trendy sprzedażowe? To wszystko ginie w gąszczu danych, których analizowanie jest czasochłonne.

Słowo analityka u wielu sprzedawców wywołuje ciarki na plecach - zebranie tych wszystkich danych sprzedażowych, ich wyliczenie i finalna interpretacja zajmuje wiele czasu… a na koniec zawsze czegoś brakuje i excel się nie spina. Właśnie po to powstało Base Analytics! Finalnie przecież chodzi o to, żeby wiedzieć, co i gdzie sprzedawać online, aby zmaksymalizować zyski.

Czym jest Base Analytics?

Base Analytics daje Ci pełną kontrolę nad wynikami Twojego e-commerce. Narzędzie jest bezpłatne w ramach Twojego konta Base.

Dzięki modułowi zyskujesz:

• Codziennie odświeżane raporty sprzedaży oparte na danych z Twojego konta w Base.

• Pełny wgląd w marżowość - sprawdź, które kanały sprzedaży przynoszą zysk, a które tylko generują koszty.

• Kluczowe metryki sprzedażowe do podejmowania decyzji na podstawie faktów, nie intuicji.

• Dane na żywo - usiądź wygodnie i patrz jakie wyniki generujesz minuta po minucie.

• Analizę na poziomie produktu - monitoruj wyniki każdego SKU osobno.

Jakie widoki analityczne znajdziesz w Base Analytics?

Pełen wgląd w sezonowość i trendy sprzedażowe

Sprzedajesz artykuły sezonowe? Base Analytics pozwoli Ci szybko wyłapać trendy i określić najbardziej gorące okresy sprzedażowe. Jeden z naszych użytkowników sprzedający sprzęt narciarski chciał sprawdzić, czy zimowe kampanie marketingowe rzeczywiście się opłaciły. Po prześledzeniu historycznych poziomów swojej marży w Base Analytics okazało się, że listopad, tuż przed Black Friday był prawdziwym hitem jeśli chodzi o rentowność sprzedaży, ale później firma odnotowała stopniowy spadek. Dane pokazały nie tylko sezonowość, ale też zasugerowały, że warto powtórzyć akcje promocyjne w okresach niższego zainteresowania. Nasze narzędzie dostarczy Ci cennych wskazówek do planowania rabatów i lepszego zarządzania cyklem sprzedażowym.

Od sprzedaży do marży - gdzie ucieka Twój zysk?

Base Analytics dostarczy Ci cennych wskazówek do planowania rabatów i lepszego zarządzania cyklem sprzedażowym, w szczególności w ramach strategicznego przygotowania na kolejny rok. Jeden z naszych użytkowników prowadzący sklep internetowy z odzieżą damską przeprowadził ostatnio “audyt” rentowności miesiąc po miesiącu. W P&L zauważył, że sprzedaż netto w Q4 wzrosła, ale marża na sprzedaży wyraźnie spadła. Kategorie, które „zjadły” zysk to: Anulowane & zwrócone brutto (bo klientki zamawiały po kilka rozmiarów i odsyłały większość), wyższe Koszty wysyłki (bo darmowa dostawa w obie strony była ustawiona zbyt nisko) oraz rosnące Koszty prowizji marketplace (bo duża część ruchu szła z kanału o wyższych opłatach). Na tej podstawie sprzedawca wprowadził trzy szybkie korekty: podniósł próg darmowej dostawy, wyłączył najmniej rentowne promocje na produkty o niskiej marży bazowej oraz przeniósł część budżetu z platformy marketplace na sklep własny. Dzięki takiej reakcji marża wróciła do zdrowego poziomu, a kolejne decyzje zostały oparte o twarde dane z P&L.

Trzymaj rękę na pulsie podczas wiosennych wyprzedaży z danymi na żywo.

Wiosenne wyprzedaże trwają w najlepsze. Przygotuj Twój sklep na prawdziwe oblężenie - zobacz jak Twoja sprzedaż bije rekordy na żywo i reaguj błyskawicznie na każdy ruch klientów. Wyobraź sobie, że decydujesz się na wprowadzenie promocji typu flash sale. Jest to na pewno szybki test strategii cenowej i kanałów, ale tylko wtedy, gdy możesz reagować w trakcie akcji, a nie następnego dnia. Załóżmy, że od godziny 15:00 do 17:00 uruchamiasz rabat na cały asortyment. W zakładce Dane na żywo obserwujesz sprzedaż i liczbę zamówień w krótkich interwałach, dzięki czemu już po pierwszych 10-15 minutach widzisz, czy promocja „zaskoczyła”. Jeżeli zamówienia rosną, ale koszyki są mniejsze niż zakładałeś, możesz w trakcie flash sale dodać komunikację typu „darmowa dostawa od 100 zł” albo dołożyć zachętę do większych koszyków (np. dodatkowe -5% od 2 sztuk na wybrane grupy produktów). Jeśli natomiast ruch i zamówienia nie rosną mimo obniżek, to sygnał, że rabat jest źle dobrany albo promocja nie jest wystarczająco widoczna.

Co wyróżnia Base Analytics na tle konkurencji?

Większość rozwiązań ogranicza się do ogólnych wykresów i sum. My działamy szerzej. Base Analytics łączy w jednym miejscu dane ze wszystkich kanałów sprzedaży, pokazując nie tylko wyniki sprzedaży, ale też koszty zakupu towaru, prowizje marketplace’ów, zwroty oraz realną marżę.

Nasza najnowsza funkcja to prawdziwy przełom. Wreszcie możesz prześledzić swoje wyniki minuta po minucie i wyprzedzić konkurencję z danymi na żywo. Zapewniamy Ci też automatycznie wygenerowany rachunek zysków i strat - koniec żmudnego raportowania w excelu! Do tego dochodzi pełna swoboda pracy z danymi: filtrowanie po kraju, kategorii, kanale czy przewoźniku. W efekcie Base Analytics to nie zwykły raport, lecz osobisty analityk e-commerce.

Jak zacząć korzystać z Base Analytics?

Base Analytics jest już dostępne bezpłatnie w Twoim systemie Base! Zaloguj się do swojego konta Base, przejdź do zakładki Analityka i wybierz opcję Base Analytics. Praktyka czyni analityka, wyciśnij maksymalne korzyści z narzędzia!

MASZ KONTO W BASE? PRZEJDŹ DO BASE ANALYTICS.

NEWSY WARTE TWOJEJ UWAGI:

Przeszukałem cały Internet w poszukiwaniu najciekawszych/najważniejszych historii dotyczących technologii ;)

JAK ZHACKOWANO AI MCKINSEY’A?

Opis ujawnia luki w zabezpieczeniach platformy AI używanej przez McKinsey, pokazując jak stosunkowo proste metody mogą doprowadzić do wycieku danych. Całość podkreśla, że nawet zaawansowane systemy korporacyjne nadal są podatne na podstawowe błędy w konfiguracji i ochronie.

LINK

META WYŁĄCZY HORIZON WORLDS NA VR

Meta planuje zakończenie dostępu do Horizon Worlds na urządzeniach VR już w czerwcu, co sugeruje zmianę strategii wobec metaverse. Firma najwyraźniej koncentruje się na innych formach rozwoju AR/VR, ograniczając mniej udane projekty.

LINK

NVIDIA GTC 2026: JENSEN STAWIA NA AGENTÓW I FIZYCZNĄ AI

Na corocznej konferencji GTC Jensen Huang ogłosił wzrost popytu na infrastrukturę AI Nvidii do biliona dolarów do 2027 roku — dwukrotnie więcej niż szacował rok temu. Firma zaprezentowała nowe chipy Vera Rubin NVL72, koalicję Nemotron z Mistral, Cursor i Perplexity do budowy otwartych modeli frontierowych, oraz rozszerzenie ekosystemu fizycznej AI z partnerami w robotyce (Figure, ABB, FANUC) i autonomicznych taksówkach z Uber w 28 miastach do 2028 r.

LINK

ATLASSIAN ZWOLNIŁ 1600 OSÓB. SAASPOCALYPSE TRWA

Australijski gigant (Jira, Confluence) ogłosił 11 marca zwolnienie 10% załogi, czyli 1 600 pracowników, głównie z działów R&D i inżynierii. Restrukturyzacja ma kosztować 225-236 mln USD. Akcje straciły ponad połowę wartości w 2026 roku w ramach szerszej wyprzedaży sektora SaaS napędzanej obawami, że agenci AI mogą zastąpić tradycyjne narzędzia kolaboracyjne. Bezpośrednio przed cięciami CEO Mike Cannon-Brookes obiecywał zwiększanie zatrudnienia inżynierów.

LINK

YANN LECUN AMI LABS: 1 MLD USD NA ALTERNATYWĘ DLA LLM

AMI Labs, nowe laboratorium Yanna LeCuna (byłego Chief AI Officer Meta), zebrało 1,03 mld USD — największa runda seedowa w historii Europy. Firma stawia na architekturę world models (JEPA) jako alternatywę dla autoregresywnych modeli językowych. Za inwestycją stoją Bezos, Nvidia, Samsung i Temasek. To najgłośniejszy dotychczas zakład przeciwko paradygmatowi, który zbudował ChatGPT, Claude i Gemini.

LINK

ALIBABA PODNOSI CENY CHIPÓW AI O NAWET 34%

Alibaba zwiększyła ceny swoich chipów obliczeniowych T-Head (w tym Zhenwu 810E) o 5-34% oraz ceny chmurowego Cloud Parallel File Storage o 30% — po tym jak popyt znacząco wzrósł. To sygnał, że presja podażowa na chińskim rynku infrastruktury AI jest realna, mimo sankcji eksportowych USA ograniczających dostęp do chipów NVIDIA.

LINK

OPENAI I ANTHROPIC BLIŻEJ DO IPO

OpenAI przekroczył 25 mld USD przychodu rocznego i rozważa wejście na giełdę w drugiej połowie 2026 roku. Anthropic zbliża się do 19 mld USD ARR. Tempo wzrostu obu firm sprawia, że rynek modeli frontierowych staje się jednym z najszybciej rosnących segmentów w historii technologii, co nakłada presję na tradycyjnych graczy SaaS.

LINK

MISTRAL FORGE: EUROPEJCZYCY CHCĄ ZBUDOWAĆ WŁASNE AI

Mistral zaprezentował podczas GTC platformę Mistral Forge, pozwalającą przedsiębiorstwom i rządom tworzyć modele AI trenowane na własnych danych. CEO Arthur Mensch potwierdził, że firma jest na trajektorii przekroczenia 1 mld USD ARR w tym roku, skupiając się na klientach korporacyjnych. Jednocześnie Mistral wypuścił model Small 4 (119B parametrów, 6B aktywnych) — hybrydę zoptymalizowaną pod czat, coding i zadania agentyczne z obsługą tekstu i obrazów.

LINK

W grudniu 2025 roku Reuters ujawnił informacje, które mogą fundamentalnie zmienić globalną równowagę technologiczną. W laboratorium w Shenzhen chińscy naukowcy zbudowali prototyp maszyny EUV (extreme ultraviolet lithography) – technologii, której opanowanie Zachód uważał za niemożliwe dla Chin przez kolejną dekadę.

Żeby zrozumieć wagę tego, co się stało w Shenzhen (jeśli oczywiście to jest prawdziwa informacja), trzeba najpierw wyjaśnić, czym są nowoczesne półprzewodniki i dlaczego stały się areną najintensywniejszego technologicznego starcia od czasów zimnej wojny. Półprzewodniki (potocznie nazywane chipami lub procesorami) bowiem to w istocie mózgi wszystkich urządzeń elektronicznych, od smartfonów i pralek po superkomputery sztucznej inteligencji, od systemów rakietowych po autonomiczne pojazdy.

Ale nie wszystkie chipy są sobie równe i kluczowa jest tutaj ich miniaturyzacja, mierzona w nanometrach. Im mniejsze są tranzystory umieszczone na krzemowej płytce, tym większa moc obliczeniowa i efektywność energetyczna. Najnowsze procesory NVIDIA, które napędzają rewolucję AI, wykorzystują technologię 5-nanometrową, a wkrótce przejdą na 3 nm. Dla skali - komórka parwowirusa wywołującego u ludzi rumień zakaźny ma około 20 nanometrów wielkości. Oznacza to, że jeden wirus może wziąć “na plecy” cztery nowoczesne tranzystory.

Jeden, by wszystkie grawerować

Problem w tym, że produkcja tak zaawansowanych chipów wymaga maszyn litograficznych EUV – i tylko jedna firma na świecie potrafi je wyprodukować: holenderski ASML.

ASML z Veldhoven to firma, o której większość ludzi nigdy nie słyszała, ale która de facto kontroluje globalną produkcję najnowocześniejszych chipów. Jej maszyny EUV to cuda inżynierii: ważą 180 ton, kosztują około 250 milionów dolarów za sztukę i wymagają precyzji, która wykracza poza możliwości niemal wszystkich innych producentów na świecie.

Jak działa maszyna litograficzna? Wystrzeliwuje wiązkę światła 50 000 razy na sekundę, generując plazmę o temperaturze 200 000 stopni Celsjusza. Powstające dzięki temu światło ultrafioletowe (o długości fali zaledwie 13,5 nanometra), jest następnie skupiane przez system niesamowicie drogich luster, których produkcja zajmuje miesiące. To właśnie tym światłem “wypalane” są mikroskopijne obwody na krzemowych płytkach.

Od 2018 roku Stany Zjednoczone wywierały presję na rząd holenderski, by ten zablokował eksport maszyn EUV do Chin. W 2022 roku administracja Bidena rozszerzyła kontrole eksportowe, tworząc kompleksową barierę technologiczną. Cel był jasny: utrzymać Chiny co najmniej jedną generację technologiczną w tyle, uniemożliwiając im dostęp zarówno do maszyn EUV, jak i starszych systemów DUV (deep ultraviolet).

Jak dotąd strategia działała. Ani jedna maszyna EUV nigdy nie trafiła do chińskiego klienta. ASML może sprzedawać swoje najnowocześniejsze systemy tylko sojusznikom USA: na Tajwan (TSMC), do Korei Południowej (Samsung) i Japonii. To efektywnie odcięło Chiny od możliwości produkcji chipów najnowszej generacji – przynajmniej teoretycznie.

Imperium kontratakuje

Ale Pekin nie zamierzał się poddać. To, co Reuters odkrył w Shenzhen, to efekt sześcioletniego, ściśle tajnego programu rządowego, który źródła porównują do amerykańskiego Projektu Manhattan czyli programu budowy bomby atomowej podczas II wojny światowej. Podobnie jak tamten projekt, chiński program EUV łączy olbrzymie zasoby państwowe, najlepsze umysły naukowe i bezwzględną determinację do osiągnięcia przewagi strategicznej.

Kluczem okazali się ludzie a konkretnie byli inżynierowie ASML chińskiego pochodzenia. Chińskie władze uruchomiły agresywną kampanię rekrutacyjną, oferując bonusy podpisowe od 3 do 5 milionów juanów (420 000 - 700 000 dolarów) oraz subsydia mieszkaniowe. Celami byli niedawno przeszli na emeryturę specjaliści, którzy posiadali krytyczną wiedzę techniczną, ale już nie byli związani zawodowymi ograniczeniami.

Środki ostrożności były ekstremalne. Według źródeł Reutersa jeden z weteranów ASML był zaskoczony, gdy otrzymał hojny bonus wraz z dokumentem tożsamości wystawionym na fałszywe nazwisko. Wewnątrz zabezpieczonego obiektu rozpoznał innych byłych kolegów z ASML, którzy również pracowali pod pseudonimami. Każdego uczono używać fałszywych nazwisk współpracowników. Instrukcje były jasne: projekt objęty jest tajemnicą państwową, nikt poza kompleksem nie może wiedzieć, co budują – ani nawet, że tam są.

To nie były pojedyncze przypadki. Dwóch obecnych pracowników ASML chińskiego pochodzenia w Holandii potwierdziło Reutersowi, że byli kontaktowani przez rekruterów z Huawei już od 2020 roku.

Smok rekrutuje, RODO nie blokuje

Problem polega na tym, że europejskie przepisy o ochronie danych ograniczają możliwość ASML w monitorowaniu byłych pracowników. Choć wszyscy podpisują umowy o zachowaniu poufności, ich egzekwowanie za granicą okazuje się niezwykle trudne. ASML wygrał wprawdzie w 2019 roku wyrok na 845 milionów dolarów przeciwko byłemu chińskiemu inżynierowi oskarżonemu o kradzież tajemnic handlowych, ale pozwany ogłosił upadłość i nadal działa w Pekinie z chińskim wsparciem państwowym.

To, co powstało w Shenzhen, to coś znacznie większego niż po prostu kopia maszyny ASML. Po nieudanych próbach replikacji oryginalnych wymiarów, chiński prototyp stał się wielokrotnie większy – zajmuje niemal całą halę fabryczną. Jest to rozwiązanie prymitywne w porównaniu z maszynami od ASML, ale działające.

Przełomem było osiągnięcie Changchun Institute of Optics, Fine Mechanics and Physics przy Chińskiej Akademii Nauk (CIOMP), które rozwiązało problem integracji światła EUV z systemem optycznym. To właśnie ta instytucja w marcu 2025 ogłaszała rekrutację naukowców z doktoratem z “nielimitowanymi” wynagrodzeniami i grantami badawczymi do 4 milionów juanów (560 000 dolarów) plus milion juanów (140 000 dolarów) osobistych dotacji.

Chiński prototyp wciąż znacząco odstaje od maszyn ASML, głównie dlatego, że naukowcy mają trudności z uzyskaniem systemów optycznych porównywalnych z tymi od niemieckiego Carl Zeiss AG, kluczowego dostawcy ASML.

Łowcy używanych skarbów

Aby zdobyć potrzebne komponenty, Chiny wykorzystują kilka strategii. Po pierwsze, odzyskują części ze starszych maszyn ASML dostępnych na rynku wtórnym. Po drugie, pozyskują komponenty od dostawców ASML przez rynki używane, czasem wykorzystując sieci firm pośredniczących, by zamaskować prawdziwego nabywcę. Używają też części objętych ograniczeniami eksportowymi z japońskich firm Nikon i Canon.

Międzynarodowe firmy regularnie organizują aukcje starszego sprzętu do produkcji półprzewodników. Jeszcze w październiku 2025 roku aukcje w Chinach sprzedawały starsze urządzenia litograficzne ASML, według przeglądu ofert na Alibaba Auction, platformie należącej do Alibaba.

Około 100 absolwentów uniwersytetów koncentruje się na inżynierii wstecznej komponentów zarówno z maszyn EUV, jak i DUV. Każde biurko pracownika jest filmowane przez indywidualną kamerę, dokumentującą ich wysiłki w demontażu i montażu części. Pracownicy, którzy z powodzeniem złożą komponent, otrzymują premie.

Niezwykłe osiągnięcie Chinom się uda

Chociaż projekt EUV jest prowadzony przez chiński rząd, za kulisami niemal każdego aspektu stoi Huawei – firma, która sama jest symbolem amerykańsko-chińskiej wojny technologicznej.

Huawei (której nazwa może zostać przetłumaczona zarówno jako “niezwykłe osiągnięcie” jak i “Chinom się uda”), umieszczone na amerykańskiej liście podmiotów zabronionych w 2019 roku, jest zaangażowane w każdy etap łańcucha dostaw: od projektowania chipów i sprzętu do produkcji, po wytwarzanie i końcową integrację w produktach takich jak smartfony.

CEO Ren Zhengfei osobiście raportuje wyższym chińskim przywódcom o postępach projektu. Huawei rozmieściło pracowników w biurach, fabrykach i ośrodkach badawczych w całym kraju. Pracownicy często śpią na miejscu i nie mogą wracać do domu w ciągu tygodnia. Zespoły zajmujące się najbardziej wrażliwymi zadaniami mają ograniczony dostęp do telefonów.

Cały program podlega pod narodową strategię półprzewodnikową, którą według państwowych mediów prowadzi Ding Xuexiang, bliski współpracownik prezydenta Xi Jinpinga, stojący na czele Centralnej Komisji Nauki i Technologii Komunistycznej Partii Chin. “Celem jest to, by Chiny w końcu mogły produkować zaawansowane chipy na maszynach całkowicie chińskiej produkcji” – powiedział jeden z informatorów. “Chiny chcą, żeby Stany Zjednoczone były w 100% wyrzucone z ich łańcuchów dostaw”.

Chronić wiedzę

Rząd holenderski od kilku lat wiedział o problemie i alaramował opinię publiczną. W odpowiedzi na doniesienia wywiadu, Ministerstwo Obrony Holandii zapowiedziało rozwijanie polityk wymagających od “instytucji wiedzy” przeprowadzania kontroli bezpieczeństwa personelu, by zapobiec dostępowi do wrażliwych technologii “przez osoby mające złe intencje lub narażone na presję”.

Problem w tym, że w demokratycznym państwie prawa możliwości są ograniczone. Nie można zakazać byłym pracownikom podjęcia pracy za granicą. Europejskie przepisy o prywatności chronią dane osobowe a umowy o zachowaniu poufności są trudne do wyegzekwowania. ASML może “czujnie strzec” swoich tajemnic handlowych (jak zapewnia w oświadczeniu) ale gdy kluczowa jest wiedza zgromadzona w głowach pracowników, niewiele można zrobić.

ASML próbuje zabezpieczać wiedzę o EUV poprzez ograniczenie dostępu. Nawet wewnątrz firmy tylko wybrani pracownicy mogą uzyskać informacje o tej technologii. Ale wygląda na to, że jest już za późno bowiem dziesiątki, jeśli nie setki chińskich inżynierów, którzy przez lata pracowali przy technologii EUV, już wrócili do ojczyzny z wiedzą (a niektórzy nawet z podwójnym obywatelstwem, mimo że Chiny oficjalnie zabraniają takiej praktyki).

Przykład Lin Nana, byłego szefa technologii źródeł światła w ASML, pokazuje skalę “wycieku mózgów”. Jego zespół w Instytucie Optyki w Szanghaju przy Chińskiej Akademii Nauk złożył osiem patentów dotyczących źródeł światła EUV w ciągu zaledwie 18 miesięcy.

Teraz dochodzimy do kluczowego pytania: co będzie, jeśli Chinom się uda? Jeśli do 2028 roku (cel rządowy) lub 2030 roku (bardziej realistyczna ocena źródeł) Pekin będzie w stanie produkować zaawansowane chipy AI na własnych maszynach?

Apetyt smoka

Konsekwencje dla takich firm jak NVIDIA mogą być monumentalne. Obecna wycena NVIDIA (która w szczytowych momentach 2024 i 2025 roku przekraczała 3 biliony dolarów i była najcenniejszą firmą na Ziemi) opiera się na kilku kluczowych założeniach:

Po pierwsze: monopol technologiczny. NVIDIA dominuje w chipach AI (GPU) z 80-90% udziałem w rynku centrów danych. Jej układy H100 i nowsze H200 są de facto standardem dla trenowania dużych modeli językowych i innych systemów AI. Ale ten monopol jest częściowo chroniony przez zachodnie kontrole eksportowe. Chiny, największy potencjalny rynek (oraz rywal technologiczny), są odcięte od najnowszych chipów NVIDIA.

Po drugie: bariery wejścia. Projektowanie zaawansowanych GPU wymaga lat doświadczenia i ogromnych inwestycji. Ale co ważniejsze, ich produkcja wymaga dostępu do najnowocześniejszych fabryk chipów, przede wszystkim tajwańskiego TSMC, który sam jest zależny od maszyn ASML. Jeśli Chiny opanują technologię EUV, ta bariera wejścia dramatycznie spada.

Po trzecie: geopolityka jako fosa. Amerykańskie sankcje to dodatkowa “fosa” chroniąca NVIDIA przed konkurencją. Ale jeśli Chiny osiągną niezależność półprzewodnikową, mogą nie tylko zaspokoić własny ogromny popyt na chipy AI bez kupowania ich od NVIDIA, ale potencjalnie stać się eksporterem konkurencyjnych rozwiązań.

Chiny odcięte, a Chiny zamknięte

Wyobraźmy sobie zatem taki scenariusz w roku 2030: Chiny produkują własne 5-nanometrowe lub 3-nanometrowe chipy AI w krajowych fabrykach, używając krajowych maszyn litograficznych. Huawei, SMIC (Semiconductor Manufacturing International Corporation) i inne chińskie firmy mogą wtedy oferować GPU konkurencyjne z NVIDIA i robić to bez ograniczeń eksportowych, potencjalnie po niższych cenach dzięki wsparciu państwowemu.

Nagle rynek dla NVIDIA kurczy się dramatycznie. Chiny, które mają około 20-25% globalnego rynku półprzewodników i są największym pojedynczym rynkiem dla elektroniki konsumenckiej, stają się niedostępne. Co więcej, chińskie firmy mogą zacząć konkurować z NVIDIA na rynkach trzecich, na przykład w Azji Południowo-Wschodniej, Afryce, Ameryce Łacińskiej.

Jest jeszcze jeden, potencjalnie bardziej niepokojący scenariusz.

Pierwsza wojna chipowa

Około 90% najnowocześniejszych chipów na świecie produkuje TSMC na Tajwanie. Jeśli Chiny rozwiążą problem technologiczny (własne maszyny EUV), następnym krokiem może być rozwiązanie “problemu tajwańskiego” siłą. Z zaawansowanymi krajowymi możliwościami produkcji chipów, Pekin ma znacznie mniej do stracenia w przypadku konfliktu.

Dla NVIDIA, której cała produkcja najnowocześniejszych chipów odbywa się w TSMC, to scenariusz egzystencjalnego zagrożenia. Jakikolwiek konflikt wokół Tajwanu (nawet krótkotrwała blokada morska) mógłby całkowicie zatrzymać produkcję. Ubezpieczenie geopolityczne w postaci kontroli eksportowej i zależności Chin od zachodnich chipów zniknęłoby.

W grudniu 2025 USA uruchomiły przegląd sprzedaży zaawansowanych chipów AI NVIDIA do Chin, sygnalizując dalsze zaostrzenie kontroli. Administracja Trumpa, według Departamentu Stanu, wzmocniła egzekwowanie kontroli eksportowych i pracuje z partnerami nad “zamykaniem luk, jak technologia się rozwija”.

Ale to może być wyścig zbrojeń, którego nikt tak naprawdę nie wygra.

Dla inwestorów i firm to oznacza fundamentalną zmianę paradygmatu. Założenie, które dominowało przez ostatnie trzy dekady – że globalizacja technologii będzie postępować, że łańcuchy dostaw będą się integrowały, że jeden standard technologiczny będzie dominował – jest teraz poważnie zagrożone.

NVIDIA i inne firmy półprzewodnikowe mogą więc czekać lata dramatycznej zmienności. Jeśli Chiny naprawdę osiągną swój “projekt Manhattan”, zobaczymy jedną z największych przecen w historii sektora technologicznego.

Jeśli natomiast napotka na nieprzezwyciężalne bariery techniczne (a optyka precyzyjna to wciąż ogromne wyzwanie), obecny monopol NVIDIA może się nawet umocnić.

Artur Kurasiński

Fajny tekst? Chcesz mnie wesprzeć w tworzeniu kolejnych?

↳ KUP SUBSKRYPCJĘ

JAK POLSKIE FIRMY PODBIJAJĄ KOSMOS?

Gościem tego odcinka TECHNOFOBII jest dr hab. Grzegorz Brona — fizyk, współzałożyciel i prezes Creotech Instruments, były prezes POLSA, współautor setek publikacji naukowych i jedna z osób, które od lat patrzą na kosmos nie jak na science fiction, tylko jak na strategiczny obszar rozwoju państwa, przemysłu i technologii.

Czy Polska może zbudować realną pozycję w sektorze kosmicznym? Czy Europa ma jeszcze szansę dogonić USA i Chiny w wyścigu o orbitę, Księżyc i technologie przyszłości? I najważniejsze: gdzie w tym wszystkim jest miejsce na biznes, bezpieczeństwo i polskie ambicje?

Rozmawiamy o tym i o innych kwestiach:

• na czym naprawdę da się zarabiać w kosmosie?

• dlaczego sukces SpaceX tak trudno skopiować?

• czy Polska i Europa mają jeszcze szansę dołączyć do pierwszej ligi sektora space?

• jaką rolę odgrywają dziś satelity w wojsku, gospodarce i geopolityce,

• czy polscy politycy rozumieją wagę new space,

• po co wracać na Księżyc,

• co może nam dać większa obecność w Europejskiej Agencji Kosmicznej,

I dlaczego technologie kosmiczne i kwantowe zaczynają coraz mocniej się przenikać?

To rozmowa nie tylko o rakietach, satelitach i orbitalnych przewagach. To także odcinek o tym, jak technologia zmienia układ sił na świecie, jak rodzą się nowe rynki i dlaczego kosmos przestaje być domeną wyłącznie supermocarstw.

Jeśli interesuje Cię przyszłość technologii, geopolityka, przemysł kosmiczny, bezpieczeństwo i to, czy Polska może zbudować własny „space moment” to ten odcinek jest dla Ciebie.

ZOBACZ📺 albo POSŁUCHAJ🎙️

NEWSY WARTE TWOJEJ UWAGI:

Przeszukałem internet w poszukiwaniu najciekawszych/najważniejszych historii dotyczących technologii ;)

YOUTUBE NAJWIĘKSZĄ FIRMĄ MEDIALNĄ NA ŚWIECIE

YouTube wyprzedził Disneya pod względem przychodów i oglądalności, stając się największą firmą medialną na świecie. Rosnąca dominacja platformy pokazuje, jak bardzo internetowi twórcy i treści cyfrowe zmieniły globalny rynek rozrywki.
LINK

MÓZG Z LABORATORIUM ROZWIĄZAŁ PROBLEM LOGICZNY

Naukowcy stworzyli miniaturowy mózg z komórek hodowanych w laboratorium, który potrafił rozwiązać klasyczny dylemat etyczny znany jako problem wózka. Eksperyment pokazuje, że biologiczne sieci neuronowe mogą podejmować decyzje w symulowanych sytuacjach moralnych.
LINK

JAK ANTHROPIC STAŁ SIĘ NAJWAŻNIEJSZĄ SPÓŁKĄ DLA US ARMY?

Firma Anthropic została uznana za jedną z najbardziej przełomowych spółek, m.in. dzięki współpracy z Pentagonem przy rozwoju technologii sztucznej inteligencji. Rosnące znaczenie modeli AI w sektorze obronnym pokazuje, jak szybko ta technologia wchodzi do strategicznych obszarów państwa.
LINK

JAK UKRAINA TWORZY DRONY BEZ CHIŃSKICH CZĘŚCI?

Ukraina osiągnęła ważny etap w produkcji wojskowej, opracowując drony zbudowane bez komponentów pochodzących z Chin, aby uniezależnić się od zagranicznych dostaw. Choć całkowite odcięcie od chińskiego łańcucha dostaw wciąż jest trudne i droższe, kraj intensywnie rozwija własne technologie oraz produkcję kluczowych elementów.

LINK

KTO STWORZY LOGO „AI-FREE”?

Projektanci i organizacje technologiczne pracują nad stworzeniem uniwersalnego znaku, który potwierdzałby, że dany materiał powstał bez udziału sztucznej inteligencji. Wraz z rosnącą liczbą treści generowanych przez AI pojawia się potrzeba jasnego oznaczania pracy wykonanej wyłącznie przez ludzi.

LINK

TESLA I PRZYSZŁOŚĆ SAMOCHODÓW

Tesla rozwija wizję w pełni autonomicznego auta, które w ogóle nie będzie wyposażone w kierownicę ani pedały. Firma liczy, że taki pojazd stanie się podstawą przyszłej sieci robotaksówek i zmieni sposób korzystania z transportu.

LINK

CHINY DOPUSZCZAJĄ IMPLANT MÓZGOWY DO SPRZEDAŻY

Chiny zatwierdziły pierwszy komercyjny implant mózgowy (brain-computer interface BCI), wyprzedzając globalną konkurencję w wyścigu neurotechnologicznym. To przełom, który może przyspieszyć rozwój interfejsów mózg–komputer i zmienić podejście do leczenia chorób neurologicznych.

LINK

Robiąc zdjęcia ciężko było nie trafić na któryś z produktów firmy Kodak.

Gdy jednak okołosto lat później, w 1973 roku, do firmy dołączył 23-letni Steve Sasson, czuł się tam obco. Nie był chemikiem opracowującym nowe typy filmów, ani inżynierem mechanicznym projektującym kolejne aparaty.

Był inżynierem elektrykiem. Coś w tradycyjnym procesie fotograficznym wyraźnie mu nie odpowiadało. W grudniu 1975 roku, w niepozornej sali laboratoryjnej firmy Eastman Kodak w Rochester, młody inżynier Sasson wcisnął przycisk na dziwacznym urządzeniu przypominającym skrzyżowanie tostera i kamery filmowej.

Urządzenie ważyło ponad 3 kilogramy, zbudowane było z pożyczonych części i własnoręcznie lutowanych kabli. W tej chwili nie narodził się jeszcze przemysł cyfrowy, nie istniały komputery osobiste, a zdjęcia oglądało się na papierze fotograficznym, nie na ekranach.

A jednak to właśnie wtedy rozpoczęła się rewolucja, która zmieniła nie tylko fotografię, ale całą globalną kulturę wizualną, gospodarkę i nasze codzienne życie.

Podróż poza granice poznania

Pomysł na cyfrowy aparat narodził się z frustracji. Sasson, z wykształcenia inżynier elektryk, nie mógł zaakceptować żmudnego procesu wywoływania filmu, złożonego z chemikaliów, czekania na odbitki, niepewności efektu. Wychowany na „Star Treku”, zaczął się zastanawiać: a gdyby obraz dało się zapisać i odtworzyć wyłącznie elektronicznie? Gdy firma Fairchild Semiconductors wypuściła w 1974 roku pierwszą komercyjną matrycę CCD o rozdzielczości 100x100 pikseli, Sasson wiedział, że to jego szansa.

Z braku oficjalnego budżetu, dosłownie „ukradł” potrzebne komponenty z działu technicznego Kodaka. Obiektyw z kamery filmowej, przetwornik z taniego woltomierza, system zapisu oparty na kasecie magnetofonowej. Do podglądu zdjęcia potrzebny był cały osobny odtwarzacz, który konwertował zapis cyfrowy na sygnał telewizyjny. Pierwsze zdjęcie zajęło 1/20 sekundy... i kolejne 23 sekundy na zapis i wyświetlenie na ekranie. Obraz był zamazany i zniekształcony, ale rozpoznawalny. Przy rozdzielczości 100 na 100 pikesli zdjecie byłoby ostre na znaczku pocztowym, a nie na telewizorze. Jednak od strony badawczo-rozwojowej - sukces.

Fajne, ale nie rób tego więcej

Reakcja firmy Kodak na przełomowy wynalazek? Ambiwalentna. Kierownictwo zrozumiało potencjał technologii, ale... nie wiedziało, co z nim zrobić. Głównym źródłem przychodów Kodaka były filmy, papier fotograficzny, chemikalia i aparaty. Cały model biznesowy oparty był na fizycznej, jednorazowej konsumpcji. Cyfrowy aparat, który mógł wykonać tysiące zdjęć bez żadnego z tych produktów, był dla korporacyjnych strategów groźbą egzystencjalną. Jak się okazało - mieli sporo racji. W 2012 roku firma ogłosiła bankructwo i związaną z nim restrukturyzację, która pozwoliła się podnieść z trudnej sytuacji. Obecnie przedsiębiorstwo skupia się na usługach związanych z drukiem cyfrowym oraz produkcji taśmy filmowej. W 2020 roku, wraz z pandemią Covid-19 firma ogłosiła, że wykorzysta swoje zaplecze i doświadczenie chemiczne do wejścia w branżę farmaceutyczną.

Po wynalezieniu cyfrowego aparatu fotograficznego w 1975 roku Sason spędził resztę swojej kariery w firmie Kodak, pracując nad urządzeniami cyfrowymi. (źródło: Getty Images)

Zamiast przejąć rynek, Kodak zwlekał. Chociaż firma opatentowała pierwszy aparat cyfrowy już w 1978 roku i zarobiła miliardy dolarów na licencjach, jej konsumencka kamera (model DC40) pojawiła się dopiero w 1995 roku. Osiemnaście lat po prototypie Sassona i w momencie, gdy rynek już zagospodarowały konkurencyjne marki, takie jak Sony czy Canon.

Sasson uważał, że technologia potrzebna do stworzenia aparatu bezkliszowego już istnieje, wystarczy tylko złożyć ją we właściwą formę. „Jedyne, czego potrzebuję, to kilka dżuli energii, aby zapisać wzór ładunku, wzór optyczny. Pomyślałem, że to proste. Pomyślałem, że to eleganckie. Pomyślałem, że to nowoczesne.”

Technologia ze świadectwem dojrzałości

Dziedzictwo tamtego prototypu trudno przecenić. Sasson szacował, że potrzeba będzie „15 do 20 lat”, by rozdzielczość kamer cyfrowych dorównała najgorszej jakości filmowi 110. Trafił idealnie. Przełom nastąpił dokładnie po 18 latach, a w 2000 roku cyfrowa fotografia zaczęła wypierać analogową z rynku masowego. W 2010 roku ponad 90% zdjęć na świecie było wykonywanych cyfrowo.

Dziś nosimy w kieszeni aparaty o rozdzielczości 50 megapikseli, z natychmiastowym dostępem do edycji, udostępniania i publikowania. Media społecznościowe (od Instagrama po TikToka) opierają się na kulturze obrazów, której fundamentem jest technologia stworzona przez Sassona. Ale ten przełom ma też swoją ciemną stronę. Jak zauważa BBC Future, miliony zdjęć z pierwszej dekady ery cyfrowej zaginęły bezpowrotnie na uszkodzonych dyskach i zapomnianych kartach pamięci. Tymczasem stare filmy, odnajdywane od czasu do czasu na stychach i w zakamarkach bibliotek, mogą stanowić prawdziwy wehikuł czasu.

Nie naprawiać czegoś, co działa

Historia Sassona to opowieść o tym, jak rewolucyjne pomysły często pojawiają się „zbyt wcześnie”. Technologia nie tylko musi działać. Musi też trafić na odpowiedni moment rynkowy i społeczny. Kodak nie był gotowy, rynek nie był gotowy, ale idea już istniała. To przestroga dla dzisiejszych gigantów technologicznych: innowacje nie pytają, czy komuś jest z nimi wygodnie.

W 1978 roku firma Kodak uzyskała patent na aparat cyfrowy. Szacuje się, że patent ten przyniósł firmie Eastman Kodak miliardy dolarów z tytułu opłat licencyjnych i odszkodowań za naruszenie praw autorskich, zanim w 2012 roku, w obawie przed bankructwem, sprzedano prawa do niego.

Ciekawe ile jeszcze takich „tosterów z obiektywem” czeka gdzieś w szufladach inżynierów, niezauważone przez korporacyjne radary, ale gotowe zmienić świat?

Źródło

Artur Kurasiński

Fajny tekst? Chcesz mnie wesprzeć w tworzeniu kolejnych?

↳ KUP SUBSKRYPCJĘ

Hiszpański jednorożec bierze na cel polski rynek

Do Polski wchodzi europejski startup, który w mniej niż dekadę osiągnął status jednorożca i przekroczył 100 mln dolarów rocznego przychodu.

Factorial, obecny już w ponad 120 krajach i obsługujący tysiące firm, chce uporządkować rozdrobniony rynek narzędzi HR w Polsce, zastępując dziesiątki systemów jednym, zintegrowanym rozwiązaniem SaaS z natywną AI.

To nie jest tylko kolejna ekspansja zagranicznej firmy. To test dojrzałości polskiego rynku MŚP i sygnał, że cyfryzacja procesów kadrowych wchodzi w nową fazę — bardziej zautomatyzowaną, bardziej analityczną i bardziej konkurencyjną.

Co to oznacza dla lokalnych graczy HR Tech i dla firm, które wciąż operują na Excelu? W najnowszym tekście rozkładam to na czynniki pierwsze.

PRZECZYTAJ WIĘCEJ »

START MOJEGO PROJEKTU (GRY) AI

No więc jest (po dłuuugim czasie), udało się nam złożyć cały tech do kupy i można zagrać - pierwsza na świecie platforma gier AI oparta o autorski silnik (nie wrappujemy, tylko sami napisaliśmy coś swojego - i to nie jest transofmer!) Zasadniczo mamy wszystkie zabawki swoje (albo open-source) spędziliśmy masę czasu na optymalizacji voice i teraz jesteśmy gotowi do startu.

Zapraszam! https://omea.ai/

OMEA: Unprecedented Freedom of Choice

Written by humans. Lived by you. The Future of Narrative Gaming.

Palo Alto, USA - March 10th, 2026 - AImmersive Inc. today announced OMEA, a groundbreaking new gaming medium where human imagination and AI power converge to create experiences never before possible. Every choice you make. Every lie you tell. Every promise you break. The story tracks it all - and consequences emerge when you least expect them.

OMEA is an interactive narrative gaming platform where you play through illustrated, fully voiced adventures by saying or typing what your character does. No dialogue wheels. No predetermined options. No invisible walls. You shape your choices in natural language - negotiate, lie, run, fight, seduce, betray, try something the writers never anticipated - and the AI narrates what happens next. Think text adventure meets visual novel, powered by an AI that actually understands the story.

OMEA is not another chatbot wearing a costume. OMEA runs on proprietary Narrative Intelligence - an OMEA model trained on our own. It understands story structure, pacing, and character like no other system on the market. This is the only technology that can truly run narrative games the way they were meant to be played.

The system maintains persistent memory across your entire adventure, creating cause-and-effect chains that feel organic rather than scripted. Betray an ally in chapter one; watch it resurface hours later in ways no one explicitly programmed. Characters stay consistent, remembering your history and reacting accordingly. Your story. Your consequences. No two playthroughs alike.

Every adventure is built by professional storytellers and game designers who create the worlds, characters, and dramatic stakes. The AI handles what humans simply cannot: tracking every thread, every relationship, every small decision across hours of play - and weaving them into a story that belongs to you alone.

But why wait?
Today, AImmersive Inc. is pulling back the curtain. Starting now, anyone can experience this new medium for themselves - completely free. Head to

https://omea.ai/

and step into a brand new OMEA adventure. No downloads. No signup walls. Just you, your choices, and a story that listens.
Play it. Break it. See what happens when you do something unexpected. We dare you.

The full OMEA platform - packed with adventures across genres - is coming soon to Steam, App Store, and Google Play.

About AImmersive Inc.
AImmersive Inc. combines expertise in AI research, game design, and professional storytelling to build what interactive fiction was always meant to be - not another chatbot with a theme, but an entirely new medium. The future of narrative gaming starts now.

Media Contact

AImmersive Inc.,
Aleksandra Wójcik
awojcik@aimmersive.ai

JAK SIĘ NAPRAWDĘ LOBBUJE W BRUKSELI?

W nowym odcinku TECHNOFOBII moim gościem jest Krzysztof Bulski — ekspert od komunikacji strategicznej, od lat działający w samym sercu unijnej „bańki brukselskiej”. Rozmawiamy o tym dlaczego Polska "nie umie" w lobbing w Brukselu i dlaczego ogranicza się tylko do komentowania decyzji podejmowane przez innych.

Dyskutujemy też o tym, jak naprawdę działa lobbying w UE, dlaczego polskie firmy i instytucje wciąż są w Brukseli zaskakująco słabo obecne i ile kosztuje realny wpływ na europejskie regulacje.

To rozmowa o kulisach władzy, ale bez teorii spiskowych — za to z konkretem: think tanki, rejestr transparentności, spotkania z Komisją Europejską, budżety lobbingowe największych graczy i pytanie, czy Polska w ogóle ma dziś strategię na budowanie swojej pozycji w Europie.

Zastanawiamy się też, czym mogłoby być „smart power po polsku”, jak powinniśmy ustawić się wobec cyfrowej suwerenności Europy i czy polska prezydencja cokolwiek realnie zmieniła w naszej obecności przy unijnym stole.

Rozmawiamy między innymi o:

* Jak naprawdę działa lobbying w Brukseli - bez mitów, za to z perspektywy praktyka.
* Dlaczego Polska jest słabo obecna w unijnym ekosystemie wpływu - mimo że decyzje z UE mocno wpływają na nasz biznes i życie.
* Jak firmy, organizacje i państwa budują wpływ na europejskie regulacje - przez relacje, think tanki, konsultacje i komunikację strategiczną.
* Cyfrowa suwerenność Europy i miejsce Polski w tej układance - czyli technologia, interesy i geopolityka.
* Czy Polska ma strategię na budowanie swojej pozycji w UE - i co mogłoby oznaczać „smart power po polsku”.

ZOBACZ📺

POSŁUCHAJ🎙️

NEWSY WARTE TWOJEJ UWAGI:

Przeszukałem internet w poszukiwaniu najciekawszych/najważniejszych historii dotyczących technologii ;)

SZEJK SZPIEG KUPIŁ 49% FIRMY KRYPTO TRUMPA

Tahnun bin Zajed, emiracki doradca ds. bezpieczeństwa narodowego i szef funduszu majątkowego wartego ponad 1,3 bln dolarów, zainwestował $500 mln w kryptowalutową spółkę Trumpów World Liberty Financial — cztery dni przed inauguracją prezydenta. Z pierwszej transzy $187 mln trafiło bezpośrednio do podmiotów rodziny Trumpa. Kilka miesięcy po transakcji Biały Dom zatwierdził eksport 500 tys. zaawansowanych chipów AI do ZEA, mimo wcześniejszych obaw o powiązania firmy G42 szejka z Chinami.

LINK

DLACZEGO NETFLIX ODPUŚCIŁ PRZEJĘCIE WARNER BROS.?

Netflix wycofał się z licytacji o Warner Bros. Discovery, oddając pole Paramount Skydance — akcjonariusze nagrodzili tę decyzję 14-procentowym wzrostem kursu, który od ogłoszenia dealu zdążył spaść o 30%. Według Bloomberga CEO Ted Sarandos miał powiedzieć Trumpowi “posłuchałem twojej rady”, gdy ten wcześniej ostrzegał go przed przepłaceniem.

LINK

TIKTOK PODBIJA ECOMMERCE

Mimo rosnącej presji politycznej i obaw o bezpieczeństwo danych, chińskie aplikacje – z TikTokiem na czele – wciąż dynamicznie rosną na amerykańskim rynku. Popularność napędzają algorytmy, agresywna ekspansja oraz zdolność przyciągania młodych użytkowników.

LINK

W USA PODCASTY WYPRZEDZAJĄ RADIO

Nowe badanie pokazuje, że Amerykanie częściej sięgają po podcasty niż po tradycyjne talk radio, co potwierdza rosnącą zmianę w sposobie konsumowania treści audio. Format na żądanie i ogromna różnorodność tematów sprawiają, że podcasty coraz mocniej dominują w codziennych nawykach słuchaczy.

LINK

PRZYSZŁOŚĆ HORRORU JEST NA YOUTUBIE

Nowe pokolenie twórców grozy coraz częściej buduje swoją publiczność na YouTubie, gdzie krótkie formy i viralowe serie przyciągają miliony widzów. Internet daje im swobodę eksperymentów i omijania tradycyjnego systemu produkcji filmowej.

LINK

AI ZASTĘPUJE GURU ROZWOJU OSOBISTEGO

Chatboty oparte na sztucznej inteligencji zaczynają wchodzić w przestrzeń zarezerwowaną dotąd dla celebrytów od samorozwoju, oferując użytkownikom spersonalizowane porady i coaching. Rosnąca popularność takich narzędzi rodzi pytania, czy cyfrowi mentorzy mogą konkurować z ludzkimi autorytetami i jak wpłynie to na cały rynek motywacyjny.

LINK

UŻYTKOWNICY OKULARÓW META SĄ PODGLĄDANI

Inteligentne okulary Meta wzbudzają obawy nie tylko o prywatność osób nagrywanych, ale również samych użytkowników urządzenia. Eksperci zwracają uwagę, że technologia może gromadzić ogromne ilości danych o tym, co widzą i robią noszący je ludzie.

LINK

ZDJĘCIA SATELITARNE AMERYKAŃSKIEJ FIRMY POMOGŁY W ATAKU IRANU

Firma zajmująca się obrazowaniem satelitarnym wstrzymała publikację części zdjęć po tym, jak ujawniły one skutki irańskich ataków na amerykańskie bazy wojskowe. Sprawa pokazuje napięcie między transparentnością danych z prywatnych satelitów a presją polityczną i bezpieczeństwem militarnym.

LINK

Użytkownicy Venmo nie mogli wykonywać płatności, Snapchat, Reddit, Instagram i Hulu przestały odpowiadać, a inteligentne urządzenia IoT, takie jak łóżka Eight Sleep, zachowywały się nieprzewidywalnie emitując światła stroboskopowe lub gwałtownie się chłodząc. Nawet ChatGPT na pewien czas przestał odpowiadać. Ta awaria, jedna z kilku w ciągu ostatnich pięciu lat, unaoczniła coś więcej niż tylko problem techniczny: ujawniła systemowe ryzyko wynikające z nadmiernej koncentracji danych i mocy obliczeniowej w rękach kilku prywatnych firm.

Podczas tej samej awarii AWS świat obiegły zdjęcia i relacje użytkowników inteligentnych łóżek Eight Sleep, którzy (dosłownie) obudzili się w pułapce własnych urządzeń. Ich materace, sterowane zdalnie przez chmurowe API Amazona, zablokowały się w pozycji pionowej lub rozgrzały do ponad czterdziestu stopni. Przez kilka godzin nie dało się ich wyłączyć ani ręcznie, ani lokalnie, bo wszystkie funkcje sterowania wymagały połączenia z serwerami AWS.

To anegdota, która powinna wejść do podręczników inżynierii systemów: gdy „inteligencja” urządzenia znajduje się wyłącznie w chmurze, każda awaria sieci staje się fizycznym zagrożeniem. W tym przypadku cyfrowy błąd zamienił się w realne ciepło, światło i ruch – w efekty odczuwalne w najbardziej prywatnej przestrzeni człowieka.

Pokazuje to, że nie chodzi już tylko o utratę danych czy chwilową niedostępność usług, lecz o utratę kontroli nad światem fizycznym, w którym funkcjonujemy. Wraz z rosnącą liczbą inteligentnych urządzeń – od samochodów po systemy ogrzewania i sprzęty medyczne – każda awaria infrastruktury chmurowej może mieć skutki nie tylko ekonomiczne, ale i egzystencjalne.

Internet kojarzy się z przestrzenią wolną od granic, z metaforyczną siecią połączeń unoszącą się w „chmurze”. W rzeczywistości jednak jego serce bije w kilku punktach na ziemi czyli w centrach danych takich firm jak Amazon, Microsoft czy Google. Każdy z tych ośrodków to konkretne miejsce, w którym energia elektryczna, chłodzenie i sprzęt tworzą materialny fundament globalnej sieci. Gdy któryś z tych elementów zawiedzie, skutki odczuwalne są na całym świecie.

Eksperci cytowani przez Wired zwracają uwagę, że przy tak gigantycznej skali infrastruktury błędy są nieuniknione bo kluczowy staje się czas reakcji i przejrzystość komunikacji. Jednak AWS, podobnie jak inni „hiperskalerzy”, nie ma obowiązku ujawniać wszystkich szczegółów awarii, a jego klienci często nie mają pełnej wiedzy o tym, jak ich dane i aplikacje są faktycznie zarządzane.

W przeszłości każda firma, chcąc działać w sieci, musiała inwestować we własne serwery, oprogramowanie i ludzi do ich utrzymania. To było kosztowne, ale rozproszone. Dziś „chmura” oferuje prostsze rozwiązanie: wynajmij infrastrukturę zamiast ją budować. To genialne w swojej prostocie i niebezpieczne w konsekwencjach.

Amazon kontroluje około 30% globalnego rynku usług chmurowych, Microsoft 20%, a Google 13%. Oznacza to, że trzy korporacje zarządzają większością przepływów danych w świecie cyfrowym. Co więcej, fizyczne centra danych nie są własnością społeczeństwa, jak drogi czy sieci energetyczne, lecz prywatnych korporacji, które budują i utrzymują je zgodnie z własnymi interesami biznesowymi.

Jak zauważył były amerykański regulator antymonopolowy Jonathan Kanter, takie incydenty pomagają „społeczeństwu zrozumieć skalę władzy i zasięgu, jakie mają te firmy”. To już nie tylko kwestia biznesu bo awaria Amazona wpływa na funkcjonowanie całych państw, na ich finanse, służbę zdrowia i komunikację.

Internet jest siecią połączeń, ale wiele z nich kończy się w jednym miejscu: w chmurze Amazona. Nawet jeśli firma nie korzysta bezpośrednio z AWS, często współpracuje z kimś, kto to robi. To tworzy efekt domina: awaria jednego komponentu, takiego jak DynamoDB, wpływa na dziesiątki innych usług i tysięcy aplikacji, które z pozoru nie mają z Amazonem nic wspólnego.

To właśnie dlatego wczorajsze problemy w Wirginii sparaliżowały również Coinbase, giełdę kryptowalutową, która miała być symbolem zdecentralizowanego świata finansów. Paradoksalnie, branża, która powstała w sprzeciwie wobec centralizacji, dziś jest całkowicie zależna od scentralizowanej infrastruktury chmurowej.

Jak zauważa Wired, problemem nie jest tylko sama awaria, ale jej „długi ogon” — łańcuch opóźnień, błędów i mikrousterek, które utrzymują się jeszcze długo po oficjalnym komunikacie „problem rozwiązany”. Nawet po przywróceniu usług użytkownicy często doświadczają nieprzewidywalnych efektów: wolnego ładowania stron, utraty danych, niestabilnych integracji API.

To pokazuje, że współczesna infrastruktura cyfrowa jest nie tylko wrażliwa, ale również złożona w sposób, który utrudnia pełne zrozumienie skutków awarii. Nawet sami operatorzy nie zawsze potrafią przewidzieć, które usługi zostaną dotknięte przez lokalny błąd.

Rozwiązaniem teoretycznym byłaby decentralizacja — przeniesienie danych na wiele niezależnych węzłów i mniejszych dostawców. Jednak próby stworzenia alternatywnych modeli, takich jak Rumble czy Urbit, pokazują, że to trudne nie tylko technicznie, ale i społecznie. Rumble jest utożsamiane z ideologiczną prawicą, a Urbit z kontrowersyjnym twórcą o autorytarnych poglądach.

Tymczasem Amazon, dzięki gigantycznym nakładom i skali działania, pozostaje praktycznie nie do dogonienia. Nowi gracze po prostu nie są w stanie rywalizować z kosztami, jakością usług i globalną siecią połączeń AWS. W efekcie (mimo rosnącej świadomości ryzyka) wszyscy nadal wybierają najłatwiejsze rozwiązanie: korzystanie z chmury Amazona.

Chmura to uosobienie wygody: płacisz miesięczną subskrypcję i masz dostęp do infrastruktury klasy światowej. Nie musisz niczego kupować, niczego instalować, nie musisz zatrudniać specjalistów. Ale ta wygoda ma swoją cenę — utraciliśmy kontrolę nad infrastrukturą, od której zależy nasza gospodarka i codzienne życie.

W erze danych suwerenność przestaje oznaczać wyłącznie terytorium. Obejmuje także kontrolę nad infrastrukturą cyfrową. Państwa, przedsiębiorstwa i obywatele muszą zrozumieć, że suwerenność danych to nowa forma bezpieczeństwa narodowego.

Awaria w Wirginii nie była tylko technicznym błędem. Była ostrzeżeniem. Pokazała, że internet nie jest ani wolny, ani niezniszczalny. Jest fizyczny, skoncentrowany i podatny na błędy — a dopóki nie nauczymy się dywersyfikować cyfrowych fundamentów naszej cywilizacji, dopóty jeden zbłąkany pakiet danych w serwerowni Amazona może zatrzymać świat.

Artur Kurasiński

Fajny tekst? Chcesz mnie wesprzeć w tworzeniu kolejnych?

↳ KUP SUBSKRYPCJĘ

Hiszpański jednorożec bierze na cel polski rynek

Do Polski wchodzi europejski startup, który w mniej niż dekadę osiągnął status jednorożca i przekroczył 100 mln dolarów rocznego przychodu.

Factorial, obecny już w ponad 120 krajach i obsługujący tysiące firm, chce uporządkować rozdrobniony rynek narzędzi HR w Polsce, zastępując dziesiątki systemów jednym, zintegrowanym rozwiązaniem SaaS z natywną AI.

To nie jest tylko kolejna ekspansja zagranicznej firmy. To test dojrzałości polskiego rynku MŚP i sygnał, że cyfryzacja procesów kadrowych wchodzi w nową fazę — bardziej zautomatyzowaną, bardziej analityczną i bardziej konkurencyjną.

Co to oznacza dla lokalnych graczy HR Tech i dla firm, które wciąż operują na Excelu? W najnowszym tekście rozkładam to na czynniki pierwsze.

PRZECZYTAJ WIĘCEJ »

BUDOWA STARTUPU TO ULTRAMARATON

Ze Stefanem znamy się od czasów tworzenia portalu Ahoj (Stefan był w ekipie technicznej a ja zajmowałem się kwestiami contentu). Potem Stefan stworzył software house, aplikację do zamawiania taksówek i zniknął mi na kilka lat z radaru…

Pewnego dnia zadzwonił i poprosił o spotkanie w warszawskich Złotych Tarasach i w jego trakcie pokazał makietę aplikacji do umawiania się na wizyty w salonie fryzjerskim. Dziś wiem, że byłem jedną z pierwszych osób, które widziały jak rodziło się Booksy - jeden z polskich startupowych jednorożców (firm wartych co najmniej miliard dolarów)...

Jak wygląda budowanie globalnej firmy technologicznej z Polski, kiedy zaczynasz od spania na kanapie z psem w San Francisco i czekania, aż ktoś zechce z Tobą porozmawiać?

Stefan jest seryjny przedsiębiorca, ultramaratończyk i współzałożyciel Booksy, jednej z nielicznych polskich firm technologicznych, które realnie podbiły rynek USA. Z wykształcenia matematyk (Politechnika Warszawska), wcześniej twórca m.in. iTaxi, dziś buduje globalną platformę do rezerwacji usług beauty, z której korzystają dziesiątki milionów użytkowników .

Ze Stefanem rozmawiam między innymi o:

+ tym, czy w Dolinie Krzemowej naprawdę „wystarczy pomysł i determinacja”, podczas gdy w Polsce oczekuje się Excela i przychodów od pierwszego dnia,

+ podboju USA i o tym, czy trudniej przekonać inwestora z Silicon Valley czy stylistkę paznokci w Miami,

+ ambicjach – czy miliard dolarów to sufit, czy dopiero przystanek w drodze po więcej,

+ metrykach, które naprawdę mają znaczenie, gdy firma rośnie globalnie,

+ kulturowych różnicach w budowaniu technologii na różnych rynkach,

+ stereotypach o polskich founderach i o tym, czy „skromność” pomaga czy przeszkadza w grze o wielką skalę,

+ ultramaratonach, zdrowiu, kryzysach prywatnych i cenie, jaką płaci się za budowę firmy o globalnym zasięgu.

ZOBACZ📺

POSŁUCHAJ🎙️

MODELE UCZĄ SIĘ NA NASZYCH DANYCH!

Powtarzam to na każdym szkoleniu, za każdym razem jeśli ktoś się mnie zapyta czy wierzę w to, że klikniecię w modelu opcji “nie ucz się na moich danych” coś daje. Ja twierdzę, że nic bo każda z tych firm (OpenAI, Anthropic, Google, MS, Meta, Amazon) wkalkulowała sobie koszt procesów sądowych (za kilka lat) vs stworzenie przewagi konkurencyjnej tu i teraz.

To jak to wygląda AD 2026? Odpowiada na to badanie: “User Privacy and Large Language Models: An Analysis of Frontier Developers’ Privacy Policies”, King, Klyman et al., Stanford University, AAAI/AIES 2025.

Nasze dane są używane, dopóki aktywnie się nie wypiszemy się (opt-out). Większość użytkowników nigdy tego nie robi, bo nie wie, że ma taką możliwość, albo ścieżka opt-out jest celowo ukryta głęboko w ustawieniach modelu.

A dlaczego zapisy z czatów między Tobą a AI jest tak ważne? Bo firmy trenujące AI ścigają się o dane treningowe a angielskojęzyczne zasoby internetowe są już w większości wyeksplorowane.

Twoje codzienne, prywatne rozmowy z chatbotem to dla nich zasób, którego jeszcze nie mają.

Przez miesiące badacze z Stanford Law School przebrnęli przez 28 dokumentów — polityki prywatności, sub-polityki, FAQ-i i komunikaty onboardingowe — sześciu największych deweloperów chatbotów w USA: Amazon (Nova), Anthropic (Claude), Google (Gemini), Meta AI, Microsoft (Copilot) i OpenAI (ChatGPT). To firmy odpowiadające szacunkowo za ~90% udziału w rynku chatbotów LLM w Stanach Zjednoczonych. Tylko ChatGPT ma dziś 700 milionów użytkowników.

Oto co znaleźli:

Wszystkie sześć firm używa twoich danych (historii czatów) do trenowania modeli domyślnie (!).

Nie ma wyjątków. Jedyna różnica między nimi to to, czy i jak możesz się z tego wypisać.

Google i Meta - trenują na Twoich rozmowach i nie oferują jasnej ścieżki opt-out.

OpenAI i Microsoft - trenują domyślnie, ale opt-out technicznie istnieje.

Amazon - jej główna polityka prywatności w ogóle nie wspomina o trenowaniu AI. Informację o tym znajdziesz tylko w drobnym komunikacie w interfejsie Novy.

Anthropic - przez lata działał w modelu opt-in (najlepszy standard). W sierpniu 2025 ogłosił przejście na opt-out. Potem, przed publikacją badania, ogłosił powrót do opt-in. Zmienność polityki firmy w tym zakresie jest bardzo złym sygnałem.

4 z 6 firm prawdopodobnie trenuje modele na danych dzieci (!!!)

Badanie obejmowało wyłącznie dorosłych użytkowników, ale polityki prywatności tych czterech firm nie wykluczają wyraźnie danych nieletnich z procesów treningowych. Ta luka w dokumencie prawnym tej klasy jest bardzo groźna.

Część firm przechowuje Twoje dane bezterminowo.

Nie ma ustawowych granic retencji. Rozmowy, które dziś prowadzisz (np. o zdrowiu, finansach, relacjach, pracy) mogą być archiwizowane latami i wielokrotnie wykorzystywane w kolejnych rundach treningu. Trenują nie tylko na rozmowach. Trenują na wszystkim.

Amazon, Google i OpenAI - mogą trenować na plikach, które wysyłasz.

Microsoft i Google - mogą trenować na nagraniach głosowych.

OpenAI, Google i Microsoft - mogą trenować na przesłanych przez Ciebie zdjęciach.

Microsoft i Meta - mogą łączyć dane z chatbota z danymi z innych swoich produktów (Bing, MSN, Instagram, Facebook, reklamy).

Tylko Microsoft zadeklarował aktywne usuwanie danych wrażliwych przed treningiem. Pozostałe firmy albo milczą, albo stosują ogólnikowe sformułowanie “możemy”.

+ Polityki prywatności są celowo skomplikowane.

OpenAI wymaga przeczytania co najmniej 6 oddzielnych dokumentów (!), żeby zrozumieć, co firma robi z Twoimi danymi. Badacze przeanalizowali łącznie 28 dokumentów dla 6 firm. Przeciętny Kowalski może i przeczyta, ale na pewno nie zrozumie nic z tego.

Co możesz zrobić jako użytkownik:Pierwsze kroki to wypisanie się z trenowania tam, gdzie to możliwe:

ChatGPT → Settings → Data Controls → wyłącz “Improve the model for everyone”

Microsoft Copilot → ustawienia prywatności konta Microsoft

Claude → według badania obecnie działa na opt-in, więc jesteś domyślnie chroniony

Gemini i Meta AI → brak jasnej ścieżki opt-out. Tu jedyną realną ochroną jest niepisanie rzeczy wrażliwych.

I BARDZO WAŻNE! Traktuj okno czatu jak kartkę pocztową, nie jak zapieczętowaną kopertę.

Cokolwiek wpisujesz, zakładaj że ktoś może to przeczytać. Dane klientów, strategie firmy, dokumenty prawne, wyniki finansowe itd. to wszystko nie powinno trafiać do publicznych chatbotów bez weryfikacji polityki prywatności danego narzędzia.

Jeśli używasz AI w kontekście firmowym to sprawdź czy Twoja organizacja ma wykupiony plan enterprise (np. ChatGPT Enterprise, Copilot for Microsoft 365). Te plany zazwyczaj wyłączają trenowanie na danych firmowych z definicji, ale to wymaga potwierdzenia w umowie (czyli zapytaj się działu IT / prawnego w swojej organizacji).

Link do badania: arxiv.org/abs/2509.05382

NEWSY WARTE TWOJEJ UWAGI:

Przeszukałem internet w poszukiwaniu najciekawszych/najważniejszych historii dotyczących technologii:

OPENAI ZAMYKA RUNDĘ $100 MLD PRZY WYCENIE PONAD $850 MLD

OpenAI finalizuje największą w historii tech prywatną rundę finansowania — ponad 100 miliardów dolarów od Amazona, SoftBanku, Nvidii i Microsoftu. Wycena firmy może przekroczyć 850 mld USD. Jednocześnie firma rozpoczęła testowanie reklam w ChatGPT dla darmowych użytkowników, co budzi obawy o przyszłość platformy.

LINK

IBM ZWIĘKSZA ZATRUDNIENIE JUNIORÓW

IBM zapowiada potrojenie rekrutacji na stanowiska entry-level w 2026 roku, przeciwstawiając się narracji, że AI eliminuje juniorskie role. Firma przeprojektowuje stanowiska tak, aby młodsi pracownicy skupili się na relacjach z klientami i rozwoju produktów zamiast powtarzalnego kodowania. To kontrprzykład wobec fali zwolnień w branży tech.

LINK

STUDIA INFORMATYCZNE TRACĄ POPULARNOŚĆ

Tradycyjne kierunki informatyczne (Computer Science) notują spadki zapisów na amerykańskich uczelniach. System UC odnotował 6% spadek w 2025 roku. Studenci masowo przenoszą się na dedykowane programy AI. MIT, UC San Diego i inne uczelnie uruchamiają nowe wydziały AI, a rodzice kierują dzieci ku specjalizacjom odpornym na automatyzację, jak inżynieria mechaniczna i elektryczna.

LINK

APPLE STAWIA NA AI I BUDŻETOWEGO MACBOOKA

Apple szykuje ofensywę sprzętową z naciskiem na urządzenia wearables wspierane przez funkcje AI oraz tańszego MacBooka, który ma zostać zaprezentowany podczas marcowego tygodnia premier. W planach są także nowe iPady i przystępniejszy cenowo iPhone, co sygnalizuje szeroką strategię odświeżenia portfolio na 2026 rok.
LINK

FARMERZY KONTRA CENTRA DANYCH

Amerykańscy rolnicy coraz częściej sprzeciwiają się budowie energochłonnych centrów danych w pobliżu ich gospodarstw, wskazując na rosnące zużycie wody i prądu. Konflikt pokazuje, jak rozwój AI i infrastruktury cyfrowej zderza się z interesami lokalnych społeczności i bezpieczeństwem żywnościowym.

LINK

AI NIE RADZI SOBIE Z PDF-AMI

Najnowsze testy pokazują, że modele AI wciąż mają poważne problemy z poprawnym odczytywaniem i interpretacją plików PDF, co prowadzi do błędnych analiz i halucynacji danych. To kolejny dowód, że mimo szybkiego rozwoju sztucznej inteligencji, podstawowe zadania związane z dokumentami nadal stanowią wyzwanie.

LINK

SZEFOWEJ BEZPIECZEŃSTWA AI METY AGENT AI SKASOWAŁ MAILE

Dyrektorka ds. bezpieczeństwa AI w Mecie pozwoliła testowanemu agentowi sztucznej inteligencji na dostęp do swojej poczty, co skończyło się przypadkowym usunięciem całej skrzynki odbiorczej. Incydent pokazuje, jak ryzykowne może być powierzanie autonomicznym systemom realnej kontroli nad kluczowymi narzędziami pracy, nawet w firmie rozwijającej zaawansowane modele AI.

LINK

ROBOODKURZACZ PODGLĄDA CIĘ? SZOKUJĄCA LUKA W DJI ROMO

DJI mierzy się z informacjami o podatności, która mogła umożliwiać zdalny dostęp do podglądu z kamery przez nieautoryzowane osoby. Problem dotyczył mechanizmu komunikacji i wywołał pytania o bezpieczeństwo użytkowników oraz zabezpieczenia urządzeń.

LINK

W ciągu zaledwie trzech lat powstało ponad 12 tysięcy aplikacji opartych na dużych modelach językowych, z czego zdecydowana większość korzysta z modeli zbudowanych przez kilku graczy – głównie OpenAI, Anthropic i Mistral.

To pokazuje rosnącą koncentrację infrastruktury, zasobów i wpływu w rękach nielicznych firm technologicznych.

AI staje się fundamentem w sektorze enterprise: wspiera obsługę klienta, analizę danych, generowanie dokumentów i automatyzację decyzji. Zmienia nie tylko sposób pracy, ale też strukturę organizacji.

Jednocześnie rośnie zainteresowanie modelami specjalistycznymi, trenowanymi lokalnie, na prywatnych danych.

Głowy w chmurach

Raport podkreśla, że dostęp do mocy obliczeniowej, danych i chmur to dziś strategiczny zasób – bardziej niż sam kod źródłowy. Nawet modele open source nie gwarantują niezależności, jeśli działają na infrastrukturze należącej do globalnych korporacji.

Europa jako jedyna wdrożyła systemowe regulacje (AI Act), ale stoi przed dylematem: jak chronić użytkowników, nie wypychając innowacji poza kontynent. Regulacja wyprzedza zdolności wdrożeniowe i może kosztować Europę rolę współtwórcy tej technologii.

Raport nie pozostawia złudzeń: AI to nie tylko technologia, ale narzędzie kształtowania świata, tak samo jak maszyna parowa, czy elektryczność.

To, kto będzie kontrolował modele, dane i reguły ich działania, zdecyduje o tym, kto pisze przyszłość. Europa stoi dziś przed pytaniem, czy będzie projektantem tej rzeczywistości, czy jedynie jej użytkownikiem. To europejska technologia parowa wywróciła świat do góry nogami. Teraz jednak nowa rewolucja technologiczna dzieje się gdzie indziej.

W 2023 roku na całym świecie powstało ponad 12 tysięcy aplikacji z wykorzystaniem generatywnej AI. Ale aż 81% z nich zostało zbudowanych na trzech modelach: OpenAI, Anthropic i Mistral. Choć Mistral jest firmą europejską, to sama struktura rynku AI pozostaje silnie zdominowana przez USA.

Kolonizacja zatacza koło

To właśnie ten fragment raportu powinien niepokoić europejskich decydentów najbardziej: Europa ma talenty, ma kapitał ludzki, ale nie ma suwerenności technologicznej.

Korzystamy z amerykańskich baz danych, API, modeli i chmur. Budujemy „europejskie” produkty w oparciu o nieeuropejską infrastrukturę.

Jak wskazuje raport, Generative AI redefiniuje podstawy interakcji człowiek - maszyna. Od customer service przez kodowanie po generowanie dokumentów, algorytmy nie tylko wspierają, ale coraz częściej zastępują pracę człowieka.

W wersji optymistycznej to podniesienie produktywności i demokratyzacja dostępu do wiedzy. W wersji pesymistycznej to ogromna koncentracja władzy w rękach kilku firm i regres kompetencji społecznych.

W kontekście europejskim to oznacza jeszcze jedno: uzależnienie nie tylko od technologii, ale od narracji, które one produkują.

“Dobre” nie znaczy “dobre dla wszystkich”

W jaki sposób modele są uczone? Na jakich danych? Kto decyduje, które odpowiedzi są „dobre”?

Jeśli Europa nie stworzy własnych modeli, to nie tylko nie będzie mogła konkurować, ale również nie będzie mogła się bronić, choćby przed subtelną manipulacją i propagandą, które zewnętrzne modele mogą mniej lub bardziej dyskretnie podsuwać. Mało wyrafinowanym acz dobitnym przykładem mogą być odpowiedzi chińskiego modelu Deepseek na pytania o wydarzenia na placu Niebiańskiego Spokoju w 1989.

Raport pokazuje bardzo wyraźnie: regulacja AI w Europie jest postrzegana jako najbardziej zaawansowana na świecie, ale jednocześnie – jako największe ryzyko dla lokalnych startupów.

AI Act, choć postępowy i konieczny, może doprowadzić do paradoksu: to nie Chiny, lecz Bruksela przypadkowo odetnie europejskie firmy od szansy na globalną konkurencję.

Model amerykański („build fast, regulate later”) pozwala dziś gigantycznym firmom inwestować dziesiątki miliardów dolarów rocznie w rozwój modeli. W tym czasie europejskie firmy próbują pogodzić innowacyjność z compliance. Efekt? Europa może stać się konsumentem AI, a nie jej architektem.

Raport odnotowuje eksplozję narzędzi open-source. Jednak prawdziwa bariera nie leży w kodzie, lecz w infrastrukturze i danych.

Nasza inteligencja, choć sztuczna

Modele typu open weight (jak Mistral) mają potencjał demokratyzujący, ale bez europejskich serwerów, baz danych, frameworków i mocy obliczeniowej nawet „otwarta” AI nie będzie w pełni nasza.

Jeśli Europa chce zachować niezależność cyfrową, potrzebuje:

• Własnych foundation models szkolonych na lokalnych, wielojęzycznych danych.

• Publicznych chmur i infrastruktury obliczeniowej, niezależnych od AWS, Azure i Google Cloud.

• Zintegrowanego ekosystemu open source z finansowaniem na poziomie państwowym i UE.

• Współpracy publiczno-prywatnej, która nie opiera się tylko na „grantach dla startupów”, ale buduje rzeczywistą strategiczną zdolność produkcyjną AI.

Artur Kurasiński

Fajny tekst? Chcesz mnie wesprzeć w tworzeniu kolejnych?

↳ KUP SUBSKRYPCJĘ

SZUKAMY LIDEREK I LIDERÓW AI!

“PRZED WYRUSZENIEM W DROGĘ NALEŻY ZEBRAĆ DRUŻYNĘ...” tak dokładnie brzmi kultowa fraza z gry “Baldur’s Gate” w interpretacji Piotra Fronczewskiego...

Głosu Franka Kimono możecie posłuchać w aplikacji Eleven Labs, a ja tym cytatem pozwoliłem sobie zwrócić tylko uwagę jak bardzo ważne jest aby mieć na pokładzie odpowiednie osoby.

W wypadku naszego kursu AI LEADERS tak dokładnie jest.

dr Maciej Chrzanowski - wnosi do AI LEADERS połączenie solidnego zaplecza naukowego z praktyką biznesową. Jako doktor nauk ekonomicznych od lat bada wpływ innowacji i nowych technologii na organizacje, a jednocześnie pracuje bezpośrednio z firmami nad zwiększaniem ich efektywności poprzez mądre wykorzystanie AI i automatyzacji. Perspektywa Maćka pozwoli wam spojrzeć na AI nie w kontekście „narzędzia”, lecz realnej zmiany modelu pracy, procesów i podejmowania decyzji.

Maciek bedzie pokazywał przede wszystkim metodykę działania: uporządkowane podejście do wdrażania AI, budowania kompetencji oraz przekładania technologii na konkretne rezultaty biznesowe. Będzie też pokazywał jak łączyć techniczne możliwości modeli z twardym myśleniem o produktywności, organizacji pracy i KPI. Dzięki temu nie tylko nauczycie się, jak korzystać z AI, ale przede wszystkim dowiecie się jak wdrażać AI odpowiedzialnie, skutecznie i w zgodzie ze stworzoną strategią organizacji.

Paula Skrzypecka - czyli absolutny fundament w obszarze prawnym i regulacyjnym. Od blisko trzech lat czytałem jej posty na Linkedin i uczyłem się z nich podejścia do aspektów prawnych związanych z AI. To ona będzie dzielić się z wami wiedzą na temat compliance, AI Act, odpowiedzialności czy pracy z danymi zgodnymi prawem polskim i europejskim.

Paula w ramach kursu odpowiada za warstwę prawną, ale napisanie, że „tylko” za nią, byłoby dużym uproszczeniem. Jej wiedza i doświadczenie pozwala sprawnie łączyć aspekty prawne, technologiczne i praktykę biznesową.

Przemek Jurgiel-Zyla-Żyła wnosi do projektu coś, czego często brakuje w rozmowach o AI – twarde myślenie produktowe i finansowe. Ogromne doświadczenie w pracy z produktami, modelami biznesowymi i liczeniem opłacalności w ramach wiodącego funduszu Movens Capital. Jestem przekonany, że to właśnie połączenie Przemka fascynacji technologią (a AI w szczególności) z chłodnym liczeniem ROI jest bezcenne.

Last but not least - ja zajmę się kwestiami narzędzi i marketingu (co robić aby “wycisnąć” jak najwięcej z różnych narzędzi i modeli AI). Jakie rozwiązania stosować w biurze i w domu.

Jak widzicie AI LEADERS nie jest kursem jednowymiarowym. To nie jest weekendowe “szkolenie z promptowania” ale połączenia wiedzy i doświadczenia praktyków z zakresu strategii, marketingu, prawa, budowy produktów cyfrowych, biznesu i realnego wykorzystania narzędzi AI.

Dlatego taki skład ma sens. Bo wdrażanie AI w organizacji to nie jest jedno zagadnienie ale to jest system naczyń połączonych i gra na wielu instrumentach na raz.

Brzmi ciekawie?

Kliknij tutaj

Hiszpański jednorożec bierze na cel polski rynek

Do Polski wchodzi europejski startup, który w mniej niż dekadę osiągnął status jednorożca i przekroczył 100 mln dolarów rocznego przychodu.

Factorial, obecny już w ponad 120 krajach i obsługujący tysiące firm, chce uporządkować rozdrobniony rynek narzędzi HR w Polsce, zastępując dziesiątki systemów jednym, zintegrowanym rozwiązaniem SaaS z natywną AI.

To nie jest tylko kolejna ekspansja zagranicznej firmy. To test dojrzałości polskiego rynku MŚP i sygnał, że cyfryzacja procesów kadrowych wchodzi w nową fazę — bardziej zautomatyzowaną, bardziej analityczną i bardziej konkurencyjną.

Co to oznacza dla lokalnych graczy HR Tech i dla firm, które wciąż operują na Excelu? W najnowszym tekście rozkładam to na czynniki pierwsze.

PRZECZYTAJ WIĘCEJ »

NEWSY WARTE TWOJEJ UWAGI:

Przeszukałem internet w poszukiwaniu najciekawszych/najważniejszych historii dotyczących technologii:

AI BY ODPALIŁA ATOMÓWKĘ

Naukowcy z King’s College London przeanalizowali, jak modele sztucznej inteligencji zachowują się w symulowanych sytuacjach kryzysu nuklearnego, ujawniając ich skłonność do eskalacji decyzji pod presją. Badanie rzuca nowe światło na ryzyko związane z wykorzystaniem AI w strategicznych i militarnych kontekstach.

LINK

JACK DORSEY ZWOLNIŁ POŁOWĘ LUDZI Z POWODU AI

Block kierowany przez Jack Dorsey redukuje zatrudnienie o 40%, co oznacza około 4 tysiące osób mniej w firmie. Powodem są rosnące inwestycje w sztuczną inteligencję i zmiana priorytetów operacyjnych, które mają zwiększyć efektywność organizacji.

LINK

ANTHROPIC ODPOWIADA PENTAGONOWI

Anthropic odnosi się do pojawiających się narracji wokół „Department of War”, wyjaśniając swoje stanowisko i kontekst wypowiedzi. Firma podkreśla swoje podejście do bezpieczeństwa oraz odpowiedzialnego rozwoju AI, starając się przeciąć spekulacje i nieporozumienia.

LINK

KOSMICZNE CENTRA DANYCH I WALKA O SUWERENNOŚĆ AI

Rosnące ambicje państw w zakresie suwerenności cyfrowej napędzają pomysły budowy orbitalnych centrów danych, które miałyby uniezależnić infrastrukturę AI od ziemskich ograniczeń politycznych i środowiskowych. Koncepcja brzmi futurystycznie, ale ujawnia realne napięcia geopolityczne wokół kontroli nad danymi i technologią.

LINK

CHINY KONTROLUJĄ RYNEK PRODUKCJI EV Z POWODU SUROWCÓW

Dominacja Chin w wydobyciu i przetwarzaniu metali ziem rzadkich sprawia, że producenci aut elektrycznych mają ograniczone pole manewru w uniezależnianiu łańcuchów dostaw. Nawet przy rosnących inwestycjach w alternatywne źródła, globalny rynek wciąż pozostaje silnie uzależniony od Pekinu.
LINK

TAJWAN, CHINY I WALKA O KRZEM

Napięcia między Tajwanem a Chinami coraz mocniej wpływają na globalny rynek półprzewodników i strategię firm z Doliny Krzemowej, w tym TSMC. Stawka jest ogromna – chodzi nie tylko o technologię, lecz także o bezpieczeństwo gospodarcze i geopolityczną równowagę sił.

LINK

PHONK PODBIJA YOUTUBE I TIKTOKA

Mroczny, basowy phonk wyrasta z internetowej niszy na globalny fenomen napędzany algorytmami YouTube’a i TikToka. Viralowe fragmenty utworów zmieniają sposób, w jaki młodzi słuchacze odkrywają muzykę i budują jej popularność poza tradycyjnym przemysłem.

LINK

ANTHROPIC OSKARŻA CHIŃSKĄ KONKURENCJĘ

Firma opisuje, jak wykrywa i ogranicza tzw. ataki destylacyjne, w których konkurenci próbują odtwarzać działanie modeli poprzez masowe zapytania. To kolejny etap wyścigu o ochronę własności intelektualnej w świecie szybko rozwijającej się sztucznej inteligencji.

LINK

AI ZMIENIA ŚCIEŻKI AWANSU W ACCENTURE

Accenture modyfikuje zasady awansów, premiując kompetencje związane ze sztuczną inteligencją, przez co część starszych pracowników może stracić szanse na promocję. To wyraźny sygnał, że korporacje coraz mocniej uzależniają rozwój kariery od adaptacji do rewolucji AI.

LINK

INWESTORZY: AI UDERZY W RYNEK PRACY W 2026

Kapitał wysokiego ryzyka coraz otwarciej zakłada, że nadchodzący rok przyniesie realne cięcia etatów napędzane wdrożeniami AI, a nie tylko eksperymenty z chatbotami. Według inwestorów firmy będą zmuszone do automatyzacji całych działów, by utrzymać konkurencyjność i marże.

LINK

JAK UKRAINA STAŁA SIĘ FABRYKĄ DRONÓW?

Ukraina w krótkim czasie przekształciła się w potężne zaplecze produkcji dronów, które zmienia oblicze współczesnego pola walki. Innowacyjne podejście do tanich, masowych konstrukcji pokazuje, jak wojna przyspiesza technologiczne przełomy i wyznacza nowe standardy konfliktów zbrojnych.

LINK

MIKRODRAMY PODBIJAJĄ MOBILE

Aplikacje z krótkimi, serialowymi formami wideo dynamicznie rosną, generując miliony pobrań i imponujące przychody z mikropłatności. Dane wskazują, że użytkownicy coraz chętniej sięgają po kilkuminutowe odcinki, co otwiera nowe możliwości monetyzacji dla twórców i marketerów.

LINK

Według artykułu opublikowanego na portalu Rest of World, Musk musi doprowadzić do wielokrotnego wzrostu wartości rynkowej Tesli oraz sprzedaży milionów pojazdów, robotów i robotaksówek. A jednocześnie firma boryka się z krytycznymi problemami na globalnych rynkach.

Teza, którą chciałbym postawić, brzmi tak:

I to właśnie rozwiązanie tych problemów zdecyduje o zrealizowaniu jego wizji, które od lat roztacza i przed opinią publiczną, i akcjonariuszami.

W dalszej części dzisiejszego tekstu przyjrzę się każdemu z tych wyzwań: jak duże są cele, jakie przeszkody stoją na drodze i dlaczego czas działa przeciwko Muskowi.

Artykuł wskazuje, że akcjonariusze Tesli zatwierdzili dla Muska pakiet warunkowy, który wymaga osiągnięcia następujących kamieni milowych:

- rynkowa wartość firmy ma wzrosnąć o 525% do 8,5 biliona USD

- oraz sprzedaż 20 mln samochodów do roku 2035.

Na dziś, od startu działalności przez 17 lat, Tesla sprzedała około 8 mln samochodów. To oznacza, że na najbliższą dekadę musi zwiększyć skalę sprzedaży wielokrotnie.

Dalej: w tym samym pakiecie zawarto również wymagania dotyczące technologii przyszłości:

- milion robotaksówek w komercyjnym użyciu oraz milion humanoidalnych robotów.

Te cele wyznaczają nie tylko kierunek dla technologicznego “wizjonera” - one wręcz popychają Teslę poza obecne możliwości operacyjne i technologiczne.

Dlatego pierwszym problemem Muska jest odpowiedzenie sobie na pytanie: czy te cele są realistyczne w kontekście rynkowym i operacyjnym? Skalę można ująć liczbowo: sprzedaż 20 mln aut (łącznie), przy obecnych ~1.8 mln rocznie w 2025 roku, to wzrost wielokrotny.

To z kolei prowadzi do kolejnych pytań: czy Tesla ma lub może zdobyć potrzebną infrastrukturę produkcyjną, zabezpieczyć łańcuchy dostaw i przygotować stabilną globalną dystrybucję, by te liczby zrealizować?

Tesla może mieć silną pozycję w USA, ale poza Stanami traci grunt. Jak podaje artykuł, chińskie firmy (w szczególności BYD) zajęły w ostatnim czasie aż 6 spośród 10 największych miejsc w globalnej sprzedaży pojazdów elektrycznych. BYD sprzedaje w 102 krajach, a Tesla tylko w 35 - tak ogromna różnica aż razi.

Dalej: w regionach takich jak Azja Południowo-Wschodnia, Ameryka Łacińska i Indie (tam, gdzie wzrost rynków EV jest największy) Tesla działa bardzo ostrożnie. Albo w ogóle nie ma produkcji lokalnej. Tymczasem chińskie firmy budują fabryki i łańcuchy dostaw lokalnie.

Dane z najnowszych analiz pokazują, że Tesla znajduje się w poważnym kryzysie sprzedażowym na kluczowych rynkach Europy. W styczniu 2026 roku rejestracje samochodów Tesli spadły dramatycznie w większości dużych krajów względem stycznia 2024 r. – o 55% w Wielkiej Brytanii, 59% w Niemczech, 58% w Hiszpanii, 81% w Holandii, a aż 93% w Norwegii. Nawet łącznie w trzynastu analizowanych państwach sprzedaż była niższa o niemal połowę w perspektywie dwuletniej.

To załamanie jest szczególnie wymowne w kontekście dotychczasowej narracji firmy o dynamicznym, niemal wykładniczym wzroście. Tesla przez lata komunikowała ambicję utrzymywania około 50-procentowego tempa wzrostu rocznie, tymczasem jej podstawowe rynki w UE i EFTA notują dziś głębokie spadki. W kilku krajach regres nie wynosi kilku procent, lecz przekracza 80%, co trudno tłumaczyć wyłącznie sezonowością czy chwilowymi zaburzeniami popytu.

Sytuacja jest o tyle poważna, że mówimy o państwach, które przez lata były bastionami elektromobilności i silnymi rynkami dla Tesli. Spadki zbiegają się z rosnącą konkurencją ze strony europejskich i chińskich producentów, agresywną polityką cenową rywali oraz postępującą normalizacją rynku aut elektrycznych. W efekcie Tesla przestaje być jedynym oczywistym wyborem w segmencie EV, a jej przewagi technologiczne i wizerunkowe ulegają erozji.

Jeśli obecny trend się utrzyma, firma stanie przed koniecznością głębokiej rewizji strategii produktowej i cenowej w Europie. Skala spadków sugeruje bowiem nie chwilową zadyszkę, lecz strukturalny problem, który może mieć istotne konsekwencje dla globalnych wyników finansowych spółki.

To prowadzi do drugiego problemu Muska: jak nadrobić stratę konkurencyjną, gdy pozostaje się w tyle w regionach kluczowych dla wzrostu? Jeśli rynek USA i Europa są już mocno zagospodarowane, to przyszły wzrost będzie pochodził z regionów wschodzących. A tam Tesla nie tylko musi walczyć z chińskimi graczami, ale i rozwiązywać logistyczne, regulacyjne i kulturowe bariery ekspansji. Nie będzie chyba nadinterpretacją stwierdzenie, że rynki te były przez lata zaniedbane i przez Teslę, i przez samego Muska (koncepcyjnie, jako kluczowe dla rozwoju).

Trzecią przeszkodą jest model produkcyjny Tesli i jej opóźnienia na rynku globalnym. Firma utrzymuje trzy główne gigafabryki (w Kalifornii, Szanghaju i Berlinie) i stosuje relatywnie lekką strategię produkcyjno-eksportową. Tymczasem konkurenci chińscy przeznaczyli ponad 143 mld USD (!) w ciągu ostatniej dekady (!!!) na lokalizację produkcji, komponentów i surowców dla rynków wschodzących.

Ponadto Tesla rozważała budowę fabryki w Indiach (za około 3 mld USD), ale według ministra rządu indyjskiego projekt już nie jest aktywny. Co nie mniej dyplomatycznie można określić jako “został wstrzymany na czas nieokreślony lub zamknięty”. Nieco w innym regionie świata, w Maroku, ogłoszono co prawda budowę nowej fabryki, ale nadal jest to w fazie “biurowej”. Czyli brak jest znaczącej produkcji.

W efekcie model „produkowanie w wybranych lokalizacjach i eksportowanie” może być już niewystarczający wobec wymaganych globalnych wolumenów i konkurencji lokalnej.

W świecie, gdzie wizje wielkich innowatorów mogą przyciągać uwagę i kapitał, Musk stoi dziś przed jednym z najtrudniejszych momentów w karierze - próby pogodzenia spektakularnych i warunkowych celów pakietu motywacyjnego z brutalną rzeczywistością rynku. Celów bardzo konkretnych: 8,5 biliona USD wartości rynkowej, 20 mln sprzedanych aut, milion robotaksówek i robotów.

To są nie tylko liczby, to wymóg całkowitej zmiany skali działalności Tesli w ciągu dekady. To wszystko jednak odbywa się w środowisku, gdzie firma traci inicjatywę poza USA, a konkurenci chińscy przyspieszają. Model produkcji, eksport zamiast lokalizacji, stoi pod znakiem zapytania.

A propos robotaksówek.

Najnowsze dane dotyczące pilotażowego programu Tesla Robotaxi w Austin pokazują, że ambitne plany firmy w zakresie autonomicznej mobilności napotykają poważne problemy operacyjne i bezpieczeństwa. Od uruchomienia programu w połowie 2025 roku flota robotaksówek miała zanotować łącznie 14 kolizji przy około 800 000 przejechanych mil. Oznacza to wypadek średnio co około 57 000 mil.

Szczególnie niepokojące jest to, że wszystkie te mile zostały przejechane z obecnym w pojeździe tzw. monitorem bezpieczeństwa czyli osobą nadzorującą system i gotową przejąć kontrolę w razie zagrożenia. Mimo tego wskaźniki kolizji pozostają wyraźnie gorsze niż w przypadku tradycyjnych kierowców. Wśród zgłaszanych zdarzeń znalazły się m.in. najechania na tył ciężarówki, uderzenia w stojący autobus czy kolizje ze słupem podczas manewrów cofania.

Projekt, który miał być dowodem technologicznej przewagi autonomii nad człowiekiem, na razie ujawnia skalę wyzwań związanych z jazdą bez kierowcy w realnym, miejskim środowisku. Jeśli obecne wskaźniki bezpieczeństwa się utrzymają, wizja masowej sieci robotaksówek może wymagać znacznie więcej czasu, testów i regulacyjnej cierpliwości, niż zakładano jeszcze kilka kwartałów temu.

Czy Tesla zdąży zmienić kurs i zbudować globalną strukturę, która pozwoli osiągnąć te cele?

Czy Musk będzie w stanie nadrobić stratę w regionach, w których konkurencja jest już silna i lokalna?

Źródło

Artur Kurasiński

Fajny tekst? Chcesz mnie wesprzeć w tworzeniu kolejnych?

↳ KUP SUBSKRYPCJĘ

Hiszpański jednorożec bierze na cel polski rynek

Do Polski wchodzi europejski startup, który w mniej niż dekadę osiągnął status jednorożca i przekroczył 100 mln dolarów rocznego przychodu.

Factorial, obecny już w ponad 120 krajach i obsługujący tysiące firm, chce uporządkować rozdrobniony rynek narzędzi HR w Polsce, zastępując dziesiątki systemów jednym, zintegrowanym rozwiązaniem SaaS z natywną AI.

To nie jest tylko kolejna ekspansja zagranicznej firmy. To test dojrzałości polskiego rynku MŚP i sygnał, że cyfryzacja procesów kadrowych wchodzi w nową fazę — bardziej zautomatyzowaną, bardziej analityczną i bardziej konkurencyjną.

Co to oznacza dla lokalnych graczy HR Tech i dla firm, które wciąż operują na Excelu? W najnowszym tekście rozkładam to na czynniki pierwsze.

PRZECZYTAJ WIĘCEJ »

KIEDY AI STWORZY LEK NA RAKA?

Zapraszam do wywiadu z Piotr Byrski z na temat wykorzystania AI do projektowania i syntezy molekuł.Czy sztuczna inteligencja może realnie przyspieszyć odkrywanie leków? Czy chemicy powinni bać się algorytmów i czy AI stanie się współautorem przełomowych odkryć naukowych?...

Piotr jest współzałożycielem i prezes molecule.one – polskiego startupu, który wykorzystuje sztuczną inteligencję do projektowania ścieżek syntezy cząsteczek chemicznych. Ich technologia analizuje ogromne zbiory danych i przewiduje, jak najefektywniej wytworzyć skomplikowane molekuły – co może skrócić proces odkrywania leków z lat do miesięcy.

W naszej rozmowie poruszamy m.in takie tematy:

+ Czym naprawdę jest „chemia obliczeniowa” i jak działa AI planująca syntezę leków?
+ Co dała firmie wygrana 1 mln dolarów w międzynarodowym konkursie Standard Industries?
+ Jak wyglądała droga od rund pre-seed do milionów dolarów finansowania?
+ Co oznacza strategiczne partnerstwo z CAS (American Chemical Society)?
+ Czym jest ich agent „Maria” i jak radzi sobie z halucynacjami AI?
+ Czy po noblach dla badaczy AI w 2024 roku zaczyna się era algorytmów w nauce?
+ Co naprawdę znaczy „demokratyzować chemię”?
+ Jak budować zaufanie chemików do algorytmów?
+ Czy AI może odkrywać nowe formy życia?
+ Czy algorytm może zostać współautorem publikacji naukowej?

ZOBACZ📺

POSŁUCHAJ🎙️

NEWSY WARTE TWOJEJ UWAGI:

Przeszukałem cały Internet w poszukiwaniu najciekawszych/najważniejszych historii dotyczących technologii ;)

CHIŃSKI ROBOT BOKSER PODBIJA SIEĆ

Chińska firma Unitree prezentuje humanoidalnego robota, który trenuje boks i demonstruje coraz bardziej zaawansowane ruchy w ringu. Dynamiczny rozwój rynku robotyki w Chinach powoduje, że takie projekty budują globalne zainteresowanie technologią.

LINK

OKULARY OD META BĘDĄ ROZPOZNAWAĆ TWARZE

Meta pracuje nad technologią rozpoznawania twarzy w inteligentnych okularach, co może znacząco zmienić sposób interakcji użytkowników z otoczeniem. Jak kwestie prywatności i potencjalnych kontrowersji związanych z wprowadzeniem takiej funkcji na rynek europejski odbiją się na planach Zuckerberga?

LINK

PENTAGON NACISKA NA ANTHROPIC W SPRAWIE CLAUDE

Departament Obrony USA rozważa zerwanie kontraktu z Anthropic po sporze o zakres wykorzystania modelu Claude w działaniach wojskowych. Firma nie chce zgodzić się na rozszerzenie zastosowań AI na wszystkie „legalne” operacje, co wywołało napięcia wokół etyki i kontroli nad technologią.

LINK

SPOTIFY: PROGRAMIŚCI CORAZ RZADZIEJ PISZĄ KOD

W Spotify coraz więcej zadań programistycznych przejmują narzędzia AI, co zmienia rolę developerów w firmie. Inżynierowie skupiają się dziś bardziej na nadzorze, testowaniu i optymalizacji kodu generowanego przez sztuczną inteligencję niż na jego ręcznym tworzeniu.

LINK

META CHCE OŻYWIĆ NIEAKTYWNE KONTA BOTAMI AI

Meta otrzymała patent na technologię, która pozwoliłaby „ożywiać” nieaktywne lub zmarłe konta przy użyciu botów opartych na modelach językowych. Pomysł budzi pytania o etykę, prywatność i granice wykorzystania sztucznej inteligencji w cyfrowym dziedzictwie użytkowników.

LINK

MASOWE ODEJŚCIA W XAI MUSKA

W xAI trwa fala odejść kluczowych pracowników, co ma związek z restrukturyzacją firmy i napięciami wokół rozwoju Groka. Zmiany kadrowe rodzą pytania o stabilność zespołu oraz przyszłość ambitnych planów Elona Muska w wyścigu AI.

LINK

APPLE PRZYSPIESZA PRACE NAD AI WEARABLES

Apple intensyfikuje rozwój inteligentnych okularów, przypinki z funkcjami AI oraz AirPods z kamerami, szykując się na nową erę urządzeń wspieranych sztuczną inteligencją. Firma chce wzmocnić swoją pozycję w wyścigu technologicznym, stawiając na sprzęt, który ma stać się codziennym asystentem użytkownika.

LINK

TESLA BEZ AUTOPILOTA

Kalifornijskie władze ponownie analizują działanie systemu Autopilot w samochodach Tesli, wskazując na możliwe rozbieżności między marketingiem a realnymi możliwościami technologii. Sprawa może mieć istotny wpływ na przyszłość autonomicznej jazdy i odpowiedzialność producentów.

LINK

ROBOTAKSÓWKI MUSKA POWODUJĄ WYPADKI CZĘŚCIEJ NIŻ KIEROWCY-LUDZIE

Flota autonomicznych taksówek Tesli w Austin zaliczyła kolejne pięć kolizji w ciągu miesiąca, osiągając wskaźnik wypadków czterokrotnie gorszy niż w przypadku kierowców-ludzi. Dane podważają narrację o wyższości systemu Full Self-Driving i stawiają pytania o realne bezpieczeństwo projektu robotaxi.

LINK

ANTHROPIC MA ZMIENIĆ SWÓJ MODEL DLA PENTAGONU

Sekretarz Obrony, Pete Hegseth powiedział, że Pentagon albo zerwie współpracę i uzna Anthropic za „zagrożenie dla łańcucha dostaw”, albo powoła się na ustawę o produkcji obronnej, aby zmusić firmę do dostosowania swojego modelu do potrzeb wojska.

LINK

META STAWIA NA AMD

Meta planuje wykorzystać aż 6 gigawatów mocy obliczeniowej opartej na układach AMD, zaledwie kilka dni po rozszerzeniu współpracy z Nvidią. Ruch ten pokazuje, że gigant technologiczny dywersyfikuje dostawców chipów, by przyspieszyć rozwój infrastruktury AI i zmniejszyć zależność od jednego partnera.

LINK

Z danych resortu finansów i analiz rynkowych wynika, że najszybciej rośnie segment kasyn online (przychody kasyn internetowych wzrosły o ok. 34–35 proc. do ponad 13 mld zł w 2024 roku).

Hazard uprawia w Polsce prawie co trzeci obywatel, wydając przeciętnie ok. 5,75 tys. zł rocznie.

Wygląda na to, pokochaliśmy hazard bardziej niż inwestowanie na giełdzie (jeśli brać pod uwagę wyniki przychodów Totalizatora Sportowego który w 2024 rok mógł pochwalić się 50,6 mld zł - jest to suma większa niż obrót wygenerowany przez inwestorów indywidualnych na GPW w 2024 roku).

A będziemy przepuszczali jeszcze więcej pieniędzy na hazard bowiem za oceanem rośnie nowa moda: obstawianie na platformach predykcyjnych.

Robinhood na krawędzi

Tenev zaczyna skromnie - od pozwolenia klientom swojej aplikacji obstawiać indywidualne wyniki zawodowych piłkarzy. Jeśli biznes chwyci, pewnie dorzuci więcej opcji.

Warto pokazać dotychczasową drogę Robinhooda żeby zobaczyć pewien wzorzec firm i usług, które pomimo karania przez regulatora, cały czas mają kłopoty z prawem, zarabiając przy tym olbrzymie pieniądze.

W 2021 roku Robinhood zapłacił 70 mln dolarów kary nałożonej przez Urząd Nadzoru Sektora Finansowego (FINRA) za przerwy w działaniu systemu oraz wprowadzające w błąd praktyki komunikacyjne i handlowe.

W 2025 roku spółka zapłaciła 45 mln dolarów jako karę za liczne zaniedbania regulacyjne”, w ramach których regulator wymienił poważne naruszenia, takie jak niewystarczające badanie podejrzanych transakcji, słabe zabezpieczenia przed kradzieżą tożsamości i długotrwałe ignorowanie zagrożeń cybernetycznych.

Jak widać regulator swoje a Robinhood swoje, a sama litera prawa to za mało, by przekonać założyciela do właściwego zachowania. Dopóki Tenev nie dostanie po głowie wyrokiem opiewającym na kilkadziesiąt milionów dolarów, dopóty Robinhood robi swoje - na granicy legalności, a czasem wprost oszukując. W praktyce mami ludzi szybkimi zyskami a potem zostawia trupy.

Fabryka bankrutów

Jednym z kluczowych czynników napędzających popularność aplikacji “inwestycyjnych” typu Robinhood jest specyficznie projektowana, agresywna gamifikacja. Interfejsy i funkcje, mają zadanie maksymalnie angażować i “wciągać” użytkownika, co niestety sprzyja wykształcaniu zachowań nałogowych. Porównania do hazardu nasuwają się same.

Skutki uboczne gamifikacji to przede wszystkim zwiększenie skłonności do podejmowania ryzyka oraz psychologiczne uwarunkowanie użytkownika do częstszego korzystania z aplikacji, analogicznie do mechanizmów stosowanych w kasynach i grach mobilnych.

Skąd sukces takich usług? Aplikacje tradingowe implementują liczne mechanizmy zapożyczone z gier hazardowych i społecznościowych, aby z inwestowania zrobić “ekscytujący i natychmiastowo satysfakcjonujący proces”.

Jak wskazują eksperci, ciągła niepewność i zmienność (np. wahające się kursy akcji) w połączeniu z mechaniką nagród w aplikacji potrafią silnie uzależnić użytkownika: jego mózg uczy się, że po okresach napięcia (oczekiwania) przychodzi nagroda (wygrana lub choćby „pozytywne” bodźce wizualne), co tylko napędza uzależnienie.

Skutki? Badanie Uniwersytetu Kalifornii w Los Angeles (UCLA) z 2024 r. wykazało, że w 38 stanach po legalizacji hazardu sportowego (po orzeczeniu Sądu Najwyższego z 2018 roku) bankructwa wzrosły o 28%, co przekłada się na ok. 30 tys. dodatkowych przypadków rocznie.

Można przypuszczać, że analogicznie masowe wciągnięcie się młodych w ryzykowne inwestycje za pomocą aplikacji, będzie skutkować falą problemów finansowych w tej grupie. Wzrost zainteresowania platformami predykcyjnymi będzie miało skutki społeczne, takie jak normalizacja hazardu (jako akceptowalnej rozrywki i formy aktywności ekonomicznej).

Co jest gorsze od appek “od inwestowania”? Platformy predykcyjne.

Zarób na przyszłości

Polymarket, wiodąca platforma rynku prognoz, umożliwia użytkownikom obstawianie kryptowalut w tak różnorodnych kwestiach, jak kolejna decyzja Rezerwy Federalnej w sprawie stóp procentowych lub to, czy Jezus powróci przed 2027 r. Popularność platformy gwałtownie wzrosła od czasu wyborów prezydenckich w USA w 2024 r., a tygodniowy wolumen obrotu osiąga obecnie miliardy dolarów.

Polymarket został założony w 2020 roku przez 27-letniego Shayne’a Coplana, który porzucił studia na Uniwersytecie Nowojorskim, a wśród inwestorów znajdują się firma venture capital Petera Thiela oraz spółka macierzysta nowojorskiej giełdy papierów wartościowych. Platformy generują przychody poprzez pobieranie opłat transakcyjnych.

W przypadku platform predykcyjnych mamy do czynienia z hazardem w najczystszej postaci, rozdmuchanym do poziomu narodowego sportu. Mechanizm jest prosty - użytkownik zasila swój portfel pieniędzmi (co do zasady kryptowalutami) i obstawia opcję Tak/Nie w odniesieniu do konkretnego wydarzenia.

Mogą to być wybory prezydenckie, rozgrywki sportowe, lub podobne wydarzenie. Jeśli jego przewidywanie się sprawdzi - uzyskuje bonus, a jeśli nie - straci zainwestowane środki. Platformy predykcyjne wykorzystują liczne luki prawne np. oferując zakłady sportowe w stanach, gdzie tradycyjna bukmacherka jest nielegalna, pod pretekstem inwestowania w „kontrakty” (często wystarczy, że użytkownik ma 18 lat, podczas gdy kasyna wymagają 21 lat).

Jednak na szczeblu federalnym brakuje jednoznacznych regulacji, a nawet pojawiają się sygnały politycznego wsparcia dla tej branży. Platforma ma wielu przyjaciół w otoczeniu Donalda Trumpa, na przykład w postaci jego syna Donald Trumpa Juniora zatrudnionego jako “strategiczny doradca).

Już teraz firmy stojące za rynkami predykcyjnymi osiągają astronomiczne wyceny (Polymarket wyceniany jest na 15 mld $, Kalshi na 10 mld $ a tygodniowe obroty na tych dwóch platformach jesienią 2025 roku po raz pierwszy przekroczyły 2 miliardy dolarów). Najczęściej użytkownikami są młodzi mężczyźni (głównie pokolenie Y 42% i Zetki 34%) a w radach nadzorczych obu podmiotów zasiada…Trump Jr.

Co ciekawe - można obstawiać głupotę a dokładnie wyssane z palca markeringowe przechwałki np. Elona Muska. Jak donosi NBC News, użytkownicy platform, takich jak Kalshi i Polymarket, zarabiają ogromne pieniądze dzięki zadziwiającej zdolności szefa Tesli, który notorycznie myli się co do przyszłości. Przykład? Użytkownik Polymarket David Bensoussan osiągnął dziesięcioprocentowy zwrot po postawieniu 10 000 dolarów, że Musk nie zrealizuje swojej groźby utworzenia nowej partii politycznej po konflikcie z prezydentem Donaldem Trumpem.

Inny przykład: reporter Times of Israel Emanuel Fabian opisał uderzenie irańskiego pocisku w otwarty teren pod Jerozolimą, po czym zaczął dostawać wiadomości od osób obstawiających wyniki, którzy chcieli, by zmienił tekst, bo od jego relacji zależał wynik zakładu wart dla niektórych setki tysięcy albo miliony dolarów. Skończyło się groźbami śmierci, naciskami i próbą przekupstwa.

Opium dla mas

Porównanie problemów z aplikacjami do tradingu i obstawiania zdarzeń do kryzysu opioidowego (gdzie produkt początkowo reklamowany jako bezpieczny doprowadził do fali uzależnień i zgonów) wydaje się logiczna i przerażająca.

Efekty? Osoby uzależnione od hazardu mają 15-20 razy wyższe szanse na podjęcie próby samobójczej (ta grupa przewyższa wskaźniki w grupie alkoholików ~ 10 razy), uzależnienie od opioidów czy depresji.

Co prawda niektórzy próbują przestrzegać przed skutkami przymykania oka na to zjawisko. Prokurator generalna stanu Massachusetts Andrea Joy Campbell oskarżyła platformę Kalshi, że „maskowała” zakłady sportowe jako „kontrakty na wydarzenia”. Różnica jest taka, że “kontrakty” są regulowane przez federalną Komisję ds. Handlu Kontraktami Terminowymi Towarowymi, podobnie jak kontrakty na zakup ropy, gazu, czy pszenicy, które nie są traktowane jak hazard.

Bardziej casino niż country

W USA rocznie ok. 20-25% osób uzależnionych od hazardu podejmuje próby samobójcze (z odsetkiem zgonów sięgającym 1-3%). Platformy typu Robinhood czy Polymarket, choć reklamowane jako narzędzia inwestycyjne, w praktyce ułatwiają użytkownikom angażowanie się w ryzykowne spekulacje o charakterze hazardowym.

W Ameryce konsumenci wydają obecnie 10 razy więcej na hazard niż na muzykę, Netflixa i kino razem wzięte. Dwadzieścia milionów Amerykanów zmaga się z problemem hazardu internetowego lub jest narażonych na wysokie ryzyko jego wystąpienia.

Tak więc hazard w USA staje sie mainstreamem i zdobywa poparcie największych marek: Google chce trochę z tego tortu więc zaczął indeksować wyniki z platform predykcyjnych u siebie a CNN podpisał umowę z Kalshi i będzie zachęcał do obstawiania newsów. Dow Jones ogłosił współpracę z Polymarket. CNBC ma umowę dotyczącą rynku prognoz, podobnie jak Yahoo Finance, Sports Illustrated i Time. MoviePass ogłosił, że rozpocznie testowanie platformy bukmacherskiej. Podczas transmisji z rozdania Złotych Globów pokazywano prognozy Polymarket.

Pierwsze alarmujące dane już się pojawiają: według danych Instytutu Psychiatrii i Neurologii aż 31% osób spekulujących kryptowalutami wykazuje symptomy uzależnienia, a 86% z nich jednocześnie korzysta z innych form hazardu.

Ciekawe do jakiego poziomu polskie państwo będzie udawało, że nie mamy masowego problemu z hazardem?

Artur Kurasiński

UKRAINA - PAŃSTWO W SMARTFONIE

Czy wojna może przyspieszyć cyfrową transformację państwa? Czy decentralizacja i społeczeństwo sieciowe są skuteczniejsze niż hierarchiczny „deep state”?
I czy Ukraina staje się właśnie prototypem nowego modelu demokracji odpornej na kryzysy?…

Gościem tego odcinka TECHNOFOBII jest Edwin Bendyk – publicysta, pisarz, analityk procesów technologicznych i społecznych, autor książek o przyszłości, demokracji i cyfrowej modernizacji. Od lat opisuje przemiany Ukrainy – od Euromajdanu po pełnoskalową wojnę – wskazując, że to właśnie tam powstaje „horyzontalne państwo sieciowe” i nowy model odporności społecznej.

W rozmowie analizujemy, jak Ukraina zbudowała system, który działa mimo bombardowań – z funkcjonującą bankowością, internetem, administracją i armią opartą na autonomii małych jednostek. Rozmawiamy o aplikacji Diia jako interfejsie państwa, o IT Army of Ukraine, o dronowej rewolucji i wojnie crowdfundingowej, w której obywatele finansują sprzęt dla oddziałów.

Rozmawiamy o następujących zagadnieniach:
– czy Ukraina to „Izrael Europy”?
– czy siła państwa to dziś zdolność koordynacji, a nie kontroli?
– czy kultura może kwitnąć w czasie wojny?
– dlaczego Ukraińcy bardziej boją się korupcji niż Rosji?
– i czy wspólnota jest odpowiedzią na epokę polikryzysu?

ZOBACZ

POSŁUCHAJ

PRZESTAŃ MÓWIĆ “KORZYSTAM Z AI”!

Jak mówisz “używam AI, korzystam z AI” to w sumie nie wiadomo jakie to jest AI, do czego i po co. Narain Jashanmal zaproponował żeby to usystematyzować. A więc postarajmy się określać poprzez funkcje a nie technologię jaką wykorzystuje.

I tak zamiast mówić ogólnie “wykorzystujemy AI” powiedz “mamy system agentowy, który wykorzystuje MCP do łączenia się z X”.

Inne przykłady:

• “Używamy analitycznej sztucznej inteligencji do podejmowania decyzji”,

• “...semantycznej sztucznej inteligencji do rozumienia i zapamiętywania”,

• “...generatywnej sztucznej inteligencji do tworzenia”,

• “...agentowej sztucznej inteligencji do działania”,

• “...percepcyjnej sztucznej inteligencji do wyczuwania” a

• “...fizycznej sztucznej inteligencji do poruszania się”.

PS Pozwoliłem sobie stworzyć polskie wersje grafik (dostałem pozwolenie od Narain Jashanmal - autora oryginalnego posta: https://dropleaf.app/d/AlXez8scbd

A tutaj dwie grafiki w lepszej rozdzielczości

NEWSY WARTE TWOJEJ UWAGI:

Przeszukałem internet w poszukiwaniu najciekawszych/najważniejszych historii dotyczących technologii:

STARLINK UŻYJE TWOICH DANYCH DO TRENOWANIA AI

SpaceX zaktualizował politykę prywatności Starlinka, umożliwiając wykorzystanie danych klientów do trenowania modeli AI. Choć użytkownicy mogą zrezygnować, domyślnie ich dane będą przetwarzane na potrzeby sztucznej inteligencji.

LINK

JAK DZIAŁA ALGORYTM X

Wyjaśnienie mechanizmu działania algorytmu platformy X (dawniej Twitter), skupiając się na tym, co wpływa na zasięg postów (hint - ważne jest m.in. zaangażowania, kontrowersji oraz czasu publikacji).

LINK

KOD JEST TANI

Wartość programisty nie leży w ilości napisanego kodu, lecz w rozwiązywaniu właściwych problemów. Pisanie kodu to tylko środek do celu — najważniejsze jest zrozumienie kontekstu i podejmowanie trafnych decyzji…

LINK

WAYMO Z NOWĄ RUNDĄ FINANSOWANIA

Waymo pozyskało 16 miliardów dolarów przy wycenie 126 miliardów, co umacnia jego pozycję lidera w branży autonomicznych pojazdów. Firma planuje agresywną ekspansję usług robotaxi w USA i poza nim.

LINK

DISCORD WPROWADZA WERYFIKACJĘ WIEKU NA CAŁYM ŚWIECIE

Discord ogłosił globalne wdrożenie systemu weryfikacji wieku, który ma zapewnić bezpieczniejsze środowisko dla niepełnoletnich użytkowników. Proces będzie opierał się na przesyłaniu dokumentów tożsamości i zdjęcia twarzy.
LINK

CHIŃSKIE SAMOCHODY ELEKTRYCZNE ZAGRAŻAJĄ GLOBALNEJ KONKURENCJI

Chińscy producenci EV podbijają rynki zagraniczne agresywnymi cenami i zaawansowaną technologią, wywołując niepokój wśród światowych konkurentów. Europa i inne regiony zastanawiają się nad środkami ochronnymi wobec tej ekspansji.
LINK

CZY ELON MUSK PORZUCIŁ MARZENIA O MARSIE?

Postępy SpaceX sugerują, że priorytety firmy przesuwają się z Marsa na projekty bliższe Ziemi, jak Starlink czy misje orbitalne. Choć Musk nadal mówi o kolonizacji Czerwonej Planety, realne działania wskazują na zmianę kursu.
LINK

ANTHROPIC WSTRZĄSA RYNKIEM – GIGANCI SOFTWARE’U POD PRESJĄ

Inwestorzy masowo wyprzedają akcje firm programistycznych po ostrzeżeniach Anthropic o możliwej fali automatyzacji napędzanej przez AI. Rynek zaczyna dostrzegać, że sztuczna inteligencja może poważnie zakłócić tradycyjne modele biznesowe w branży.
LINK

MIT: AI INTERPRETUJE SKANY MÓZGU W KILKA SEKUND

Naukowcy z University of Michigan stworzyli system AI, który analizuje skany MRI mózgu w ciągu sekund, dokładnie identyfikując szeroki zakres schorzeń neurologicznych i określając, które przypadki wymagają pilnej opieki. To przełom w diagnostyce medycznej z wykorzystaniem sztucznej inteligencji.

LINK

ONZ POWOŁUJE NIEZALEŻNĄ GRUPĘ NAUKOWĄ DS. AI

117 krajów zagłosowało za utworzeniem Niezależnej Międzynarodowej Grupy Naukowej ds. Sztucznej Inteligencji przy ONZ. Grupa będzie oceniać wpływ i ryzyka AI oraz przygotowywać regularne raporty naukowe. Stany Zjednoczone nie poparły inicjatywy.

LINK

VC PRZEWIDUJĄ ZWIĘKSZENIE WYDATKÓW NA AI W 2026

Według ankiety TechCrunch wśród 24 inwestorów venture capital, przedsiębiorstwa zwiększą budżety na AI w 2026, ale skoncentrują je na mniejszej liczbie dostawców. Firmy będą wybierać sprawdzone rozwiązania kosztem eksperymentów, co może być trudne dla wielu startupów AI.

LINK

ZAŁOŻYCIEL OPENCLAW DOŁĄCZA DO OPENAI

Peter Steinberger, twórca OpenClaw, przechodzi do OpenAI, co może wzmocnić kompetencje firmy w obszarze narzędzi deweloperskich i AI. Jakie znaczenie będzie miał ten transfer dla branży AI oraz rozwój produktów OpenAI?

LINK

Hannibal ante portas (łac. Hannibal u bram) – łacińska sentencja ostrzegająca przed nadchodzącym niebezpieczeństwem, pierwotnie okrzyk trwogi Rzymian po klęsce z Kartaginą w bitwie pod Kannami (216 p.n.e.)^[1].

Świat technologii obsesyjnie skupia się na kolejnych przełomach w modelach językowych. Tymczasem cicha rewolucja dokonuje się w sektorze, który może ostatecznie wywrzeć większy wpływ na gospodarkę światową: robotyka. Według eksperta z tej dziedziny, Ryana Juliana, roboty to “najwyższy kapitał dobra”. Są to maszyny zaprojektowane do mnożenia ludzkiej produktywności w skali jakiej jeszcze nie widzieliśmy - a być może widzieliśmy, ale nie pamiętamy,bo skala będzie porównywalna do zamiany wozów z węglem ciągniętych przez konie na pociągi parowe, liczące kilkanaście wielotonowych wagonów.

Liczby nie kłamią: 10-12% światowej gospodarki stanowi logistyka, a kolejne 15-20% to produkcja. To łącznie około jednej trzeciej globalnej aktywności ekonomicznej. Są to sektory, gdzie roboty mogą potencjalnie zastąpić lub znacznie wspomóc ludzką pracę. W przeciwieństwie do wielkich modeli językowych, które zmieniają sposób pracy z informacjami, roboty mają potencjał przekształcenia sposobu, w jaki fizycznie wytwarzamy i przemieszczamy wszystko, od samochodów po przesyłki.

Dane demograficzne dodają pilności tej transformacji. Spadające wskaźniki urodzeń w krajach rozwiniętych tworzą fundamentalny problem: jak zapewnić siłę roboczą społeczeństwom z kurczącą się populacją w wieku produkcyjnym? Roboty oferują jedyne skalowalne rozwiązanie.

Przez dziesięciolecia robotyka wymagała armii doktorów nauk, którzy przez lata tworzyli wysoce wyspecjalizowane systemy dla pojedynczych zadań. Dzisiaj nastąpił zwrot: programowanie robotów przekształca się z problemu inżynierskiego w problem sztucznej inteligencji i danych.

Wizja jest oszałamiająca: robot, który już wie, jak parzyć kawę, sortować rzeczy w magazynie i sprzątać po dzieciach, może nauczyć się składać meble IKEA, których nigdy wcześniej nie widział. Na naszych oczach, wspólnym wysiłkiem badaczy z wielu krajów, rodzi się “ChatGPT robotyki”, model podstawowy, który może uczyć się nowych zadań z minimalną ilością danych treningowych.

Kluczowe różnice między obecnym podejściem a przyszłością:

• Dawniej: Zatrudnij zespół doktorów nauk na lata, stwórz system jednozadaniowy

• Teraz: Zbierz dane, wytrenuj model, uzyskaj system wielozadaniowy

Istnieje jednak fundamentalna pułapka. Modele językowe trenują na miliardach przykładów tekstu z internetu. Najbardziej zaawansowane modele robotyczne trenują na dziesiątkach tysięcy przykładów, wymagających heroicznych wysiłków dziesiątek lub setek ludzi. Nie ma “internetu danych robotycznych”.

To tworzy klasyczny problem kurczaka i jajka: potrzebujesz dobrego systemu, aby zebrać dane, ale potrzebujesz danych, aby stworzyć dobry system. Jak można to rozwiązać?

1. Transfer wiedzy z modeli językowych - badania pokazują, że roboty mogą przenieść wiedzę z cyfrowego świata do fizycznego. Robot, który nigdy nie widział dinozaura, ale uczył się podnosić przedmioty, może odebrać polecenie “podnieś dinozaura” dzięki wcześniejszej wiedzy o tym, jak wyglądają dinozaury.

2. Symulacja - te imponujące filmy z chińskimi robotami wykonującymi akrobacje? Większość tego treningu odbywała się w symulacji komputerowej. Nawet 99% nauki chodzenia może odbywać się w wirtualnym świecie.

3. Strategia “weź pieniądze i zasyp nimi problem” - obecny złoty standard: zbuduj setki lub tysiące robotów, rozmieść je w prawdziwych miejscach pracy, płać ludziom za zdalne sterowanie nimi a na końcu zbieraj dane. Wygląda prosto, ale jest bardzo kosztowne. Zaleta? Da się po jakimś czasie (i wydaniu olbrzymich sum) osiągnąć ten magiczny punkt, w którym model staje się wystarczająco duży i użyteczny.

Analiza Juliana ujawnia fascynujące różnice w podejściu:

Badania naukowe - jeszcze w 2017-2021 roku, prace z chińskich laboratoriów rzadko zasługiwały na uwagę. Dzisiaj Julian musi “uważnie przeczytać tytuł i abstrakt” każdej pracy z Chin, a “dużą część z nich zapisuje, bo musi przeczytać dokładnie.”

Przemysł - Chiny koncentrują się na produkcji sprzętu w skali. Sukces mierzy się liczbą wyprodukowanych robotów. Unitree — pokazowy przykład tej strategii — wziął open-source’owy projekt MIT Cheetah i udoskonalił go do produkcji masowej.

USA/Zachód - skupia się na przełomach i własnościowej sztucznej inteligencji. Wartość leży w danych, oprogramowaniu i inteligencji, nie w fizycznych maszynach.

To tworzy interesującą dychotomię: Chiny budują najlepsze “ciała” robotów, Zachód buduje najlepsze “mózgi”. Jeśli roboty kiedykolwiek będą miały religię, wyznawały będą osobnych twórców umysłu i ciała.

Julian przedstawia interesującą analizę rozwoju w czasie:

Następne 3-5 lat: Pilotażowe programy w logistyce, obsłudze materiałów i lekkiej produkcji. Roboty będą głównie przemieszczać rzeczy, czyli podnosić i układać. To brzmi prosto, ale stanowi ogromną część gospodarki. Od starożytności handel to w praktyce przenoszenie różnych dóbr z miejsca na miejsce.

7-10 lat: Przy założeniu sukcesu pierwszej fazy, bardziej skomplikowane zadania produkcyjne. Montaż elementów, instalacja okablowania, podstawowe zadania domowe jak ładowanie zmywarki.

10+ lat: Zadania wymagające wysokiego poziomu bezpieczeństwa i zaufania, takich jak opieka zdrowotna, usługi osobiste, opieka nad dziećmi.

Kluczowe różnice w czasie wdrożenia:

• Przemysłowe zastosowania: “To już przesądzone”

• Roboty domowe: Wymagają “o rzędy wielkości więcej inteligencji”

Liczby robią wrażenie już teraz. Ponad połowa pracy w fabrykach samochodów to logistyka i dostarczanie materiałów. W epoce masowej personalizacji (każdy samochód ma inne specyfikacje), ta praca staje się tylko bardziej złożona.

Zawsze czujni bezduszni

Roboty to tacy pracownicy, którzy:

• Pracują 24/7 bez przerw, weekendów i świąt

• Nie chorują i nie wymagają urlopów

• Skalują się w górę i w dół według zapotrzebowania, bez konsekwencji dla zdrowia czy psychiki

• Bez ryzyka pracują w niebezpiecznych środowiskach

To nie “tylko” automatyzacja, ale transformacja całych sektorów gospodarki.

Bez wgrania zapisów

Julian podkreśla krytyczne wyzwanie: fizyka jest bezlitosna. W przeciwieństwie do cyfrowego świata, gdzie można cofnąć każdą akcję, fizyczne błędy robotów są nieodwracalne. Gdy robot stłucze kubek, wprowadził nieodwracalną zmianę w świecie.

Dodatkowo, różnorodność danych jest ważniejsza niż ich skala. Miliony demonstracji tego samego zadania w tym samym miejscu nie pomogą systemowi się uczyć. Potrzeba wielu różnych scenariuszy, co jest najdroższym możliwym sposobem organizacji zbierania danych.

Rewolucja robotyczna nie będzie wyglądać jak w filmach sci-fi. Będzie bardziej przypominać rewolucję przemysłową czyli stopniową, ale dogłębną transformację tego, jak funkcjonuje praca i produkcja.

Kluczowe przewidywania:

• Pierwsze wdrożenia w przemyśle w ciągu 3-5 lat

• Chiny będą dominować w produkcji sprzętu

• Zachód może utrzymać przewagę w AI/software

• Roboty domowe to perspektywa 10+ lat

• Transformacja gospodarki jest nieunikniona

Jak podsumowuje Julian: “To jest pytanie kiedy, a nie czy.” Gdy lud Rzymu krzyczał “Hannibal ante portas”, był to okrzyk trwogi i rozpaczy. Dla nas dzisiaj, być może najlepszą możliwą odpowiedzią na hasło “Roboty ante portas” jest otwarcie im bram tak szeroko, jak to możliwe.

Społeczeństwa, które opanują robotykę, będą cieszyć się wyższą produktywnością pracy i niższymi kosztami. Te, które tego nie zrobią, zostaną w tyle.

Źródło

Artur Kurasiński

Fajny tekst? Chcesz mnie wesprzeć w tworzeniu kolejnych?

↳ KUP SUBSKRYPCJĘ

CZYM JEST OPENCLAW? 🦀

Interent zwariował na punkcie OpenClaw. Co to jest, co to może zrobić? Poniżej krótkie wyjaśnienie będące podsumowanie wywiadu z Peterem Steinbergerem (twórcą OpenClaw) w ramach rozmów z cyklu Y Combinator…

Ok, to czym jest OpenClaw?

OpenClaw to open-source’owy asystent AI, który stał się viralem — działa lokalnie na Twoim urządzeniu, łączy się z komunikatorami, z których już korzystasz, i nie ogranicza się do rozmowy. Naprawdę wykonuje zadania: zarządza mailem, kalendarzem, plikami, workflowami i innymi elementami Twojego cyfrowego życia…

OpenClaw to system, który:

• ma dostęp do Twoich plików,

• może sterować myszą i klawiaturą,

• wykonuje operacje systemowe,

• korzysta z CLI (narzędzi uniksowych),

• zarządza pamięcią w postaci lokalnych plików Markdown,

• działa jak „cyfrowy duch” na Twoim komputerze.

Agent ma dokładnie te same możliwości co użytkownik – jeśli Ty możesz coś zrobić na komputerze, on też może (co oznacza ogromne zagrożenie jeśli naprawdę dasz dostęp do swoich social mediów, skrzynki mailowej czy innych ważnych plików) .

Repozytorium projektu zdobyło ponad 160 tys. gwiazdek na GitHubie w krótkim czasie, a wokół projektu zaczęła powstawać społeczność budująca kolejne zastosowania – w tym systemy bot-to-bot oraz boty wynajmujące ludzi do zadań w świecie fizycznym.

Jak działa OpenClaw?

Większość agentów AI działa w modelu cloud-based. OpenClaw działa bezpośrednio na Twoim komputerze, co oznacza:

• pełny dostęp do lokalnych danych,

• brak zamknięcia w silosie konkretnej firmy,

• pełną kontrolę nad pamięcią i historią.

Pamięć agenta to po prostu pliki .md przechowywane lokalnie – użytkownik je posiada i kontroluje.

Agent jako „przyjaciel”, nie aplikacja

Nie korzystasz z niego jak z aplikacji. Nie myślisz o:

• folderach,

• modelach,

• sesjach,

• kontekstach.

Po prostu rozmawiasz z nim, a on:

• podejmuje decyzje,

• wyszukuje dane,

• analizuje pliki,

• używa narzędzi systemowych,

• instaluje zależności,

• wywołuje API,

• rozwiązuje problemy.

Przykłady wykorzystania OpenClaw?

• agent używa CLI,

• wywołuje API,

• przetwarza pliki,

• uruchamia skrypty,

• tworzy raporty,

• aktualizuje arkusze,

• publikuje treści,

• przeglądać maila i oznaczać realnie ważne wątki,

• tworzyć podsumowania tygodnia,

• przygotowywać drafty odpowiedzi,

• łączyć informacje z różnych plików i notatek,

• przygotowywać briefing przed spotkaniem na podstawie historii kontaktu

Zalety używania OpenClaw?

1. Brak silosu danych
   Pamięć należy do użytkownika.

2. Unix + CLI zamiast sztucznych protokołów
   Zamiast wymyślać specjalne interfejsy dla AI, OpenClaw używa narzędzi, które już działają (CLI).

3. Brak zależności od jednego modelu
   Model jest wymienialny – „mózg jest swapowalny” (wiem, okropne słowo ;)

4. Charakter i tożsamość agenta
   Twórca wspomina o pliku soul.md – zestawie wartości i tożsamości, które wpływają na styl odpowiedzi i interakcję.

ŹLE SIĘ DZIEJE W POLSKIEJ NAUCE

Zapraszm na wywiad z prof. Piotrem Sankowski – doktorem habilitowany nauk matematycznych oraz dyrektorem w IDEAS Research Institute…

Rozmawiamy o roli AI w polskiej nauce (oraz w badaniach i edukacji) oraz o tym, dlaczego naukowcy w Polsce często zarażają się “punktozą” i ile prawdy jest w powiedzeniu “czym się różni doktorant od balkonu? Balkon jest w stanie utrzymać rodzinę”?

Czego dokładnie dowiesz się w z naszej rozmowy?

• Dlaczego zdaniem prof. Sankowskiego polska nauka wciąż działa według reguł z XX wieku?

• Czy warto wracać do Polski z zagranicy, by robić tu karierę naukową?

• Jak zbudować infrastrukturę do trenowania dużych modeli językowych w Polsce?

• Czy AI może być polską specjalizacją, która pozwoli nam przebić szklany sufit rozwoju?

• Kiedy AI powie „nie wiem” – i dlaczego to ważne?

ZOBACZ📺

POSŁUCHAJ🎙️

NEWSY WARTE TWOJEJ UWAGI:

Przeszukałem internet w poszukiwaniu najciekawszych/najważniejszych historii dotyczących technologii:

REKLAMA AUDIO LEPSZE W PODCASTACH NIŻ NA YT

Badanie Podscribe i Oxford Road pokazuje, że reklamy audio w podcastach są skuteczniejsze sprzedażowo niż ich wideoodpowiedniki na YouTube. Reklamodawcy mogą tracić nawet 250 000 dolarów na milionie wydanym na wideo zamiast audio.

LINK

OPENAI TESTUJE REKLAMY W CHATGPT

OpenAI rozpoczęło testy reklam w darmowej wersji ChatGPT w USA, które pojawiają się pod odpowiedziami bota i są wyraźnie oznaczone. Celem jest zwiększenie przychodów bez wpływu na jakość generowanych treści.

LINK

SZEF CISA UDOSTĘPNIŁ WRAŻLIWE DANE W CHATGPT

Madhu Gottumukkala, tymczasowy szef CISA, wprowadził do publicznej wersji ChatGPT niejawne dokumenty rządowe oznaczone jako „tylko do użytku służbowego”. Choć dane nie były sklasyfikowane, incydent wywołał alarmy bezpieczeństwa i wewnętrzne dochodzenie w DHS.

LINK

MOLTBOT: ZAGROŻENIE DLA BEZPIECZEŃSTWA USERÓW

Popularny asystent AI Moltbot, wcześniej znany jako Clawdbot, budzi obawy ekspertów przez łatwy dostęp do kont użytkowników i częste błędy konfiguracji. Pomimo szybkiego wzrostu popularności, narzędzie może prowadzić do poważnych wycieków danych.

LINK

TESLA ŻEGNA MODEL S I X (ALE WITA ROBOTY)

Tesla kończy produkcję swoich luksusowych modeli S i X, by skupić się na robotyce i rozwoju humanoidalnego robota Optimus. Decyzja oznacza strategiczne odejście firmy od klasycznych aut elektrycznych.

LINK

SNAP WYODRĘBNIA FIRMĘ DO PRODUKCJI OKULARÓW AR

Snap przekształca projekt Spectacles w osobną firmę Specs Inc., by skupić się na rozwoju okularów AR z AI, tłumaczeniem w locie i rozpoznawaniem gestów. Nowa struktura ma przyspieszyć rozwój i przyciągnąć inwestorów.

LINK

PRZYSZŁOŚĆ LLMÓW TO LOKALNE URZĄDZENIE

Nowe modele językowe mogą działać w czasie rzeczywistym bez chmury – bezpieczniej, szybciej i taniej. Artykuł podsumowuje postępy w kompresji, optymalizacji i wdrażaniu LLM bezpośrednio na urządzeniach mobilnych.

LINK

TESLA PORZUCA MOTORYZACJĘ

Tesla ogłasza koniec Modelu S i X oraz rezygnuje z planów nowych aut masowych, stawiając wszystko na robotaksówki i robotykę. Artykuł ocenia ten zwrot jako ryzykowny i potencjalnie zgubny dla dotychczasowej dominacji firmy w branży EV.

LINK

OPENAI NA MINUSIE?

Analiza Epoch i Exponential View pokazuje, że mimo wysokich marż brutto, OpenAI nie pokrywa pełnych kosztów R&D modeli takich jak GPT‑5. Firma działa na granicy opłacalności, licząc na przyszłe zyski skali.

LINK

APPLE MA WŁASNĄ GRĘ W AI

Apple nie goni konkurencji w wyścigu na duże modele, lecz stawia na działanie AI lokalnie na urządzeniach. Taka strategia może dać przewagę w prywatności i efektywności kosztowej.

LINK

Linie w C++, JavaScript czy Pythonie, które ktoś ręcznie pisze, kompiluje i wdraża. Znalezienie w nich błędów wymaga wejścia myślami na inny, algorytmiczny poziom, obcy codziennemu doświadczeniu ludzi.

Ale Andrej Karpathy, były szef działu AI w Tesli i jeden z najważniejszych głosów w świecie sztucznej inteligencji, przekonuje, że ta definicja właśnie się kończy.

Programowanie po angielsku

W jego wystąpieniu na konferencji dotyczącej przyszłości inżynierii padła teza, która może nie brzmieć powalająco, dopóki nie uświadomimy sobie jej konsekwencji: „programowanie odbywa się dziś po angielsku”.

Karpathy opisuje trzy epoki tworzenia oprogramowania.

● W Software 1.0 programujemy maszyny za pomocą tradycyjnych języków, każda instrukcja to ręcznie napisany kod. To oprogramowanie wysłało nas na Księżyc.

● W Software 2.0 (epoka sieci neuronowych), programem są dane, a kod to optymalizowane wagi modelu. To oprogramowanie dało nam ChatGPT, pierwszy obiekt, który Yuval Noah Harari nazwał “nie-ludzką inteligencją”.

● Ale to, co dzieje się teraz, to jego zdaniem prawdziwa rewolucja, czyli Software 3.0, w którym kodem są prompty, sterujące zachowaniem modeli językowych, a interfejsem język naturalny. Gdzie nas to zaprowadzi - dopiero się przekonamy.

Modele takie jak GPT-4, Claude czy Gemini traktujemy jak maszyny, które możemy zaprogramować mówiąc lub pisząc, bez znajomości tradycyjnego języka programowania.

To nie jest tylko marketingowa metafora. LLM-y zaczynają zastępować klasyczne funkcje kodu w tysiącach zastosowań.

Karpathy przywołuje przykład Cursor.dev – edytora kodu, w którym można wywołać refaktoryzację, analizę lub dodanie funkcji za pomocą prompta, a nie przez pisanie kodu.

Maszyny w służbie ludzi

To nie tylko wygoda – to inny model pracy: człowiek projektuje intencję, maszyna implementuje.

W efekcie powstaje nowy typ programistów, którzy nie znają Pythona, ale potrafią tworzyć aplikacje mobilne, interfejsy, a nawet gry dzięki AI.

Karpathy sam zbudował dwie aplikacje mobilne w weekend. Obie w języku Swift, którego nawet nie zna.

Jego słynny serwis “Menu.app”, który generuje zdjęcia dań na podstawie zdjęcia menu, powstał w kilka godzin i... kosztował go tysiące dolarów, ponieważ każdy nowy użytkownik dostaje darmowy kredyt na generację obrazów.

Jakie są konsekwencje tego przesunięcia? Po pierwsze, wszyscy stajemy się programistami. Nie w sensie tradycyjnym, ale jako twórcy logiki, usług i automatyzacji. Jeszcze do niedawna luksus programowania mikro-serwisu tylko dla siebie dostępny był wyłącznie programistom. W tej chwili wymaga nieco samozaparcia i dostępu do narzędzi. Bariera wejścia obniżyła się nieprawdopodobnie.

Już dziś ponad 50% użytkowników GitHub Copilot to osoby spoza świata IT. Microsoft podaje, że dzięki AI średnia produktywność zespołów developerskich wzrosła o 55%. IDC szacuje, że do 2026 roku ponad 75% nowych aplikacji korporacyjnych będzie tworzonych z pomocą low-code i no-code, często zintegrowanych z modelami LLM.

Po drugie, LLM-y stają się nowym systemem operacyjnym. Zadaniem tradycyjnych OSów jest komunikacja na linii człowiek-maszyna. LLMy robią to samo, nieprawdopodobnie rozszerzając możliwości maszyny w interpretacji i przetwarzaniu zachowań ludzi. Jeszcze do niedawna interfejsów - linii komend, myszy, klawiatury - trzeba było się uczyć. AI rozmawia z nami tak, jak robią to inni ludzie.

Karpathy porównuje obecne LLMy do mainframe’ów z lat 60.: kosztowne, scentralizowane, dostępne w trybie współdzielonym (time-sharing), działające przez API. Ich działanie przypomina dziś bardziej infrastrukturę użyteczności publicznej – jak prąd czy woda. Tyle, że użytkownik, zamiast napełnić czajnik wodą, napełnia swój serwis sztuczną inteligencją.

OpenAI, Anthropic i Google wydają miliardy dolarów na trenowanie modeli, które następnie są dostępne „na żądanie” przez płatne interfejsy.

W 2023 roku samo OpenAI wydało ponad 500 mln USD na infrastrukturę obliczeniową, a koszty trenowania GPT-4 szacowano na około 100 mln USD.

W praktyce każdy przetworzony token to mikropłatność za energię, obliczenia i utrzymanie całego systemu. Tak samo, jak w cenie metra sześciennego wody w praktyce wliczone są wszystkie krople, które ten litr tworzą.

Jednak te modele nie są doskonałe. Karpathy zwraca uwagę, że LLM-y są jak duchy ludzi (mają fenomenalną pamięć encyklopedyczną, ale nie potrafią „uczyć się” jak człowiek).

Systemy amnezyjne

Ich największe ograniczenie to tzw. anterograde amnesia – nie zapamiętują interakcji z użytkownikiem ani nie rozwijają wewnętrznej wiedzy o otoczeniu. Codziennie „budzą się” z tą samą wiedzą i trzeba je ponownie konfigurować kontekstem i promptami.

Mają też momenty zupełnie nielogicznego zachowania – halucynują, przekłamują, popełniają błędy językowe. Potrafią być genialne i głupie, często jednocześnie.

To przypomina sytuację z rozwojem autonomicznych aut: już w 2013 roku Karpathy jeździł w Waymo po Palo Alto w trybie autonomicznym.

Mimo to, 12 lat później nie mamy powszechnego autopilota – bo drobiazgi są trudniejsze niż spektakularne dema.

Zbroja Iron Mana

Dlatego Karpathy nie wzywa do tworzenia w pełni autonomicznych agentów. Wprost przeciwnie – proponuje, byśmy myśleli o LLM-ach jak o zbrojach Iron Mana, nie jak o Iron Manie samym w sobie.

One mają nam pomagać, zwiększać nasze możliwości, ale to my wciąż jesteśmy pilotami. Przyszłość to nie agenci, którzy wszystko zrobią za nas, ale aplikacje z „suwakiem autonomii”, które pozwolą użytkownikowi przesuwać balans między kontrolą a automatyzacją.

To nie jest science fiction. Widać to już w takich narzędziach jak Perplexity, GitHub Copilot, Notion AI czy Replit.

Interfejsy przyszłości nie będą kodowane w całości. Będą projektowane w interakcji z AI. A Twoje pytanie do użytkownika może stać się kodem backendu.

Karpathy kończy swoje wystąpienie z mieszanką entuzjazmu i realizmu.

Oprogramowanie zmienia się naprawdę.

I choć dopiero uczymy się programować tę nową klasę maszyn, jedna rzecz jest pewna: każdy, kto dziś wchodzi do branży technologicznej, będzie pisał nie tylko kod, ale także eleganckie zdania po angielsku.

Bo w Software 3.0 to właśnie język naturalny staje się najważniejszym IDE.

Czy jesteśmy na to gotowi?

PS Polecam post Karpathiego na temat IDE / agentów / Claude Code

Artur Kurasiński

Fajny tekst? Chcesz mnie wesprzeć w tworzeniu kolejnych?

↳ KUP SUBSKRYPCJĘ

JAK AI ZMIENIA DZIAŁY HR?

Rozmawiamy z Pauliną Zasempą z SD Worx Poland o tym, jak makrotrendy demograficzne i społeczne wpływają na rynek pracy w Polsce i Europie, jak firmy radzą sobie z niedoborami kadrowymi oraz co oznacza zmiana podejścia pracowników do lojalności i modeli pracy po pandemii…

Dyskutujemy, kiedy outsourcing HR przynosi realne korzyści, jakie obawy mają firmy wobec tej decyzji i jak technologia (w tym AI i szerzej HR Tech) wspiera zespoły HR nie tylko operacyjnie, ale i strategicznie. Zastanawiamy się, czy sztuczna inteligencja chroni miejsca pracy czy je eliminuje, jak nowoczesne narzędzia wpływają na employer branding oraz czy 4‑dniowy tydzień pracy to realna przyszłość i co musi się wydarzyć, by go wdrożyć.

Poruszamy też temat kompetencji, których HR potrzebuje, by być partnerem dla biznesu, kultury organizacyjnej w czasach automatyzacji i pracy zdalnej oraz tego, jak może wyglądać praca za 5–10 lat.

Jeśli interesuje Cię przyszłość pracy, HR jako partner biznesu, praktyczne wykorzystanie AI w zarządzaniu talentami oraz realne wyzwania, z jakimi mierzą się dziś organizacje to ten odcinek jest dla Ciebie.

ZOBACZ📺

POSŁUCHAJ🎙️

NEWSY WARTE TWOJEJ UWAGI:

Przeszukałem internet w poszukiwaniu najciekawszych/najważniejszych historii dotyczących technologii:

SPACEX PRZEJMUJE XAI

SpaceX przejęło firmę xAI Elona Muska, łącząc ambicje kosmiczne z rozwojem sztucznej inteligencji. Ruch ten może zacieśnić współpracę technologii AI z eksploracją kosmosu.

LINK

META PODWOI PRODUKCJĘ OKULARÓW RAY-BAN

Meta planuje znacznie zwiększyć produkcję inteligentnych okularów Ray-Ban po gwałtownym wzroście popytu. Firma rozważa podwojenie rocznych dostaw do 20 milionów sztuk do końca 2026 roku.

LINK

CHINY PLANUJĄ 200 000 SATELITÓW, SPACEX TYLKO 50 000

Podczas gdy SpaceX dąży do rozbudowy sieci Starlink do 50 000 satelitów, Chiny rozważają stworzenie megakonstelacji aż 200 000 jednostek. To zapowiedź nowego wyścigu kosmicznego o dominację w globalnym internecie satelitarnym.

LINK

IVE I ALTMAN PRACUJĄ NAD KONKURENTEM DLA AIRPODS

Nowe urządzenie AI tworzone przez Jony’ego Ive’a i Sama Altmana ma oferować zaawansowaną obsługę głosową i noszenie za uchem. Projekt może bezpośrednio konkurować z AirPods dzięki integracji z ChatGPT.

LINK

JAK PISAĆ SKUTECZNE SPECYFIKACJE DLA AGENTÓW AI?

Dobra specyfikacja powinna być jasna, modularna i prowadzona etapami, zamiast przytłaczających promptów. Kluczowe jest dzielenie zadań i struktura podobna do dokumentów PRD lub SRS.

LINK

NADCHODZI “ROK VOICE”?

Nowa fala technologii AI może wreszcie zrealizować wizję naturalnej komunikacji głosowej z komputerami. „Vocal computing” ma szansę zastąpić klawiatury i ekrany jako główny interfejs użytkownika.

LINK

THREADS PRZEGONIŁ X W UŻYTKOWNIKACH NA MOBILE

Aplikacja Threads od Mety po raz pierwszy wyprzedziła X (dawny Twitter) pod względem dziennych użytkowników mobilnych, osiągając 141,5 mln aktywnych osób. Sukces przypisuje się integracji z innymi usługami Mety i szybkiemu rozwojowi funkcji.

LINK

TIKTOK URUCHAMIA APLIKACJĘ PINEDRAMA

Nowa aplikacja PineDrama pozwala oglądać minutowe mini‑dramaturgie w stylu serialowym, w pionowym formacie znanym z TikToka. Usługa ruszyła w USA i Brazylii, oferując darmowy dostęp bez reklam.

LINK

REELSY DOMINUJĄ NA INSTAGRAMIE

Ponad połowa reklam na Instagramie w 2025 roku pojawiła się w formacie Reels, co pokazuje rosnące znaczenie krótkich wideo w strategii Meta. Choć generują niższy przychód na wyświetlenie, reklamodawcy coraz chętniej lokują tam budżety.

LINK

IRAN: INTERNET TYLKO DLA WYBRANYCH

Iran testuje model „internetowych koszar”, dając elitom dostęp do globalnej sieci, a resztę społeczeństwa ograniczając do krajowego intranetu. To próba stworzenia trwałego systemu kontroli, który może mieć katastrofalne skutki dla obywateli i gospodarki.
LINK

SHOPIFY DOLICZY 4% ZA ZAKUPY PRZEZ CHATGPT

Sprzedawcy Shopify zapłacą 4-procentową prowizję od transakcji sfinalizowanych przez ChatGPT Instant Checkout. Nowa opłata obowiązuje od 26 stycznia i trafia bezpośrednio do OpenAI.
LINK

BBC WCHODZI NA YOUTUBE Z WŁASNYMI PRODUKCJAMI

BBC zawarło historyczną umowę z YouTube, w ramach której stworzy oryginalne treści dla platformy – od rozrywki po sport i wiadomości. To krok w stronę młodszej, globalnej widowni i odpowiedź na zmieniające się nawyki medialne.
LINK

Zanim skierujesz wzrok niżej, do właściwego tekstu wstępniaka chciałbym prosić Cię o chwilę uwagi. Jak widzisz ten newsletter jest darmowy, otwarty i dla wszystkich - i chciałbym tak dalej go prowadzić.

Niemniej poświęcam miesięcznie kilkanaście godzin na tworzenie tekstów, płacę za korektę i redakcję, opłacam kilka narzędzi - jednym słowem: to wszystko kosztuje :)

Jeśli jesteś zadowolony / zadowolona z tego, co tutaj czytasz to rozważ czy nie dorzucić się i nie wesprzeć mnie w kontynuowania pisania.

Będę ogromnie wdzięczny!

↳ KUP SUBSKRYPCJĘ

Część moich czytelników może pamiętać, jak pewnej ponurej, grudniowej soboty, zamiast Teleranka w telewizji pojawił się smutny pan w ciemnych okularach. Jeszcze nie tak dawno temu telewizja miała siłę kształtować doświadczenia całego pokolenia.

To ona wyznaczała rytm dnia i tygodnia, od telenowel po wieczorne talk-show. Była jedynym wizualnym sprawozdawcą wydarzeń sportowych. Główne pasma informacyjne kształtowały dyskurs polityczny i społeczny. Dziś ta dominacja wyraźnie się chwieje. W coraz większym stopniu to platformy cyfrowe i serwisy streamingowe przejmują funkcję „domowego centrum rozrywki”.

“YouTube oraz platformy VOD nie tylko zmieniają sposób konsumpcji treści, lecz redefiniują cały model produkcji, dystrybucji i monetyzacji mediów. Tradycyjna telewizja musi się dostosować – albo zniknie z głównego nurtu.”

Nie tylko koty

YouTube nie jest już miejscem wyłącznie dla krótkich filmików z kotami czy virali. Coraz skuteczniej wkracza w obszary zarezerwowane dotąd dla klasycznej telewizji: sport, rozrywka, programy typu late-night. Co więcej, jak pokazują dane z USA, głównym ekranem, na którym użytkownicy konsumują YouTube’a, jest dziś telewizor – nie komputer czy telefon.

“Kiedy YouTube zawarł umowę, na mocy której będzie płacił NFL około 2 miliardy dolarów rocznie za usługę streamingu NFL Sunday Ticket w 2022 roku, zszokowało to branżę telewizyjną, sygnalizując, że YouTube poważnie podchodzi do sportu. Tymczasem sport to ostatni bastion tradycyjnej telewizji. Poza NFL, YouTube od około roku stara się o prawa do transmisji kilku innych ważnych wydarzeń sportowych.”

To symboliczna zmiana: ekran, który przez dekady należał do nadawców linearnych, stał się bramą do świata treści internetowych. Oznacza to fundamentalne przemodelowanie sposobu, w jaki konsumujemy media. Harmonogram nadawania zastępuje algorytm rekomendacji, a pasmo czasowe – natychmiastowy dostęp na żądanie. Gdyby jakakolwiek telewizja postanowiła wyemitować sześć odcinków serialu jeden po drugim, akcjonariusze by zjedli management bez popijania. Dla wielu użytkowników serwisów streamingowych binge watching to codzienność.

„Walka o własność intelektualną będzie się tylko nasilać. Ewolucja preferencji widzów idzie w parze z transformacją modeli – z tradycyjnego modelu produkcji charakteryzującego się wysokimi kosztami, wysokimi inwestycjami i wysokim ryzykiem, w model oparty na treściach tworzonych przez użytkowników”.

Logika setki

Wraz ze zmianą technologii, zmienia się też treść i format. Tradycyjna telewizja funkcjonowała w sztywnych ramach: harmonogramy, pasma reklamowe, produkcja dostosowana do konkretnych godzin emisji.

Platformy cyfrowe oferują natomiast elastyczność, zasięg globalny, precyzyjne targetowanie i zupełnie inne modele zaangażowania. Klipy z programów typu „late-night” coraz częściej zdobywają popularność nie w czasie emisji, lecz jako skrócone wersje publikowane online. Już wcześniej dziennikarze dostrzegali jaką moc ma dobra “setka” (kilku-kilkunastosekundowa wypowiedź) od polityka, eksperta, czy celebryty. W dobie rolek wartość mocnej “setki” wystrzeliła w powietrze. TikTok czy rolki to w swojej istocie strumień takich “setek” o rozmaitej tematyce.

Co więcej, YouTube inwestuje coraz więcej w produkcje długometrażowe i transmisje na żywo – od wydarzeń sportowych po koncerty i debaty polityczne. W Brazylii YouTube’owy kanał CazéTV zdobywa prawa do transmisji meczów i konkuruje z tradycyjnymi nadawcami. Taka „platformizacja” treści wymusza nowe podejście do formatu – bardziej dynamiczne, modularne, dostosowane do konsumpcji w różnych kontekstach i na różnych urządzeniach.

“W ciągu ostatnich 20 lat serwis YouTube, należący do Google, powoli, a następnie szybko stał się dominującą siłą w mediach, centrum szerokiej gamy gatunków, od talk-show i komedii po programy kulinarne i programy bez scenariusza. Jednak większą nagrodą dla platformy wideo byłoby przejęcie pozostałych godzin, które ludzie spędzają przed telewizorami i istnieją oznaki, że YouTube jest bliski przełomu w tej dziedzinie.”

Radykalnie zmieniają się również modele monetyzacji. Klasyczna telewizja opierała się na sprzedaży reklam do masowej widowni oraz przychodach z abonamentów kablowych. Platformy cyfrowe dysponują natomiast całym arsenałem nowych narzędzi: podziałem przychodów z reklam, płatnymi subskrypcjami kanałów, super-czatami, sponsoringiem, e-commerce. Przychody YouTube’a w 2024 roku wyniosły około 54,5 miliarda dolarów, a prognozy mówią o przekroczeniu 100 miliardów do 2030 roku.

Skostniałe koszty

Dla porównania: struktura kosztów i przychodów w klasycznej telewizji pozostaje mniej elastyczna i mniej skalowalna. Cyfrowe platformy pozwalają natychmiast testować, optymalizować i skalować treści. Reklama cyfrowa jest precyzyjnie targetowana, wyniki kampanii są mierzalne w czasie rzeczywistym, a ROI łatwo weryfikowalny. To zmienia zasady gry i stawia tradycyjnych nadawców w trudnej pozycji.

“W 2024 r. serwis YouTube wygenerował ponad 36 mld dolarów przychodów z reklam, a kierownictwo twierdzi, że roczne przychody w tym z subskrypcji takich jak YouTube Premium i YouTube Music przekraczają 50 mld dolarów, przy czym przychody są dzielone między ponad 3 miliony twórców uczestniczących w programie partnerskim.”

W tym kontekście coraz trudniejsze staje się utrzymanie masowej widowni. Widzowie migrują do formatów on-demand, coraz częściej wybierając konkretne treści, twórców i platformy, a nie kanały telewizyjne. Tradycyjni nadawcy reagują – tworzą własne serwisy streamingowe, eksperymentują z hybrydowymi modelami emisji, próbują wejść w świat social mediów. Część posuwa się do publikowania formatów, które do tej pory istniały wyłącznie on-line, na przykład nagrań z gier komentowanych przez grajacych streamerów.

Ale w większości są to reakcje defensywne. Przebudowa modelu działania nie jest łatwa, gdy struktury organizacyjne, model finansowania i przyzwyczajenia produkcyjne są głęboko osadzone w XX-wiecznym schemacie. Schemacie, który, dodajmy, w drugiej połowie XX wieku i na początku XXI wieku trząsł światem.

Z perspektywy kultury oznacza to również przesunięcie w stronę treści bardziej interaktywnych, angażujących społeczności, dynamicznych, co premiuje niezależnych twórców i formaty viralowe.

“W ciągu ostatnich czterech lat YouTube wypłacił ponad 100 miliardów dolarów swoim twórcom, artystom i partnerom medialnym.”

Ostatnie bastiony

Oczywiście nie wszystkie segmenty telewizji są równie zagrożone. Transmisje sportowe na żywo, wydarzenia masowe, breaking news – to wciąż domena klasycznej telewizji. Ale i tu rośnie presja. Platformy streamingowe coraz śmielej konkurują o prawa do transmisji, oferując jednocześnie dodatki, których tradycyjna telewizja nie jest w stanie zapewnić: interaktywne komentarze, alternatywne kamery, czaty społecznościowe. W dłuższej perspektywie nawet te bastiony mogą zostać przejęte przez platformy cyfrowe, jeśli nadawcy nie wprowadzą istotnych zmian. Szczególnie, jeśli najmocniejszym elementem występu naszej reprezentacji są komentarze Dariusza Szpakowskiego.

Rewolucja u Kimmela

“Problemy nie omijają również formatu “late nigth”, mniej popularnych w Polsce, które jednak dla wielu Amerykanów były najważniejszym oknem na świat i miejscem, gdzie tłumaczono im współczesność. Program The Late Show With Stephen Colbert został zdjęty z anteny CBS, a krótkotrwała przerwa w nadawaniu programu Jimmy’ego Kimmela w ABC zwróciła uwagę na trudności związane z tym formatem. YouTube powoli, a potem nagle stał się de facto domem dla programów nadawanych dotychczas późnym wieczorem, nie tylko dla programów telewizji linearnej, ale także dla nowych talentów, które pojawiły się na tej platformie.”

Świat mediów przechodzi dziś głęboką transformację. YouTube i platformy streamingowe przestają być medium w pełni odrębnym od telewizji. Stają się jej realną alternatywą, a w wielu obszarach głównym graczem. Zmienia się ekran, zmienia się treść, zmieniają się modele biznesowe, a odbiorcy migrują.

“Wynikiem eksplozji popularności podcastów i rewolucji związanej z formułą late night jest fakt, że celebryci mogą wykorzystać swoją sławę, aby stać się głównymi twórcami YouTube, a twórcy mogą wykorzystać platformę, aby sami stać się wielkimi gwiazdami.”

Programowy tetris

Tradycyjna telewizja stoi przed wyborem: dostosować się do świata platform i algorytmów albo oddać pole. Dla widzów oznacza to większy wybór i większą kontrolę, ale też konieczność świadomego zarządzania własnym czasem i uwagą. Telewizja wymyślała program za użytkownika. Obecnie odbiorca składa treść i program dla siebie jak w tetrisie, wciskając odcinek serialu między siłownię a pracę, a program kulinarny akurat przed obiadem. Może właśnie to, bardziej niż sama technologia, jest największą rewolucją współczesnych mediów.

Ale z drugiej strony - każdy ma program dla siebie, bez jednoczącej mocy tradycyjnej telewizji. Smutny pan w ciemnych okularach zamiast ręcznie rysowanego koguta stał się symbolem i zbiorowym wspomnieniem pokolenia. Jego echo usłyszeć można choćby w powieści “Wroniec” Jacka Dukaja, który sam pamiętał, że wspominano jakiś złowrogi “WRON”.

Czy taką moc może mieć awaria YouTube?

Źródło

Artur Kurasiński

Fajny tekst? Chcesz mnie wesprzeć w tworzeniu kolejnych?

↳ KUP SUBSKRYPCJĘ

JAK AI ZABRAŁ BIZNES PRAWNIKOM?

W tym odcinku podcastu TECHNOFOBIA rozmawiam z ⁠Kubą Barwańcem⁠ – prawnikiem po Uniwersytecie Łódzkim, byłym współpracownikiem kancelarii Mariański Group, a dziś współtwórcą jednego z najciekawszych legaltechowych startupów w Polsce czyli ⁠Pergamin⁠ (platformie, która usprawnia zawieranie umów w średnich i dużych firmach).

Pergamin to platforma do tworzenia i zarządzania dokumentami prawnymi, która powstała w 2017 roku i przeszła długą drogę: od akceleratora Huge Thing, przez pivot z MŚP na HR w dużych firmach, aż po rundę inwestycyjną na 11 mln zł w 2024 roku z funduszu OnDean Forward.

W rozmowie z Jakubem poruszane są następujące wątki:

+ Błędy, które prawie ich zniszczyły – i czego się z nich nauczyli,
+ Rola AI w tworzeniu umów i o tym, czego sztuczna inteligencja nie powinna robić w prawie,
+ Jak bolesne może być szukanie product-market fit,
+ Kulisy rozmów z inwestorami i mówimy, które rady były katastrofalne,
+ Jak będzie wyglądać przyszłość pracy prawników i samego Pergaminu.

To nie jest rozmowa o tym, jak technologia zmienia świat, tylko konkretna historia o tym, jak technologia czasem zawodzi, a potem (jeśli jesteś uparty) daje drugą szansę.

ZOBACZ📺

POSŁUCHAJ🎙️

NEWSY WARTE TWOJEJ UWAGI:

Przeszukałem cały Internet w poszukiwaniu najciekawszych/najważniejszych historii dotyczących technologii ;)

GOOGLE I POTĘGA KWANTÓW

Google ujawniło Willow – najpotężniejszy komputer kwantowy świata, zdolny rozwiązać zadanie, które klasycznym maszynom zajęłoby tryliony lat. To przełomowy krok w stronę praktycznego wykorzystania przewagi kwantowej.

LINK

ALTMAN I JONY IVE STWORZĄ NAJLEPSZY GADŻET AI?

Nowe AI‑urządzenie od Sama Altmana i Jony’ego Ive’a weszło w fazę prototypu i ma oferować spokojniejsze, bardziej intuicyjne doświadczenie niż smartfon. Debiut planowany jest w ciągu dwóch lat.

LINK

LEGO WPROWADZA SMART BRICK

Na CES 2026 LEGO zaprezentowało inteligentny klocek z czujnikami, światłem i dźwiękiem, który reaguje na otoczenie bez użycia ekranu. Nowa technologia trafi do zestawów od marca jako część systemu Smart Play.

LINK

SŁUCHAWKI, KTÓRE CZYTAJĄ MYŚLI

Nowe aparaty słuchowe wykorzystują biosygnały, takie jak EEG i ruchy oczu, by automatycznie dostosować dźwięk do koncentracji użytkownika. To przełom w poprawie słyszenia w trudnych warunkach.

LINK

W CHINACH LUDZIE SZKOLĄ ROBOTY

W państwowych ośrodkach treningowych pracownicy wykonują codzienne czynności, by uczyć roboty ludzkich ruchów. To część strategii rozwoju „ucieleśnionej” AI w chińskim przemyśle.

LINK

OPENAI SKUPI SIĘ NA ZDROWIU UŻYTKOWNIKÓW

Nowa zakładka w aplikacji ChatGPT pozwala łączyć dane z Apple Health i innych źródeł, by zadawać pytania zdrowotne i analizować wyniki. Usługa rusza testowo z naciskiem na prywatność.

LINK

KSIĘŻYCOWY HOTEL JUŻ DOSTĘPNY DO REZERWACJI

Startup GRU Space rozpoczął sprzedaż miejsc w przyszłym hotelu na Księżycu za 250 000 dolarów. Pierwsze loty turystyczne planowane są na 2032 rok, choć projekt wciąż stoi przed ogromnymi wyzwaniami technologicznymi.

LINK

AGENCJE FEDERALNE KORZYSTAŁY Z KAMER AMAZON

ICE, Secret Service i marynarka wojenna miały dostęp do ogólnokrajowej sieci kamer Flock, które śledzą pojazdy w czasie rzeczywistym. Senator Ron Wyden ostrzega, że skala inwigilacji była większa niż wcześniej ujawniono.

LINK

Albo jeszcze inna scena: chcesz kupić bilet na wakacyjny lot, a kiedy podajesz swoje miejsce zamieszkania…widzisz jak natychmiast rosną ceny. I dzieje się tak nie dlatego, że naprawdę zmienia się popyt czy podaż, ale ponieważ algorytm analizujący zapytania klientów tak zdecydował.

W świecie dynamicznego ustalania cen to nie Ty decydujesz o transakcji, ale właśnie algorytm. Nieprzejrzysty kawałek kodu o którym niewiele wiedzą sami twórcy.

Dynamic pricing, czyli algorytmiczna zmiana cen, wykorzystuje dane o popycie, stanie magazynowym, cenach konkurencji, a nawet dane osobowe użytkownika - wszystko po to, by zoptymalizować zyski sprzedawcy.

Nawet proste algorytmy w e-commerce mogą prowadzić do wzrostu cen przy pozornym braku koluzji między firmami. A przynajmniej to właśnie pokazują badania opublikowane przez Washington University Law Review.

Wielcy gracze światowego e-commerce, jak Amazon, Walmart, Kroger czy Whole Foods, od dawna testują elektroniczne etykiety półkowe (ESL) jako fundament dla dynamicznych, a nawet personalizowanych strategii cenowych. Robią to nawet pomimo częstych deklaracji o braku planów wprowadzania zmian cen w czasie rzeczywistym.

Dynamiczne ceny niszczą stabilność percepcji cenowej. Konsument nie wie, kiedy płaci za sprawiedliwą cenę, co prowadzi do stresu i utraty kontroli nad codziennymi decyzjami zakupowymi. Zaciera się praktycznie coś takiego jak właśnie pojęcie “sprawiedliwej ceny” - bo brakuje nam jednolitego, w miarę sprawdzalnego punktu odniesienia. Nie powiemy w sklepie “ale mój kolega 10 minut temu kupił to samo taniej”, bo cena dla niego była wynikiem zbiegu czynników w danym momencie.

To model ekonomii niepewności, w której wartość towaru przestaje być obiektywna, a staje się wynikiem chwilowej analizy algorytmu. Utrwala to efekt psychologicznego cenotwórstwa - technik wpływania na zachowania konsumenckie za pomocą drobnych manipulacji, takich jak ceny kończące się na .99, które obniżają subiektywną wartość wydatku.

Jednocześnie coraz częściej mówi się o wykorzystywaniu danych osobowych do indywidualnego ustalania cen. Według badań Federalnej Komisji Handlu (FTC) z 2025 roku, firmy używają takich danych jak historia zakupów, lokalizacja GPS, preferencje zakupowe czy przeglądane produkty, aby ustalić, jaką maksymalną cenę klient jest gotów zapłacić.

Nie oznacza to, że technologia dynamicznych cen nie ma zalet. W krajach takich jak Norwegia czy Holandia, systemy ESL są wykorzystywane do ograniczenia marnotrawstwa żywności.

W holenderskiej sieci Albert Heijn ceny produktów zbliżających się do daty ważności potrafią spadać czterokrotnie w ciągu dnia – od rabatu 25% aż po 90%, co pozwala oszczędzać setki ton żywności rocznie.

W USA temat dynamicznych cen wzbudza duże kontrowersje. Choć badanie z udziałem 180 milionów cen przeprowadzone przez naukowców z UT Austin i UC San Diego wykazało, że wzrost liczby zmian cen w ciągu dnia po wdrożeniu ESL był minimalny (zaledwie 0,0006 pp), obawy pozostają żywe.

Regulatorzy i konsumenci pytają: czy system będzie w przyszłości wykorzystywany także do podnoszenia cen w czasie wzmożonego ruchu? Czy pozwoli na dyskretne manipulacje, które trudno będzie wykryć?

Za tym wszystkim kryje się jeszcze głębszy problem.

Już dziś największe światowe korporacje ogromnie cenią i chętnie wykorzystują (nie zawsze zgodnie z prawem) każdy, nawet najdrobniejszy skrawek informacji - powielony przez miliony użytkowników daje niespotykane dotąd na świecie możliwości analizy i przewidywania zachowań. Może w kontekście zakupowym nie brzmi to aż tak niebezpiecznie, ale wystarczy sobie przypomnieć aferę Cambridge Analytica.

Poprzez takie zmiany być może właśnie na naszych oczach tworzy się nowy porządek ekonomiczny, który nie opiera się już na transparentnych zasadach popytu i podaży, ale na niedostępnych i niewyjaśnionych użytkownikowi algorytmach - “czarnych skrzynkach”, których działania nie można prześledzić ani zakwestionować.

Zaczynają się pojawiać próby regulacji. W kilku stanach USA rozważa się ograniczenie lub całkowity zakaz stosowania dynamicznego cenotwórstwa w sprzedaży detalicznej.

W sierpniu 2025 roku Delta Air Lines stanęła w ogniu pytań amerykańskich senatorów, którzy domagali się odpowiedzi: czy linia lotnicza stosuje sztuczną inteligencję do ustalania cen biletów w sposób dostosowany do konkretnego klienta?

W odpowiedzi, firma zapewniła, że nie wykorzystuje, nie testuje i nie planuje użycia AI w celu personalizacji opłat. Zapewnienie to, choć brzmi uspokajająco, odsłania znacznie szerszy i głębszy problem: czy oddanie kontroli nad procesami cenotwórczymi algorytmom jest bezpieczne i etyczne?

Delta przyznaje, że testuje technologię AI opracowaną przez firmę Fetcherr. Ma ona wspierać analityków w przewidywaniu popytu, automatyzacji taryf i dynamicznym zarządzaniu ofertą, ale bez sięgania po dane jednostkowe klientów.

Sęk w tym, że granica między „prognozowaniem” a „manipulowaniem” cenami jest cienka i łatwa do przekroczenia, szczególnie w dzisiejszych czasach, kiedy monitorowanie nowych technologii i zmian, jakie powodują, jest znacznie trudniejsze.

Dynamiczne ustalanie cen („dynamic pricing”) samo w sobie nie jest zjawiskiem nowym. Stosowane jest od lat w transporcie lotniczym, hotelarstwie czy e-commerce. Jednak to, co się zmienia, to skala, precyzja i autonomia, jaką oferuje AI.

Wyobraźmy sobie jeszcze inny scenariusz - po naszych zachowaniach zakupowych, decyzjach życiowych, a nawet preferencjach politycznych, marce używanego telefonu czy rodzaju noszonych butów, setki algorytmów oceniają nas i uznają, że nie jesteśmy pożądanym klientem. I nagle nie możemy zarezerwować przelotu w rozsądnej cenie czy dany przedmiot wyświetla nam się jako “niedostępny”. To może nie być aż tak daleka przyszłość, choć wizja jest dystopijna.

W połączeniu z danymi dotyczącymi lokalizacji, historii zakupów, rodzaju urządzenia czy zachowań użytkownika, możliwe staje się ustalenie ceny, która nie odzwierciedla kosztu czy popytu, ale maksymalnej skłonności konkretnej osoby do zapłaty.

W tym kontekście nie dziwi, że amerykańscy senatorowie Mark Warner, Richard Blumenthal i Ruben Gallego zaproponowali wprowadzenie ustawy “Stop AI Price Gouging and Wage Fixing Act”, mającej zakazać stosowania AI do personalizacji cen oraz wynagrodzeń w oparciu o dane osobowe.

To jedna z pierwszych prób ujęcia w ramy prawne zjawiska, które może zburzyć fundamentalne zasady konkurencji i równości konsumentów.

Istotnym problemem pozostaje również brak transparentności. Modele AI stosowane w procesie wyceny funkcjonują jak czarne skrzynki - konsumenci nie wiedzą, co decyduje o cenie, a firmy nie mają obowiązku ujawniać mechanizmów działania algorytmów.

Oddanie decyzji cenowych w ręce AI rodzi też ryzyko dyskryminacji. Systemy uczące się na historycznych danych mogą nieświadomie utrwalać uprzedzenia (oparte o informacje związane z geografią, ekonomią czy demografią klientów), arbitralnie obciążając niektóre grupy wyższymi opłatami.

Tam, gdzie kiedyś obowiązywały taryfy klasowe i przejrzyste widełki, dziś mamy indywidualnie generowane ceny, których nie sposób zweryfikować ani zakwestionować.

Dodatkowo, w rękach firm dominujących w swoich branżach, AI staje się narzędziem umożliwiającym utrwalanie pozycji monopolistycznej. Algorytmy mogą wykorzystywać wiedzę o całym rynku, by optymalizować marże nie w interesie klienta, ale właściciela platformy. W rezultacie to nie konkurencja, lecz kod decyduje o tym, ile zapłacimy.

Czy jest alternatywa? Owszem. AI może wspierać ludzi, ale nie powinna ich zastępować w procesie ustalania cen. Kluczowe jest stworzenie ram etycznych i regulacyjnych: audytowalność algorytmów, obowiązek przejrzystości wobec użytkowników, zakaz wykorzystywania danych osobowych bez świadomej zgody.

Potrzebne jest też zaangażowanie obywateli – edukacja na temat tego, jak działa mechanizm cenowy w erze cyfrowej, i jakie narzędzia pozwalają się przed nim chronić (np. VPN, przeglądarki z blokadami śledzenia).

Deklaracja Delty, choć pozytywna, nie zamyka debaty a wręcz przeciwnie: otwiera ją na nowo.

Kapitalizm XXI wieku nie opiera się już na taśmach produkcyjnych, ale na danych i algorytmach. Dynamiczne i spersonalizowane ceny to nie tylko oszczędność operacyjna - to nowa forma kontroli.

Konsument staje się nie tyle klientem, co obiektem cyfrowej kalkulacji.

A pytanie, które powinniśmy dziś postawić, brzmi: kto naprawdę decyduje o tym, ile płacisz za chleb i jak długo jeszcze tę decyzję pozostawimy algorytmom?

Źródło 1

Źródło 2

Źródło 3

Artur Kurasiński

Fajny tekst? Chcesz mnie wesprzeć w tworzeniu kolejnych?

↳ KUP SUBSKRYPCJĘ

SZUKAM SPONSORA!

Ruszam z drugim sezonem moich podcastów na kanale TECHNOFOBIA i ponownie szukam sponsorów.

Pierwszy sezon zaskoczył mnie bo udało mi się wykręcić dość niesamowite wyniki (jeden materiał zanotował 87 tys. i aż 122 tys. wyświetleń - łącznie 597 tys. wyświetleń i aż 75 tys. godzin!).

(tutaj szczegółowa analityka ze Spotify a tutaj z YouTube)

Jestem cholernie dumny z tych metryk bo to pokazuje, że jak na kompletnego youtubowego amatora obrana strategia (długie wywiady) oraz tematyka (technologia) mają sens. To było niesamowite było patrzeć jak z odcinka na odcinek rośnie widownia, wyświetlenia i ilość komentarzy. Za to wszystkim oglądający bardzo dziękuję!

Idąc za ciosem - tak jak w przypadku pierwszego sezonu tak jak i teraz ogłaszam wszem i wobec, że do końca stycznia szukam sponsorów moich wywiadów związanych z technologią.

Sponsoring 10 odcinków wyceniam na kwotę 25 tys pln netto.

Co dostaniesz w zamian?

+ W ramach odcinka Twoja marka / brand / usługa dostanie zapowiedź wideo (na początku i końcu audycji) oraz w trakcie trwania odcinka będą pokazywane plansze sponsorskie.

+ Dodatkowo każdy odcinek będę promował na Linkedin i Facebooku dwa razy (w przeddzień oraz w dniu premiery wywiadu) oraz w moim newsletterze Technofobia.pl (który subskrybuje 8500 osób).

+ Odcinki będą miał premierę co dwa tygodnie na moim kanale na YouTube oraz na Spotify.

Zainteresowana / zainteresowany? Napisz do mnie na: artur.kurasinski@gmail.com

Na oferty czekam do 31 stycznia (bo w luty, startuje kolejny sezon).

Z MICROSOFTU DO RESORTU

Pamela Krzypkowska to jedno z najciekawszych nazwisk na styku technologii i administracji publicznej. Dyrektorka Departamentu Badań i Innowacji w Ministerstwie Cyfryzacji, wcześniej pracowała jako AI Cloud Solution Architect w Microsoft, a jeszcze wcześniej — w Samsungu i Goldman Sachs. Studiowała informatykę i AI na PW, filozofię na UW, a prawo sztucznej inteligencji w Akademii Leona Koźmińskiego.

W szczerej rozmowie w ramach TECHNOFOBIA opowiada o tym:

* Czy Polska może mieć własną chmurę publiczną i dlaczego jeszcze jej nie ma,
* Dlaczego „nie zbudujemy lepszego ChatGPT, ale to nie o to chodzi”,
* Jakim cudem mamy drugie miejsce w Europie pod względem otwartości danych,
* Co łączy Pllum i Bielika, i czy naprawdę nas stać na dwa narodowe modele językowe,
* Jakie błędy popełniamy w edukacji cyfrowej,
* Oraz czy powinniśmy stworzyć rolę CAIO w administracji publicznej.

To rozmowa o realnych cyfrowych ambicjach Polski, ograniczeniach i potencjale. Bez technoentuzjazmu, ale z dużą dawką konkretów. Zapraszam!

ZOBACZ📺

POSŁUCHAJ🎙️

NEWSY WARTE TWOJEJ UWAGI:

Przeszukałem internet w poszukiwaniu najciekawszych/najważniejszych historii dotyczących technologii ;)

JAK DUŻO JEST AI SLOP NA YT?

Raport Kapwing ujawnia, że nawet 33% treści w zakładce „Na czasie” na YouTube to niskiej jakości filmy generowane przez AI. Takie kanały przyciągają miliony widzów, wypierając tradycyjnych twórców.
LINK

CLAUDE AI ZBANKRUTOWAŁ JAKO SPRZEDAWCA

Claude od Anthropic, zarządzając automatem z przekąskami, w kilka tygodni wygenerował ponad 1000 $ strat rozdając produkty za darmo. Eksperyment ujawnił ograniczenia AI w samodzielnym podejmowaniu decyzji biznesowych.
LINK

AI NISZCZY RYNEK PRACY DLA MŁODYCH INŻYNIERÓW

W krajach rozwijających się AI przejęła zadania juniorów, przez co zatrudnienie świeżo po studiach spadło o ponad 50%. Firmy oczekują teraz umiejętności wykraczających poza program uczelni.
LINK

AMERYKAŃSKI RZĄD BLOKUJE KONTROLE FIRM KRYPTOWALUTOWYCH

Wysoki rangą urzędnik Departamentu Sprawiedliwości wstrzymał śledztwa wobec firm krypto, samemu posiadając ponad 150 000 $ w cyfrowych aktywach. Decyzja budzi poważne wątpliwości etyczne i zarzuty o konflikt interesów.
LINK

ROKU ZMIENIA GRĘ STREAMINGU

Roku planuje wprowadzić tani, bezreklamowy serwis streamingowy za 3 dolary miesięcznie, celując w bardziej przystępną alternatywę dla dużych platform. CEO firmy zapowiada też, że w ciągu trzech lat pojawi się pierwszy hit filmowy w całości stworzony przez AI.

LINK

AUTONOMIA NA DROGACH

Autonomiczne auta rozwijają się szybciej niż przewidywano, z coraz szerszymi testami Waymo w USA. Kluczową barierą pozostają jednak przepisy stanowe, spowalniające pełne wdrożenie technologii.

LINK

STACK OVERFLOW UMIERA

Forum Stack Overflow praktycznie zamarło, bo programiści wolą korzystać z AI niż zadawać pytania online. Mimo to firma wciąż zarabia, sprzedając narzędzia oparte na własnej bazie danych.

LINK

MODELE AI JEDNAK PRZECHOWUJĄ DANE?

Badanie wykazało, że topowe modele AI, jak GPT‑4.1 czy Gemini, odtwarzają chronione prawem autorskim treści niemal słowo w słowo. To może wymusić masowe cofnięcie modeli lub ich ponowny trening.

LINK

W 2023 roku w Polsce sprzedano zaledwie 370 chińskich samochodów. Rok później – 11,3 tysiąca. W pierwszym półroczu 2025 roku – już 16,6 tysiąca, co dało im 8,4% rynku nowych aut. Prognozy mówią o możliwym przebiciu 30 tysięcy do końca roku. W trzech kwartałach 2025 r. sprzedaż samochodów produkcji chińskiej podskoczyła w Polsce pięciokrotnie rok do roku. Za trzy lata może ich być w Polsce milion.

Dla porównania – w całej UE udział chińskich marek w sprzedaży nowych aut wzrósł z 0,4% w 2019 r. do 8% w 2023 r., a w 2025 może sięgnąć nawet 15%.

To nie są już tylko tanie elektryki, choć tych również nie brakuje. Chińczycy oferują pełne spektrum: spalinowe, hybrydowe, bateryjne, osobowe, dostawcze, a nawet segment premium. I konkurują z BMW czy Mercedesem nie tylko ceną, ale też designem, osiągami i wyposażeniem. Prasa motoryzacyjna przeprowadza dziesiątki testów - najtańsze, najszybsze, najlepsze do miasta - w których marki zza Wielkiego Muru współzawodniczą ze Skodami, Volkswagenami, czy Fiatami jak równy z równym. A czasem nawet, jak to samochody, zostawiają je w tyle.

Motoryzacja na państwowym

Klucz do sukcesu? Kompleksowe wsparcie państwa. Chiński rząd dotuje produkcję, zapewnia tanie kredyty oraz wspiera ekspansję eksportową w ramach programu „Made in China 2025”. Jak takie wsparcie wygląda w praktyce? Według informacji singapurskiego dziennika Straits Times marka Nio, która konkuruje z Teslą w segmencie aut elektrycznych, na każdym sprzedanym samochodzie generuje stratę na poziomie 35 tysięcy dolarów. Do tej pory takie cuda możliwe były tylko w segmencie digital, ale świat się zmienia.

BYD wyprzedził już Teslę i stał się największym producentem elektryków na świecie. Dziś Chiny odpowiadają za 54% globalnej produkcji pojazdów elektrycznych i większość produkcji akumulatorów.

Tymczasem Unia Europejska zdaje się nie mieć pomysłu na kontratak. Wprowadzenie tymczasowych ceł wyrównawczych (17,4–37,6% dla chińskich producentów e-aut) miało być odpowiedzią na nieuczciwe subsydiowanie. Jednak efekt jest mizerny: elektryki to tylko ułamek chińskiego eksportu, a Pekin i tak w odwecie nałożył cła na europejską żywność i zagroził inwestycyjnym bojkotem.

Chińskie auta nie tylko przetrwały, ale prosperują. Również dlatego, że UE potrzebuje ich komponentów: akumulatorów, surowców, dostawców. Europejscy producenci boją się eskalować konflikt, bo mają w Chinach zbyt dużo do stracenia.

Koncerny motoryzacyjne Starego Kontynentu aut znalazły się w rozpaczliwym wręcz położeniu, w którym Chiny są w stanie sparaliżować produkcję w Europie, a jednocześnie wyrosły na ich największego konkurenta na rynku. Trzymajac się motoryzacyjnych metafor - Chiny w tym wyścigu są w stanie zaciągnąć ręczny hamulec w samochodzie swojego przeciwnika. To opcja atomowa, ale całkowicie realna.

Równolegle Europa sama utrudnia życie własnemu przemysłowi: coraz ostrzejsze normy, rosnące koszty energii, brak realnego wsparcia dla transformacji. Od 2035 roku mają być produkowane wyłącznie auta elektryczne, przynajmniej w teorii.

A w praktyce? Nawet szef ACEA (stowarzyszenia producentów aut), Ola Källenius z Mercedesa, pisze w liście do Ursuli von der Leyen, że europejscy producenci próbują „transformować się z rękami związanymi za plecami”. Europa też ma znacznie węższy zakres dostepnych instrumentów wsparcia niż Chiny. Wątpliwe, by Wspólnota lub którykolwiek kraj ją tworzący był skłonny dopłacać 35 tys dolarów (niemal 130 tysięcy złotych) do każdego wyprodukowanego auta.

Sprawę utrudnia też federalistyczna natura UE. Wsparcie dla - w większości niemieckiego - sektora motoryzacyjnego w epoce rosnących w siłę lokalnych populizmów może być ryzykowne dla wspólnoty. W Chinach tego problemu nie ma, a ci, którzy zbyt głośno wyrażaliby dezaprobatę dla polityki partii, mogliby zostać przez rząd stanowczo zachęceni do zmiany stanowiska.

Przemysł motoryzacyjny generuje 7% unijnego PKB i 13,8 mln miejsc pracy. To nie tylko sektor – to filar europejskiej gospodarki i kultury. Europejskie marki samochodowe obrosły stereotypami i opowieściami tworzącymi ich charaktery - od słynnych już nieużywanych kierunkowskazów w BMW, przez niezniszczalne Golfy TDI aż po Fiata Multiplę, którego design nikogo nie pozostawił obojętnym.

Okrakiem na płocie

A Polska? Znów balansuje między marzeniami o własnym „elektryku” a uzależnieniem od zewnętrznych graczy. Projekt Izera – dziś znany jako „hub elektromobilności” – od lat pochłania miliony publicznych złotówek, licząc na to, że może któryś z chińskich gigantów zechce u nas produkować. Rząd nie może się wycofać, bo polityczna porażka byłaby zbyt kosztowna. Więc brnie dalej – być może do wyborów.

Polski klient indywidualny nie ma takich dylematów. Chińskie auta są tańsze, dobrze wyposażone i dostępne od ręki. W prywatnym rynku mają już 15% udziału. Co prawda nadal budzą nieufność wśród flot i firm – obawy o serwis, części, gwarancje są uzasadnione. Ale to tylko kwestia czasu. Na polskim rynku działa już 200 salonów sprzedaży chińskich marek, a do końca roku ma ich być 300. To efekt sumy indywidualnych wyborów każdego z konsumentów, zresztą zupełnie zrozumiałych. Resentymenty w stronę Niemiec są wciąż żywe. Nasz lokalny populizm, ku okrzykom radości z Kremla, nakręca niechęć wobec UE. W takim otoczeniu liczenie, że polski konsument będzie skłonny zapłacić kilkanaście, czasem kilkadziesiąt tysięcy złotych więcej za samochód niemieckiej produkcji byłoby niedorzecznością.

Zresztą społeczeństwa starej Unii nie są wiele lepsze. Przy wyższej sile nabywczej i ogólnie większym bogactwie równie chętnie sięgają po motoryzację Państwa Środka - w całej Europie liczba rejestracji chińskich samochodów wzrosła w styczniu o 52 proc w zestawieniu ze styczniem 2024.

Czy to oznacza, że przegraliśmy? Jeszcze nie. Ale Europa musi szybko odpowiedzieć na chińskie wyzwanie – nie tylko przez cła, lecz przez realne wsparcie dla własnej produkcji, inwestycje w infrastrukturę i innowacje. Inaczej z dawnego motoryzacyjnego bastionu zostanie tylko wspomnienie.

A Polska?

Zamiast być centrum nowoczesnej produkcji, stanie się montownią cudzych pomysłów – lub rynkiem zbytu na tanie, chińskie auta.

Artur Kurasiński

Fajny tekst? Chcesz mnie wesprzeć w tworzeniu kolejnych?

↳ KUP SUBSKRYPCJĘ

WYKRES DNIA

Algorytmy starają nam sprzedać narrację w której Europa jest dekadencka a Ameryka to super miejsce do życia. Hollywoodzka propaganda dekadami pracowała nad utrwalaniem wizerunku USA jako super fajnego miejsca do życia i pracy.

Najlepiej działa sprowadzanie wszystkich osiągnięć Europy do "nakrętek na butelkach" vs lądujący Starship Elona Muska. To super wygląda jako prosta grafika, ale nie wytrzymuje starcia z faktami.

To teraz spójrzmy na fakty, na dane a nie emocje.

Serio, nie chcemy zamieniać bezpiecznej Europy na chaos made in USA.

SIŁA STARTUPOWEGO PĘDU

Zbudował PizzaPortal, iTaxi i SunRoof. Jak ⁠Lech Kaniuk ⁠skaluje firmy i zmienia energię w biznes?

Lech Kaniuk to legenda polskiego ekosystemu startupowego. Przedsiębiorca, który swoje pierwsze innowacje sprzedawał jako nastolatek w Szwecji.

W naszej rozmowie pytam go o napisane książki, popełnione błędy, intuicje, siłę pędu i to, czego nauczył się, tworząc milionowe biznesy.

Z tej rozmowy dowiesz się:

• Jak sprzedać firmę za 120 milionów i co zrobić dzień później?

• Dlaczego „pieniądze nie są najważniejsze” przy zakładaniu firmy?

• Jak zatrudniać, jak zwalniać – i czy „fire fast” to nadal dobra zasada?

• Czy Polska ma szansę stać się centrum innowacji na miarę Skandynawii?

• Jak zdobyć inwestora VC – i czy naprawdę go potrzebujesz?

ZOBACZ 📺

POSŁUCHAJ🎙️

NEWSY WARTE TWOJEJ UWAGI:

Przeszukałem internet w poszukiwaniu najciekawszych/najważniejszych historii dotyczących technologii ;)

NVIDIA KUPUJE GROQ ZA 20 MLD DOLARÓW

Nvidia zapowiedziała przejęcie startupu Groq za około 20 miliardów dolarów. Firma liczy na wzmocnienie swojej pozycji w segmencie inferencji AI i przejęcie kluczowych technologii.

LINK

DEEPFAKES NA NOWYM POZIOMIE

W 2025 r. technologia deepfake znacząco się rozwinęła: generowane twarze, głosy i pełne postacie są teraz często jakościowo nie do odróżnienia od realnych materiałów, co ułatwia ich użycie w oszustwach i dezinformacji…

LINK

ZE SPOTIFY UKRADZIONO 300 TB MUZYKI

Anna’s Archive zdołało pozyskać olbrzymią część katalogu Spotify, kopiując 300 TB muzyki i metadanych. Spotify potwierdza nieautoryzowany dostęp, ale zapewnia, że dane użytkowników nie wyciekły.

LINK

GEN‑AI ZMIENIA OBLICZE GIER WIDEO

Sztuczna inteligencja generatywna zaczęła odgrywać kluczową rolę w grach, wspierając tworzenie dialogów, zachowań postaci i projektów misji. Choć duże studia ją chwalą, wielu twórców obawia się o jakość, etykę i przyszłość kreatywności.

LINK

PROBLEMY WAYMO RODZĄ PYTANIA O PRZYSZŁOŚĆ POJAZDÓW AUTONOMICZNYCH

Podczas awarii prądu w San Francisco autonomiczne pojazdy Waymo zablokowały skrzyżowania, nie radząc sobie z wyłączonymi sygnalizacjami. Incydent wywołał obawy o ich skuteczność w sytuacjach kryzysowych.

LINK

TRENDY TECH NA 2026

W 2026 roku sztuczna inteligencja ma stać się wszechobecna — od inteligentnych agentów po roboty i AR. Przewiduje się też rozwój nowych interfejsów i przełomów sprzętowych.
LINK

MICROSOFT COPILOT TO NIEUDANY EKSPERYMENT

Po trzech latach narzędzie AI od Microsoftu nie zdobyło uznania użytkowników i uznawane jest za chybioną próbę integracji AI z Windows. Użytkownicy wciąż wolą alternatywne rozwiązania zamiast narzucanego Copilota.

LINK

STARTUPY I VC W 2026: CZAS NA REALNE WYNIKI

Inwestorzy przewidują, że rok 2026 przyniesie koniec wiary w „wizje bez przychodów” a liczyć się będą działające modele biznesowe i skalowalność. Wzrośnie też zainteresowanie AI, rynkami poza USA i możliwymi debiutami giełdowymi.

LINK

Decyzja firmy nie była przypadkowa.

Zbiegła się z nową falą sankcji nałożonych przez administrację Donalda Trumpa. Prokurator Karim Khan został zmuszony do przeniesienia korespondencji na prywatnego, szwajcarskiego dostawcę.

Nie był to incydent techniczny.

To był moment, w którym europejskie państwa i instytucje przejrzały na oczy. Zobaczyły bardzo wyraźnie, że ich cyfrowa infrastruktura nie należy tak naprawdę do nich, a dostęp do niej może być użyty jako instrument nacisku politycznego.

Microsoft tłumaczył, że działania były wynikiem „dyskusji” z MTK. Jednak trudno znaleźć kogoś, kto potraktowałby to jako neutralne wyjaśnienie, bo brzmi to bardziej jak wymówka wyrażona w korporacyjnym stylu.

Fakty są inne: amerykańska firma, realizując politykę własnego rządu, zablokowała działanie międzynarodowej instytucji prawnej. A Europa zdała sobie sprawę, że jej instytucje są zakładnikami infrastruktury, nad którą nie mają żadnej kontroli.

Blisko 92 procent danych rządowych Unii Europejskiej przechowywane jest w chmurze poza UE, głównie przez firmy z USA. Amazon Web Services, Microsoft Azure i Google Cloud obsługują większość usług cyfrowych na kontynencie. Wszystkie te firmy podlegają amerykańskiemu prawu i w każdej chwili mogą zostać zmuszone do działania zgodnego z interesem USA.

Rodzi to obawy nawet nie tylko o dostęp Unii do swoich własnych danych, ale także o dostęp do tych danych osób, firm czy ugrupowań (również politycznych), choćby z samego USA. Przy dzisiejszych nastrojach międzynarodowych i pierwszym tak wyraźnym ochłodzeniem stosunków między Europą a Stanami Zjednoczonymi od początków XX wieku, myślenie o bezpieczeństwie danych nie jest już przesadną ostrożnością w kontekście globalnych interesów różnych graczy na światowej arenie.

Przypomnijmy: prawo Cloud Act (Clarifying Lawful Overseas Use of Data Act) z 2018 roku pozwala administracji amerykańskiej żądać dostępu do danych przechowywanych przez te firmy niezależnie od lokalizacji serwerów.

Europa jeszcze niedawno traktowała to jako akceptowalne ryzyko.

Dziś to ryzyko jawi się jako systemowe zagrożenie dla funkcjonowania państw, demokracji i rządów prawa. Prokurator bez dostępu do poczty e-mail to nie metafora, ale ostrzeżenie.

Francuski ekspert Didier Testot ogłosił koniec “ery naiwności”. Wiceadmirał Arnaud Coustillière, były szef cyberobrony Francji, uznał zależność od amerykańskich gigantów technologicznych za strategiczne zagrożenie.

Peter Ganten z OSBA wezwał do natychmiastowego potraktowania incydentu jako sygnału alarmowego. Głosów o potrzebie zmiany kierunku przybywa. I to nie tylko w słowach.

Rządy europejskie wreszcie zaczęły działać.

Niemcy (a dokładnie kraj związkowy Szlezwik-Holsztyn) ogłosiły, że całkowicie odchodzą od Microsoftu i migrują do otwartego oprogramowania, w tym pakietu LibreOffice oraz systemów Linux.

To pierwszy tak radykalny ruch w administracji publicznej niemieckiego landu od dekad.

Dania, pod przewodnictwem minister cyfryzacji Caroline Stage Olsen, zapowiedziała, że rząd nie będzie już bazował na oprogranowaniu Microsoft takim jak Windows czy Microsoft 365 (rząd duński stawia na Linuksa i LibreOffice). Do końca 2025 roku amerykańskie oprogramowanie ma całkowicie zniknąć z serwerów rządowych.

Francja poszła jeszcze dalej: jako pierwsze państwo oficjalnie przyjęła zasady ONZ dotyczące otwartego oprogramowania i planuje wdrożyć je w całej administracji centralnej.

To już nie są pojedyncze przypadki. To początek cyfrowego decouplingu - odejścia od zależności od usług, które mogą być wyłączone przez decyzję rządu obcego państwa.

Microsoft, podobnie jak inne amerykańskie firmy technologiczne, nie działa w próżni. Kiedy polityka USA wymaga reakcji, firmy technologiczne działają tak, jakby były częścią aparatu wykonawczego.

Gdy w 2025 roku Biały Dom wywierał presję na MTK, Microsoft dostarczył odpowiednie narzędzie nacisku: cyfrowe odcięcie.

To nie był wyjątek.

To wzorzec.

Problem nie leży wyłącznie w intencjach. Chodzi o to, że struktura globalnej infrastruktury cyfrowej została zbudowana tak, by podlegać prawnym i politycznym decyzjom USA. Jeśli Europa nie stworzy własnych alternatyw, nigdy nie będzie mogła mówić o prawdziwej niezależności - ani technologicznej, ani politycznej.

Europa musi pilnie zmienić strategię. Projekt Gaia-X, mimo dobrych intencji, wciąż nie doczekał się pełnej realizacji.

To za mało. Potrzebujemy nowej architektury usług publicznych, edukacji cyfrowej i wsparcia dla otwartego oprogramowania. Suwerenność nie oznacza izolacji, lecz kontrolę nad tym, co podstawowe: komunikacją, dostępem do danych, narzędziami pracy.

Jeśli tego nie zrobimy, czeka nas więcej takich incydentów jak z MTK.

Nie możemy dopuścić aby Europa nadal była na amerykańskich serwerach i ulegała politycznym szantażom - bo nawet najlepsze instytucje przestaną być zdolne do działania.

Nie z powodów politycznych, ale dlatego, że ktoś zwyczajnie wyłączył im konto.

Artur Kurasiński

Fajny tekst? Chcesz mnie wesprzeć w tworzeniu kolejnych?

↳ KUP SUBSKRYPCJĘ

10 błędów w regulaminie SaaS, które mogą Cię pogrążyć (i darmowe rozwiązanie)

Cześć,

Tutaj ponownie Arek Szczudło z kancelarii Creativa Legal. Dziś przychodzę z nową dawką wiedzy prawnej dla startupów i opowiem o najczęstszych błędach w regulaminie SaaS.

W SaaSach panuje przekonanie, że „dług technologiczny” to najgorsze, co może spotkać startup ;)

Ale jest coś równie kiepskiego – „dług prawny”. Jest niewidoczny, dopóki nie przyjdzie pierwsze roszczenie od klienta, kontrola urzędu albo audyt inwestorski (due diligence).

Większość founderów traktuje regulamin jako zło konieczne (no dobra… trochę tak jest, też to wiemy), więc kopiują go od konkurencji (kradnąc przy okazji ich błędy) lub generują tekst-wydmuszkę przez AI, bo przecież „to tylko MVP”.

Spoiler alert: MVP nie ma żadnej taryfy ulgowej.

W Creativa Legal zidentyfikowaliśmy wiele błędów, które powtarzają się w polskich SaaS-ach. Niżej znajdziesz 5 najważniejszych, które musisz sprawdzić natychmiast:

1. Ignorowanie specyfiki AI.

Jeśli Twój SaaS wykorzystuje sztuczną inteligencję, standardowy regulamin nie wystarczy. Kto odpowiada za halucynacje modelu? Do kogo należą dane wygenerowane przez AI?

Jeśli nie wyłączysz odpowiedzialności za błędy AI i nie uregulujesz praw autorskich do wsadu/wyniku, narażasz się na roszczenia, gdy Twój AI doradzi klientowi coś, co przyniesie mu stratę.

2. Źle uregulowana odpowiedzialność (lub jej brak).

Próba całkowitego wyłączenia odpowiedzialności („za nic nie odpowiadamy”) jest w Polsce często nieskuteczna prawnie.

Z drugiej strony – brak limitów to strzał w kolano. Jeden błąd Twojej aplikacji, który zatrzyma biznes dużego klienta, może kosztować Cię więcej niż roczny przychód. Musisz znaleźć złoty środek.

3. SLA z kosmosu.

Obiecujesz dostępność na poziomie 99,99%, bo tak wygląda “profesjonalnie”? Jeśli nie masz zaplecza technicznego i procedur, by to dowieźć, prosisz się o kary umowne.

Regulamin musi precyzyjnie określać, co jest awarią, a co oknem serwisowym oraz jak liczony jest czas niedostępności.

4. Pułapka „wiecznych danych”.

Co się dzieje, gdy klient odchodzi? Wiele regulaminów milczy na ten temat.

RODO i dobre praktyki biznesowe wymagają jasnej procedury: w jakim formacie klient może pobrać swoje dane, ile masz czasu na ich wydanie i kiedy zostaną one bezpowrotnie usunięte z Twoich serwerów. Brak tej procedury to czerwona flaga dla każdego klienta B2B.

5. Mieszanie ról w RODO (administrator vs procesor).

Prawdziwy klasyk! W modelu SaaS zazwyczaj jesteś podmiotem przetwarzającym (procesorem) dla danych, które Twój klient wprowadza do systemu.

Jeśli gdziekolwiek napiszesz, że jesteś ich administratorem – kłamiesz. Ten błąd może kosztować do 20 mln euro (choć realnie: utratę zaufania i bolesną karę finansową).

Dotarliśmy na koniec listy, ale musisz wiedzieć, że to tylko wierzchołek góry lodowej.

Dlatego łap kolejne 5 błędów, które często widujemy w audytach:

· Błędne określenie funkcjonalności - zbyt ogólne opisy, które klient może wykorzystać przeciwko Tobie.

· Brak rozróżnienia B2B a B2C - traktowanie konsumenta jak firmy naraża Cię na klauzule abuzywne.

· Niejasne zasady aktualizacji - zmiana cennika lub funkcji bez odpowiedniej klauzuli modyfikacyjnej może być nieważna.

· Luki w licencjach - brak zakazu inżynierii wstecznej lub niejasne zasady udostępniania konta osobom trzecim.

· Zła jurysdykcja - brak wskazania polskiego sądu i prawa właściwego przy ekspansji zagranicznej.

Jak to naprawić, nie wydając fortuny na start?

Zamiast pisać regulamin na kolanie, skorzystaj z gotowego standardu.

Stworzyliśmy OpenTerms – darmowy framework prawny regulaminu SaaS.

To nie jest kolejny „darmowy wzór z internetu”, a przemyślany szkielet, który uwzględnia specyfikę modelu subskrypcyjnego, kwestie AI, standardy rynkowe i polskie prawo. A za nim stoją konkretni ludzie z doświadczeniem. Możesz od nich napisać, zapytać, poskarżyć się :)

Możesz go użyć jako bazy do samodzielnej pracy lub jako bezpiecznego „wsadu” (kontekstu) dla Twojego AI, by wygenerowało dokument bez halucynacji.

Pobierz OpenTerms za 0 zł i zabezpiecz swój start:

Powodzenia w dowożeniu (bezpiecznego) kodu! :)

Arkadiusz Szczudło
Creativa Legal

HISTORIA POWSTANIA BLIKA

Jak wyglądały kulisy stworzenia jednego z największych sukcesów polskiego fintechu? Dlaczego największe banki w Polsce zgodziły się współpracować ze sobą?

I co dalej z BLIKIEM: globalna ekspansja czy wchłonięcie przez system europejski?

O tym wszystkim dowiesz się z tego wywiadu ze Zbigniewem Jagiełłą (byłym prezesem PKO BP, pomysłodawcą IKO i współtwórca BLIKA) który opowiada o tym jak:

• przekonywał szefów konkurencyjnych banków do wspólnego projektu,

• co poszło nie tak z pierwszymi próbami płatności mobilnych,

• jak Mastercard zainwestował 80 mln zł i... stworzył sobie konkurenta,

• dlaczego Polska jest peryferyjna finansowo i jak to wykorzystać,

• czy AI to dla bankowości dar od losu, porównywalny z cyfryzacją.

ZOBACZ 📺

POSŁUCHAJ🎙️

NEWSY WARTE TWOJEJ UWAGI:

Przeszukałem cały Internet w poszukiwaniu najważniejszych historii dotyczących technologii ;)

IROBOT NA SKRAJU UPADKU

Firma iRobot pogrążyła się w kryzysie po fiasku przejęcia przez Amazon i rosnącej presji ze strony taniej konkurencji. Firma ogłosiła bankructwo, tracąc swoją pozycję lidera na rynku inteligentnych urządzeń.
LINK

STANDARDY DLA AGENTÓW AI: OPENAI, ANTHROPIC I BLOCK W GRZE

OpenAI, Anthropic i Block dołączają do nowej inicjatywy Linux Foundation, by wspólnie tworzyć otwarte standardy dla agentów AI. Projekt ma zapewnić interoperacyjność i bezpieczeństwo w erze zaawansowanej sztucznej inteligencji.

LINK

CENY RAM W GÓRĘ PRZEZ NIEDOBÓR I BOOM NA AI

Wzrost zapotrzebowania na pamięć RAM ze strony centrów danych AI powoduje braki na rynku konsumenckim. Efektem są wyższe ceny komputerów, smartfonów i laptopów.

LINK

SHOPIFY ŁĄCZY SKLEPY Z CHATBOTAMI AI

Sprzedawcy Shopify mogą teraz oferować produkty bezpośrednio przez chatboty AI, takie jak ChatGPT czy Copilot. Nowa funkcja „agentic storefronts” automatycznie integruje dane sklepów z rozmowami, upraszczając zakupy.

LINK

META STAWIA NA ZAMKNIĘTE MODELE AI

Meta rezygnuje z otwartości na rzecz komercjalizacji swoich modeli językowych, planując oferować je jako płatne produkty. Nowa strategia ma przynieść zyski i ograniczyć dostęp do technologii dla konkurencji.

LINK

POZEW PRZECIWKO OPENAI I MICROSOFT

Rodzina kobiety z Connecticut oskarża OpenAI i Microsoft, twierdząc, że ChatGPT wzmocnił urojenia jej syna, co doprowadziło do morderstwa i samobójstwa. Pozew zarzuca brak wystarczających zabezpieczeń w GPT‑4o i nieudzielenie pomocy użytkownikowi w kryzysie.

LINK

GORĄCE SERWERY (ICH KOSZTA)

Autorzy z portalu “Rest of World” stworzyli mapę pokazującą gdzie są zlokalizowane centra danych działające w krajach z wysokimi temperaturami (co zwiększa koszty i ryzyko awarii). Popyt na AI sprawia, że mimo niekorzystnych warunków klimatycznych wciąż powstają nowe serwerownie…

LINK

CHINY KONTRA ZACHÓD W WYŚCIGU O CHIPY AI

Chiny zbudowały własną wersję projektu Manhattan, rozwijając technologię EUV mimo sankcji, by uniezależnić się od Zachodu w produkcji chipów AI. Projekt prowadzony przez Huawei z pomocą byłych inżynierów ASML to ambitna próba przełamania technologicznej dominacji USA.

LINK

Stronniczość algorytmów

Już chyba wszyscy rozumieją, że kto kontroluje algorytmy, ten ma władzę. Bo każdy model AI ma wbudowane i powiela wiele uprzedzeń (rasowych i płciowych). Fajnie obecnie być białym mężczyzną, gorzej kolorową kobietą LGBTQ. Fajnie korzystać z Mistrala, gorzej z modeli chińskich (poglądy np. na demokrację). Szaleństwa światopoglądowe Muska są idealnie oddane w jego modelu Grok.

Wniosek - chęć większej kontroli nad tym jakie modele są dostępne i możliwe. Zobaczymy jak się w Europie rozwinie sytuacja z pozwem X za brak dostosowania do DSA i skandalem z opcją tworzenia grafik seksualizujacych dzieci, ale nie zdziwiłbym się wcale gdyby Musk był pierwszym, który dostanie po głowie za to.

Treści AI

Ponieważ obecnie wszystko można wytworzyć za pomocą AI (tekst, wideo, dźwięk) pojawiać się będzie coraz więcej fejkowych informacji (generowanych dla rozrywki) oraz takich, które celowo mają wpływać na nasze np wybory polityczne. Spowoduje to coraz bardziej powszechny brak wiary w otaczającą rzeczywistość oraz szukanie potwierdzenia swoich poglądów (coraz częściej wpadanie w tzw “echo chambers”) tworzone coraz bardziej powszechnie przez algorytmy i AI generującą treści dla takich odbiorców.

Brak wspólnych punktów odniesienia, przeżyć, elementów spajających naszą społeczność spowoduje dalszą erozję zaufania do państwa, organów władzy i projektów typu demokracja czy Unia Europejska. Coraz częściej będziemy słyszeli odpowiedź na “słyszałeś jak polityk / polityczka X powiedziała głupotę?” w postaci “nie, to fejk zrobiony przez jego / jej przeciwnika politycznego za pomocą AI”.

To oznaczać będzie dalszy spadek zaufania do dziennikarzy, mediów mainstreamowych i wzrost projektów typu “Kanał Zero” - wytwarzania contentu w modelu RTM, napędzanym potrzebami algorytmów platform społecznościowych, które narzucają “modne” tematy i nagradzają zasięgami za ich podbijanie.

Następne wybory w Polsce wygrają influencerzy oraz projekty takie jak TV Republika czy media Stanowskiego - współpracujące z algorytmami, generujące olbrzymie zasięgi i potrafiące codziennie przebijać sie przez różne bańki.

Social Media

Wahadło odbije w drugą stronę. Nie mogąc kontrolować platform (amerykańskie firmy bronią się obecnie chowając za plecy Trumpa, który uważa Europę za zgniliznę moralną, gorszą niż Korea Północna i rosja) będzie coraz więcej zakazów korzystania z nich przez dzieci młodzież.

Coraz więcej państw zobaczy korelację między korzystaniem z social mediów a pandemią samotności, problemów psychicznym, brakiem podstawowych umiejętności społecznych (relacje męsko-damskie spłaszczone do poziomu aplikacji do randkowania i wysyłania sobie emotikonów na czacie).

Coraz więcej państw będzie szło za przykładem Australii a social media zaczną być traktowane jak używka (czyli jak tytoń i alkohol). Cynicznie - lokalni liderzy nie mogą sobie pozwolić aby ich wyborców kształtowały obce algorytmy.

AI jako broń

Wojna w Ukrainie pokazuje jak szybko sztuczna inteligencja stała się elementem niezbędnym w prowadzeniu operacji wojennych - nie tylko “zasila” oczy i uszy dronów, ale też pozwala analizować dane wywiadowcze czy tłumaczyć informacje pozyskane z różnych źródeł.

Drony, roboty będą coraz częściej zastępowały żołnierzy na polu walki z wielu powodów - po pierwsze młode roczniki coraz mniej są w stanie spełniać założenia służby woskowej (warunki fizyczne jaki psychiczne). Po drugie w dobie social mediów każda śmierć urasta do poziomu olbrzymiego wydarzenia, którym żyją media a politycy wykorzystują do swoich konfliktów.

Po trzecie ekonomia: koszt i szybkość stworzenia urządzenia zastępującego człowieka na wielu polach pozwala szybko rozbudowywać arsenał (Ukraińcy w czasie dwóch lat nauczyli się wytwarzać lokalnymi siłami od zera do poziomu 2 mln dronów rocznie - ile zaoszczędziło to strat w ludziach? Czy dałoby się powołać i przeszkolić w takim samym czasie 2 mln rezerwistów?)

Po czwarte - zniszczenie robota nie jest problemem, za to śmierć pojedynczego żołnierza urasta do skali katastrofy a filmiki to pokazujące potrafią być politycznie śmiertelnie niebezpieczną bronią. Politycy nie lubią występować na uroczystościach pogrzebowych (to źle się kojarzy wyborcom i źle wpływa na sondaże).

Amerykańskie firmy takie jak Anduril czy Palantir (ech, te prawicowe nawiązania do tolkienowskiego uniwersum) od samego początku pełnoskalowego konfliktu są obecne w Ukrainie i testują swoje rozwiązania (Palantir niedawno pochwalił się nawiązaniem współpracy z polskim MONem).

Małe (AI) jest piękne

Będzie rosła ilość małych, otwartych modeli z których będzie można budować ciekawe (bezpieczne i bardzo tanie) usługi. Chińczycy nadal będą zarzucali rynek swoimi modelami chcąc wymusić pęknięcie bańki AI opartej o pchaniu kasy w capex i “cyrkularnych” dealach.

Dodatkowo - coraz więcej amerykańskich chłopców w bluzach z kapturem w swoich kalifornijskich garażach korzysta z chińskich modeli językowych (z powodów czystko ekonomicznych). Auć.

Będzie rosła (strategicznie jak i jakościowa) rola modeli lokalnych typu Bielik - nie dlatego, że to jest poprawne politycznie, ale każde państwo potrzebuje LLMów karmionych lokalna wiedzą bo korpusach treningowych największych modeli tzw “fundamentalnych” typu ChatGPT czy Gemini polski język stanowi mniej niż pół procenta co przekład się na wiedzę o świecie ale także zdolności do “rozumowania” takiego modelu.

Chcesz żeby twoi obywatele niż “amerykanizowali się” albo nie podlegali jeszcze większej propagandzie chińskich komunistów? Inwestuj w lokalne modele, buduj swoje “fosy” (np. każąc instytucjom krajowym jak muzea udostępnić dane tylko lokalnym twórcom modeli).

Pojawi się więcej startupów próbujących optymalizować koszta inferencji (vide Groq, który właśnie sprzedał się do NVIDIA za 20 mld$) bo albo nastąpi fundamentalna zmiana z technologią (LLMy na transformerach na razie nie wygląda żeby miały odejść do lamusa) albo będziemy potrzebowali olbrzymich centrów danych i energii do ich zasilania.

Amerykanie wybrali (jak zwykle) rozwiązanie problemu poprzez zasypanie go pieniędzmi. Chińczycy patrzą na to inaczej - optymalizują i tworzą modele ultra wydajne (żeby nie musieć angażować tak dużych zasobów energii jak USA, chociaż akurat w Chinach energia jest bardzo tania). Amerykanie za to muszą budować elektrownie atomowe żeby być w stanie utrzymać sie na czele peletonu AI.

Zobaczymy kto ma głębsze kieszenie (moim zdaniem chińscy towarzysze liczą na taki sam efekt jaki Amerykanie zafundowali ZSRR - zmusili rosyjskich towarzyszy do wyścigu zbrojeń, co doprowadziło do kolapsu całej gospodarki i modelu politycznego).

AI jako OS (operacyjny model państwa)

Zakładam, że w czasie dwa, trzy lata będziemy widzieli pierwsze “narodowe AI” - modele karmione danymi wrażliwymi, zgromadzonymi przez państwo (nie dostępnymi dla komercyjnych podmiotów jak OpenAI czy Google).

Takie modele będą pierwotnie służyły jako wsparcie analityczne sektorowe (np gospodarka czy opieka zdrowotna), ale przy odpowiedniej skali i rozbudowie (systemy agentowe) będzie można tworzyć z nich mechanizm wspierające zarządzanie państwem i prowadzenie wojen.

“Analogowa” polityka oparta o administrację złożoną z urzędników, którzy mają poglądy oraz polityczne preferencje kończy się. Nie ma sensu rozbudowywać ministerstw i zatrudniać kolejne tysiące osób bo to nie rozwiąże fundamentalnego problemu obecnych czasów - ilości informacji i braku odpowiednich specjalistów do ich analizy, zrozumienia i podejmowania decyzji. Skalowanie systemów informatycznych będzie tańsze i wydajniejsze.

To po części było zadaniem Muska, które nie zrealizował - wydobył co prawda olbrzymie ilości informacji, ale nic dalej z nimi nie zdążył zrobić w kontekście amerykańskiego rządu. Ale pierwsza próba została podjęta. Kraj który wdroży i pokaże skuteczność takiego AI zarządzającego całym państwem uruchomi międzynarodowe domino (szczególnie jeśli PKB i inne “medialne” metryki takiego państwa zarządzanego AI’em wystrzelą).

Jaka może być zaleta? AI vs AI będą podejmować bardziej pragmatyczne i lepsze decyzje niż ludzie. Algorytmy nie posiadające ludzkich emocji i karmione danymi będą “grały” ze sobą na poziomie nie dostępnym człowiekowi a ponieważ ich celem będzie wygrana to stosować będą reguły pozwalające na częściowy sukces drugiej strony (scenariusz totalnego zniszczenia przeciwnika będzie nieracjonalny z punktu widzenia celów).

AI jest bardziej racjonalne od ludzi (wiem, ciężko w to uwierzyć, ale pomyślmy ile decyzji podejmują urzędnicy bez żadnego głębszego doświadczenia czy wiedzy a które mają wpływ na dziesiątki albo wręcz setki milionów ludzi).

Artur Kurasiński

HISTORIA POWSTANIA BLIKA

Jak wyglądały kulisy stworzenia jednego z największych sukcesów polskiego fintechu? Dlaczego największe banki w Polsce zgodziły się współpracować ze sobą?

I co dalej z BLIKIEM: globalna ekspansja czy wchłonięcie przez system europejski?

O tym wszystkim dowiesz się z tego wywiadu ze Zbigniewem Jagiełłą (byłym prezesem PKO BP, pomysłodawcą IKO i współtwórca BLIKA) który opowiada o tym jak:

• przekonywał szefów konkurencyjnych banków do wspólnego projektu,

• co poszło nie tak z pierwszymi próbami płatności mobilnych,

• jak Mastercard zainwestował 80 mln zł i... stworzył sobie konkurenta,

• dlaczego Polska jest peryferyjna finansowo i jak to wykorzystać,

• czy AI to dla bankowości dar od losu, porównywalny z cyfryzacją.

ZOBACZ 📺

POSŁUCHAJ🎙️

Od kiedy AI zaczęła podpowiadać nam odpowiedzi szybciej, zwięźlej i wygodniej niż klasyczne wyszukiwarki, miliony użytkowników przestały klikać w linki prowadzące do źródeł.

Zamiast tego rozmawiamy z algorytmami, które brzmią jak uprzejmy, mądry kuzyn. I właśnie przez to dziennikarze, redakcje i całe organizacje medialne zaczynają patrzeć na swoje wykresy jak na EKG pacjenta w śpiączce.

Według danych Similarweb i WSJ, w ciągu trzech lat ruch z wyszukiwań organicznych na stronie Business Insider spadł aż o 55%. HuffPost stracił ponad połowę, a The Washington Post i Wall Street Journal również odnotowały dramatyczne spadki.

Nawet The New York Times (lider modelu subskrypcyjnego) doświadczył spadku udziału odwiedzin z wyszukiwarek z 44% do 36,5% (TechCrunch).

Winowajca?

Google AI Overviews - funkcja, która pokazuje gotowe odpowiedzi wygenerowane przez sztuczną inteligencję u góry wyników wyszukiwania (Google Blog).

Użytkownik otrzymuje odpowiedź bez potrzeby przechodzenia do źródła. A jeśli nie kliknie, to nie trafi na stronę wydawcy. Jeśli nie trafi, nie zobaczy reklam. A jeśli nie zobaczy reklam - redakcja traci pieniądze.

To już nie jest kwestia trendu.

To zmiana paradygmatu.

W rozmowie z The Atlantic, Nicholas Thompson przyznał wprost: „Google nie jest już silnikiem wyszukiwania. To silnik odpowiedzi.”

I dalej: jego zespół szykuje się na świat, w którym ruch z wyszukiwarki może spaść do zera.

Inni idą na wojnę: New York Times pozwał OpenAI i Microsoft za trenowanie modeli językowych na ich treściach. News Corp pozywa Perplexity. Jednocześnie obie te firmy podpisują umowy licencyjne z innymi graczami AI - jak Amazon czy OpenAI - licząc, że coś jednak z tej rewolucji uda się uratować (TechCrunch).

Są też ci, którzy nie pytają już, czy AI zastąpi ludzi - tylko kiedy. Axel Springer, niemiecki koncern wydający m.in. Bilda i Die Welt, zapowiedział zwolnienia kilkuset osób, otwarcie przyznając, że część obowiązków przejmie AI (The Guardian).

CEO Springer powiedział wręcz, że AI może „uczynić niezależne dziennikarstwo lepszym niż kiedykolwiek - albo je zastąpić”.

W USA, jak zawsze, wszystko dzieje się szybciej.

BuzzFeed News zamknięty.

Vice ogłosiło bankructwo.

A to tylko informacje z 2023 roku.

Gannett testował teksty sportowe pisane przez AI - zakończyło się to kompromitacją i kpinami w mediach społecznościowych (Washington Post).

Tymczasem AI nie tylko pisze. Zaczyna mówić.

W Indiach prezenterka Sana prowadzi programy informacyjne jako cyfrowy awatar w India Today (INMA). W Kuwejcie pojawiła się Fedha - pierwsza arabskojęzyczna prezenterka AI. Chiny i ich państwowa Xinhua testowały to już lata temu.

To nie są tylko eksperymenty. To świat, który nadchodzi.

Są na szczęście również przykłady rozsądnego użycia AI. W Brazylii lokalny portal Agência Tatu stworzył bota generującego co tydzień zestawienie ofert pracy w regionie - a dziennikarz ma dzięki temu czas na bardziej złożone materiały (LatAm Journalism Review).

Dziś jednak realia są brutalne. Spadają kliknięcia. Spadają przychody. A rachunki za serwery i ludzi rosną. Wydawcy kombinują jak dotrzeć do odbiorcy, który już nie scrolluje, tylko rozmawia z botem.

A platformy technologiczne, które budowały swój potęgę na treściach tworzonych przez dziennikarzy, teraz odwracają się od nich, zabierając to, co najcenniejsze - czyli uwagę.

Nie jestem przeciwnikiem sztucznej inteligencji. Ale jestem zwolennikiem uczciwej gry. Wierzę, że AI może być użyteczna. Ale nie za cenę unicestwienia zawodu, który pełni rolę kontrolną wobec władzy, pieniędzy i korporacji.

Potrzebujemy jasnych zasad. Potrzebujemy uczciwych modeli licencyjnych. Potrzebujemy polityk redakcyjnych, które określą jak i kiedy używać AI.

Ale przede wszystkim potrzebujemy świadomości, że jeśli pozwolimy dziennikarstwu umrzeć - to nikt nie będzie już patrzył korporacjom i algorytmom na ręce.

A wtedy przegramy wszyscy.

Artur Kurasiński

Fajny tekst? Chcesz mnie wesprzeć w tworzeniu kolejnych?

↳ KUP SUBSKRYPCJĘ

SZALEŃSTWO RUSSKIEGO MIRA

Rosja widziana od środka (oczami rosyjskich jeńców) czyli wojna, propaganda i człowiek. W tym wyjątkowym odcinku rozmawiam z Michałem Gołkowskim – pisarzem, tłumaczem symultanicznym, lingwistą i antropologiem kultury, który jako jeden z nielicznych Polaków rozmawiał z rosyjskimi jeńcami wojennymi w ukraińskich więzieniach.

Ale to nie jest odcinek o wojnie jako takiej – to rozmowa o ludziach, technologii jakiej używa władzy na Kremlu, rosyjskiej mentalności i propagandzie.

* Czym dla Putina jest "Russkij mir"?Dlaczego dla wielu Rosjan więzienie to… lepsze życie?
* Czy Rosjanin z Irkucka to jeszcze ten sam obywatel co mieszkaniec Moskwy?
* Co czują ci, którzy strzelali w Buczy i Borodziance?
* Dlaczego rosyjska propaganda działa tak dobrze – nawet w głowach tych, którzy już dawno przegrali?

ZOBACZ 📺

POSŁUCHAJ🎙️

KRÓL ALTMAN PIERWSZY

Ukazały się ostatnio dwie książki portretujące historię Sama Altmana: „Empire of AI” Karen Hao oraz „Optymista” Keach Hagey...👇

Ta pierwsza jest bardziej wnikliwa i „drapieżna”, koncentrująca się na kryzysach i biznesie Altmana.

Druga czyli „Optymista” jest bardziej klasyczną biografią (pisaną przy współpracy z bohaterem) przedstawiającą dzieciństwo i dorastanie oraz problemy młodego Altmana, który jest Żydem i gejem dorastającym na Środkowym Zachodzie (St. Louis) w latach 90., co nie było łatwym doświadczeniem.

Trzeba przyznać, że Hagey nie unika trudnych tematów z życia osobistego Altmana - opisuje też jego skomplikowane relacje rodzinne, w tym bardzo poważne oskarżenia wysuwane przez jego siostrę, Annie Altman, dotyczące nadużyć seksualnych i psychicznych w dzieciństwie.

„Optymista” to też trzeźwa, momentami niepokojąca analiza mechanizmów władzy w Dolinie Krzemowej. Książka pokazuje jak za fasadą altruizmu i troski o ludzkość kryją się gigantyczne ego tech bros, walka o wpływy i miliardowe zyski.

Hagey udowadnia, że Altman zgromadził władzę prawie absolutną, stając się „królem kanibali”, który posiadl zdumiewającą umiejętność przetrwania wszystkich biznesowych burz (na przykład próba wyrzucenia z jego własnej firmy) a niewygodnych współpracowników albo oponentów skutecznie eliminował lub przekonywał do odejścia (Ilya Sutskever, Helen Toner czy Mira Murati).

Bardzo ciekawym rozdziałem jest ten w którym Hagey obala mit o „zamachu stanu” wywołanym wyłącznie różnicami ideologicznymi między Altmanem a „buntownikami, udowadniając, że chodziło tak naprawdę o głębokie problemy z zarządzaniem i uczciwością prezesa OpenAI.

Autorka książki sprawnie rysuje przyczyny konfliktu, który trawi OpenAI od początku istnienia czyli stworzenie organizacji w modelu non-profit z misją ochrony ludzkość przed AGI (i mająca być przeciwwagą dla Google’a) jednak pod wodzą Altmana firma dokonała zwrotu w kierunku czystej komercji wiążąc się z Microsoftem.

Hagey opisuje, jak to wszystko doprowadziło do odejścia z OpenAI kluczowych pracowników (którzy założyli konkurencyjny startup Anthropic) oraz do konfliktu z Elonem Muskiem, który ostatecznie pozwał firmę za „zdradę ideałów”.

Po lekturze tej książki czytelnicy zobaczą dwie wersje Sama Altmana - wizjonera o niemal „boskim” wpływie na swoje otoczenie i osobie, która dąży do AGI aby zlikwidować ubóstwo na świecie, ale też bezwzględnego gracza korporacyjnego, którego metody prowadzenia firmy budzą nieufność nawet wśród najbliższych współpracowników.

Altmana deklarującego działania na rzecz ludzkości „z jak najlepszymi intencjami”, ale jednocześnie zarabiającego na tym miliardy dolarów i pogłębiającego globalne problemy związane z wykorzystaniem AI do mało etycznych celów.

Która jest wersja Sama Altmana jest prawdziwa? Zapraszam do lektury!

NEWSY WARTE TWOJEJ UWAGI:

Przeszukałem internet w poszukiwaniu najciekawszych/najważniejszych historii dotyczących technologii ;)

WŁADZE NOWEGO JORKU OZNACZAJĄ SOCIAL MEDIA JAK PAPIEROSY

Platformy społecznościowe z funkcją nieskończonego przewijania, automatycznym odtwarzaniem i algorytmicznymi kanałami informacyjnymi będą zobowiązane do wyświetlania ostrzeżeń o potencjalnym szkodliwym wpływie na zdrowie psychiczne młodych użytkowników zgodnie z nową ustawą.

LINK

SUNO GENERUJE KATALOG WIELKOŚCI SPOTIFY W DWA TYGODNIE

Startup Suno, korzystający z AI do tworzenia muzyki, generuje aż 7 milionów utworów dziennie. Tak szybka produkcja budzi kontrowersje i pytania o legalność wykorzystanych danych.

LINK

AMAZON I GMAIL W WERSJI SYMULOWANEJ

Firmy technologiczne tworzą syntetyczne wersje popularnych serwisów, by trenować AI bez użycia prawdziwych danych. Pozwala to testować sztuczną inteligencję w realistycznych, ale kontrolowanych warunkach.
LINK

OPENAI OGŁASZA ALARM BO BOI SIĘ GOOGLE’A

OpenAI ogłosiła wewnętrzny stan alarmowy aby skupić się na poprawie jakości swojego kluczowego produktu, ChatGPT. W efekcie spółka opóźnia plany uruchomienia reklam i innych nowości, by priorytetowo traktować szybkość, niezawodność i użyteczność AI.

LINK

AMAZON URUCHAMIA AI DO DŁUGIEGO KODOWANIA

Nowe agenty AI od Amazon potrafią samodzielnie pisać kod przez wiele dni, wykonując złożone zadania bez udziału człowieka. To znaczący krok w stronę pełnej automatyzacji procesów programistycznych w chmurze.

LINK

WAYMO MODYFIKUJE ZACHOWANIA AUTONOMICZNYCH AUT

Samojeżdżące pojazdy Waymo w San Francisco zaczęły jeździć bardziej dynamicznie, przypominając styl kierowców taksówek. To efekt prób lepszego dopasowania się do miejskiego ruchu, choć wywołuje to kontrowersje.

LINK

ZERO-CLICK ATAK NA AGENTA PRZEGLĄDARKOWEGO

Nowy typ ataku wykorzystuje AI do kasowania plików z Google Drive bez wiedzy użytkownika. Wystarczy jedno spreparowane polecenie w e-mailu, by agent z uprawnieniami wykonał destrukcyjną akcję.
LINK

TEXAS VS. SZPIEGUJĄCE SMART TV

Prokurator generalny Teksasu pozywa pięciu gigantów technologicznych, zarzucając im nielegalne śledzenie użytkowników przez funkcję rozpoznawania treści w Smart TV. Producenci mieli zbierać dane bez zgody, by sprzedawać je reklamodawcom.

LINK

META Z WERYFIKACJĄ WIEKU DLA DZIECI

Meta zapowiada wdrożenie systemu AgeKey, który pozwoli weryfikować wiek użytkowników bez ujawniania ich tożsamości. To odpowiedź na rosnące regulacje dotyczące ochrony dzieci w sieci.

LINK